Một năm thi hành Luật Bảo vệ Môi trường

Còn phải xây dựng hàng chục luật nữa

Luật Bảo vệ Môi trường năm 2005 tiếp cận việc bảo vệ môi trường một cách có hệ thống, bài bản, có trọng tâm, trọng điểm với các quy định chi tiết, cụ thể hơn so với Luật Bảo vệ Môi trường năm 1993, đã giúp tạo nên một số chuyển biến khá rõ nét trong lĩnh vực này ở nước ta.

Điều trước tiên cần nhắc đến là các cơ quan, tổ chức, cá nhân hiểu đúng và rõ hơn các nội dung, công việc cần thực hiện cũng như trách nhiệm cụ thể mình trong công tác bảo vệ môi trường. Kế đó, các điều kiện cơ bản để đạt được những mục tiêu bảo vệ môi trường dài hạn đang được chuẩn bị một cách nhanh nhất, với yêu cầu cao và đồng bộ. Nhiều văn bản quy phạm pháp luật cần thiết đã được ban hành hoặc đang trong quá trình soạn thảo.

Hệ thống cơ quan quản lý và tổ chức sự nghiệp về bảo vệ môi trường, lực lượng cán bộ quản lý môi trường đang được tăng cường mạnh mẽ, đặc biệt là sau khi Chính phủ ban hành nghị định quy định tổ chức, bộ phận chuyên môn về bảo vệ môi trường. Theo tinh thần của nghị định này, nếu tính một cách cơ học, số cán bộ làm công tác quản lý bảo vệ môi trường sẽ tăng lên hơn mười lần so với hiện nay! Chính phủ cũng đã dành 1% tổng chi ngân sách hàng năm cho hoạt động sự nghiệp môi trường…

Nhìn ra các nước khác thì quả thực chúng ta còn rất nhiều việc phải làm trong lĩnh vực xây dựng hệ thống văn bản pháp luật. Hoa Kỳ, Singapore quản lý xã hội và bảo vệ môi trường hiệu quả vì họ có hệ thống pháp luật đầy đủ với hàng ngàn bộ luật (Hoa Kỳ hơn 10.000 và Singapore hơn 2.500 bộ luật), trong đó có hơn chục bộ luật về môi trường. Tôi nghĩ rằng, thời gian tới, Việt Nam cũng phải ban hành được trên dưới 10 luật về bảo vệ môi trường. Hiện song hành cùng Luật Bảo vệ Môi trường, chúng ta đã có Luật Đất đai, Luật Tài nguyên nước, Luật Khoáng sản, Luật Thủy sản, Luật Bảo vệ và Phát triển rừng. Tuy nhiên, còn một số thành phần môi trường cơ bản, quan trọng khác chưa có luật nào điều chỉnh.

Bộ Tài nguyên và Môi trường đang được giao chủ trì xây dựng Luật Đa dạng sinh học, thời gian tới sẽ tiếp tục xây dựng các luật khác như Luật Không khí sạch, Luật Tài nguyên và Môi trường biển... Nhiều nội dung bảo vệ môi trường quy định trong Luật Bảo vệ Môi trường dự kiến cũng sẽ được nâng lên thành luật như Luật Đánh giá tác động môi trường, Luật Kiểm soát ô nhiễm, Luật Giảm thiểu, tái sử dụng và tái chế chất thải.

Qua các diễn đàn trao đổi, thảo luận và các kênh thông tin khác, chúng tôi đã phát hiện một số vướng mắc, bất cập cần phải có hướng dẫn kịp thời để luật thực sự đi vào cuộc sống. Thứ nhất, Luật Bảo vệ Môi trường bám theo các hoạt động phát triển kinh tế xã hội để điều chỉnh vấn đề môi trường, trong khi như chúng ta biết, Việt Nam đang ở thời kỳ mọi cái đều thay đổi chóng mặt, đặc biệt là việc ban hành luật mới.

Khi xây dựng Luật Bảo vệ Môi trường, căn cứ cơ bản vẫn là các luật hiện hành nhưng ngay sau khi thực hiện được một thời gian thì nhiều luật đã thay đổi, thậm chí thay đổi rất nhiều, đặc biệt là các luật về đầu tư, thương mại, doanh nghiệp… Vì vậy, có những quy định không đồng bộ hoặc xuất hiện các khoảng trống pháp luật cần phải được tiếp tục hướng dẫn.

Bên cạnh đó, nhiều vấn đề môi trường mới đã phát sinh, nhiều quy định lần đầu tiên được áp dụng, một số công cụ, biện pháp đang trong quá trình áp dụng thử nghiệm nên không tránh khỏi vướng mắc hoặc chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn. Chúng tôi sẽ tổng hợp, phân tích và tập trung hướng dẫn kịp thời các vấn đề bức xúc nhất sao cho đáp ứng yêu cầu của công tác bảo vệ môi trường. Trước mắt, Bộ Tài nguyên và Môi trường gấp rút hoàn thiện để trình Chính phủ ban hành Nghị định sửa đổi Nghị định số 80/2006/NĐ-CP về quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo vệ Môi trường. 

PHẠM KHÔI NGUYÊN
(Thứ trưởng Thường trực Bộ Tài nguyên và Môi trường)

Các tin, bài viết khác