Di chúc

(SGGP-TB).- Bà tên Miện. Trời nắng bỏng, nhưng bà Miện lại đi chân trần trên nền cát nóng với mái đầu trần tìm tới tôi. Bà đã trên 80 tuổi, cái tuổi chẳng màng đến danh lợi, chẳng ham muốn điều gì trong cuộc sống nữa. Đó là cái tuổi đã tạo cho đàn con mình một chỗ đứng vững chắc trong xã hội để mình còn nương tựa. Nhưng bà chẳng có một gia đình để nương dựa. Bà tìm đến tôi trong cái nắng cong người kia bởi bà hy vọng tôi sẽ giúp cho bà một chút công lý mà bà mỏi mệt đi tìm vẫn không chạm được.

Một chồng hồ sơ, giấy tờ đã ngả vàng chứng tỏ nó đã chịu khá nhiều áp lực của thời gian. Trước khi tìm tôi, bà Miện đã gõ những cánh cửa lớn cửa nhỏ, nhưng những cánh cửa đó đều lạnh lùng khép chặt. Bàn chân trần của bà đã bao lần giẫm lên những bãi cát nóng để tìm tới những cánh cửa. Lần này bà đang gõ một cánh cửa theo trí tưởng tượng của bà. Nhưng tôi chỉ là một nhà báo bình thường.

Tôi về. Tập hồ sơ có nhiều chỗ tôi đọc không được. Nhưng những giọt nước mắt của người đàn bà 80 tuổi vẫn hy vọng tìm được công lý khiến tôi không thể không cố đọc những gì bà viết ra.

Minh họa: Nguyễn Tài

Bà Miện là một người đàn bà cô đơn, bà chỉ học hết lớp một cho biết đủ mặt chữ, sau đó cả cuộc đời bà gắn liền với nương rẫy và đồng ruộng. Bà chắt chiu, dành dụm mới mua được một vườn xoài hơn 50 cây, rồi trông đợi những cây xoài trĩu trái, hái đem ra chợ bán  kiếm miếng cơm. Bà đi làm thuê. Bà đi hái củi. Nói chung cuộc đời bà cực nhọc, chẳng bao giờ đôi tay thư thả. Cũng vì cái tình, cám cảnh một người đàn bà neo đơn như mình không có một miếng đất cày xới, bà Miện đã đem bà Linh về, dành cho một khoảnh đất nhỏ, chia cho 10 cây xoài gọi là có cái phụ thêm. Thời gian cứ thế trôi qua...

Rồi một con đường lớn băng qua nhà bà Miện trong quy hoạch chung của tỉnh. Khu đất ngày xưa chẳng ai thèm ngó ngàng bỗng được quy ra vàng. Những người buôn đất không biết từ nơi nào tìm tới. Những mảnh đất hoang, những vườn xoài ngày nào thảnh thơi rụng trái giờ đây trở thành điểm nóng cho những cuộc tranh giành. Người phụ nữ ngày xưa bà Miện cưu mang cũng đem cọc, dây thép ra bao quanh nhà bà Miện. Bà chẳng hiểu chuyện gì đã xảy ra. Bà không biết rằng mình đang phải đối phó với những điên đảo, tráo trở của cuộc sống, trong khi bà quen sống với cái tình.

Đó là một buổi sáng. Khi bà còn đang thả từng hạt lúa cho bầy gà con theo mẹ trong vườn nhà thì người ta đổ xe tới đo đạc. Những người lạ đó hỏi bà: “Bà già, bà thuê nhà này lâu chưa?”. Bà ngạc nhiên: “Nhà này của tôi, tại sao lại phải thuê?”. Người đàn ông đeo kính đen trả lời bà rất lạnh lùng: “Chủ nhà ở đây là bà Nguyễn Thị Linh đã bán hết khu đất mặt tiền cho chúng tôi. Chỉ đợi bà trả đất là làm thủ tục. Bà không nghe bà Linh thông báo dời đi sao?”. Chuyện một người sống nhờ từ khi tóc xanh đến khi đầu bạc trên mảnh đất của mình, rồi một hôm bỗng dưng biến mình thành người ở nhờ thì thử hỏi có ai chịu được? Khi bà Linh đưa cho bà xem tờ giấy mà người ta vẫn gọi là sổ đỏ, bà thực hỡi ôi. Bà mua mảnh đất theo kiểu trao tay. Người ta lợi dụng chứng minh tấm giấy sở hữu trên phương diện pháp lý để đuổi bà ra khỏi mảnh đất của mình.

* * *

Hôm xã gọi bà Miện lên giao cho bà tờ giấy công nhận phần đất của bà, tôi không có mặt. Cuộc chiến giành công lý bốn năm ròng rã cộng với tuổi già khiến bà ngã bệnh. Hàng xóm thay phiên nhau tới thăm bà. Hết bên thương binh xã hội, tới hội người già, hội phụ nữ rồi cả các trường học cũng đều góp ít nhiều để cưu mang bà. Bà cô đơn và nghèo lắm. Bà nghèo cả đời sống gia đình, nghèo cả tiền bạc. Bà không có gì hết, trong khi người ta sẵn sàng trả cho bà cả trăm triệu đồng miễn bà đừng đi kiện đòi đất. Họ còn hứa cất cho bà một căn nhà nhỏ ngay trong mảnh vườn đó. Nhưng bà vẫn đi kiện. Bà nói rất rạch ròi trong phiên tòa: “Tôi không giành đất để bán. Tôi sống nhờ bà con xóm giềng bao nhiêu đó cũng đủ rồi. Nhưng tôi quyết đòi bằng được mảnh đất do chính tôi gầy dựng”. Chân lý của bà đơn giản: “Tôi lấy cái của tôi”. Bà tin vào công lý. Cuối cùng bà Miện đã có nhân chứng chính là con của người bán đất cho bà năm xưa, họ đem giấy tờ cho bà. Và, tấm sổ đỏ mà bà Linh đem ra là một trò lừa đảo do bà Linh và vài cán bộ địa chính tạo ra.

Tôi tới nhà bà Miện mấy lần. Nhà mái lá mục nát, trống trước trống sau chẳng có thứ gì quý giá. Bà Miện đã sống trong căn nhà đó và bà chịu đựng nỗi cô đơn một cách lạ lùng. Hôm được trả lại đất, bà tỉnh hẳn ra.

* * *

Người hàng xóm tốt bụng của bà Miện gọi điện cho tôi khi trời đã tròn bóng: “Bà già chết rồi ông nhà báo ơi”. Thế là tôi phóng xe đi.

Hàng xóm chung tay lo phần việc cuối cùng cho đời bà. Một cuộc đời quá buồn bã, một cuộc đời dường như chẳng được thảnh thơi. Bao nhiêu năm bà đi kiện để hy vọng lấy lại mảnh đất bà đã mua bằng chính những đồng tiền mình vất vả kiếm được. Nhưng chỉ một tháng sau khi giành lại được mảnh đất kia thì bà qua đời. Dòng người đi theo ra nghĩa trang toàn là những người hàng xóm, chẳng có ai là thân nhân.

Thật bất ngờ khi tôi sửa soạn lên xe về. Anh Hùng, tư pháp xã gọi: “Anh nhà báo ở lại một tí được không? Bà Miện có để lại di chúc”. Tôi ngạc nhiên, bà có tài sản gì đâu mà để lại di chúc? Và mảnh đất bà giành giật để được công nhận là của mình kia giờ đây cũng chỉ là một mảnh đất. Biết đâu sẽ có những người vắng mặt nào đó, vì hám lợi sẽ xuất hiện tiếp tục cuộc tranh giành. Tôi cùng mọi người theo anh Hùng về trụ sở ủy ban xã nghe đọc di chúc.

Bà Miện đã để lại mảnh đất của mình cho xã xây trường mẫu giáo. Đó cũng là điều nhiều người vẫn thường làm khi  không có con cháu. Nhưng tôi thật bất ngờ khi bà Miện đã để lại trong di chúc của mình một điều bí mật, điều bí mật đó nếu bà không nói ra thì nó sẽ được chôn kín theo bà dưới lòng đất. Trong mớ quần áo cũ bà để trên  gác cao trong ngôi nhà tồi tàn của mình, có một gói nhỏ gói bằng giấy dầu. Trong đó có 20 lượng vàng bằng nhiều loại khác nhau: vàng thẻ, vàng nhẫn, vàng trang sức. Gia tài cả đời của bà nhiều đến thế, nhưng bà không xài đến. Đó là số tiền bà tích cóp với nguyện ước sẽ được dùng để xây lên ngôi nhà trẻ. Trong di chúc, bà yêu cầu tôi và người hàng xóm tốt bụng quản lý việc thi công ngôi trường trong mơ của bà.

Trong đời làm báo của mình, tôi tự hào mình đã đi nhiều, gặp nhiều số phận khác nhau. Tôi tưởng mình đã hiểu hết khi nhìn cách sống của mọi người trong  hoàn cảnh mà tôi gặp họ. Nhưng cả cuộc đời tôi chưa hề  bắt gặp một bản di chúc lạ lùng đến thế .

Khuê Việt Trường

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Diễn biến mới nhất dịch viêm đường hô hấp cấp Covid-19

Diễn biến mới nhất dịch viêm đường hô hấp cấp Covid-19

Tính đến 18 giờ ngày 30-10-2020 đã có 45.444.265 ca xác nhận mắc Covid-19, có 1.187.642 ca tử vong trên thế giới (Mỹ: 9.216.077 ca mắc, 234.207 tử vong; Ấn Độ: 8.089.593 ca mắc, 121.144 ca tử vong; Brazil: 5.496.402 ca mắc, 159.033 ca tử vong; Nga: 1.599.976 ca mắc, 27.656 ca tử vong). Tại Việt Nam, có 1.177 trường hợp mắc bệnh, trong đó có 1.063 ca đã được chữa khỏi, 35 ca tử vong.

Phim

Âm nhạc

Mỹ thuật

Sức sống dòng chảy nghệ thuật dân gian trong tranh đương đại

Triển lãm Không có gì ở đằng sau (Nothing Behind, diễn ra từ ngày 21 đến 26-10 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam) của họa sĩ trẻ Bùi Thanh Tâm - một trong những người tiên phong trong việc đưa tác phẩm ra quốc tế - đã đem đến những cảm xúc tươi mới trong dòng chảy nghệ thuật dân gian.

Sân khấu

Sách và cuộc sống

Nhiều nghệ sĩ xúc động trong buổi ra mắt sách về NSƯT Nguyễn Ngọc Bạch

Mặc dù đã ra đi hơn 30 năm, nhưng trong buổi ra mắt sách Nguyễn Ngọc Bạch - Một đời sân khấu do NXB Tổng hợp và Hội Sân khấu TPHCM tổ chức vào ngày 30-10, nhiều nghệ sĩ sân khấu vẫn dành những tình cảm nồng ấm cho NSƯT Nguyễn Ngọc Bạch - được ví như người thầy, người cha của không ít nghệ sĩ thành phố hiện nay.