Đọc sách kiểu thời trang

Đọc sách trong văn hóa đọc luôn có rất nhiều nghĩa, ở đây chỉ xin nói đến loại hình cổ điển nhất là đọc sách in trên giấy và cũng chỉ tập trung vào một loại sách kinh điển nhất: sách văn học.

Sách theo mùa

Năm 2007 từng bị đánh giá là một năm ảm đảm đối với thị trường sách văn học khi lượng sách thuộc thể loại này bán ra giảm hơn một nửa so với năm 2006. Đó là chưa kể số tựa sách cũng giảm một cách rõ rệt. Thế nhưng, nếu đánh giá qua sự nổi tiếng thì năm 2007 lại ghi nhận nhiều sự kiện nổi bật liên quan đến sách văn học. Sau sự kiện phát hành tác phẩm Rừng Nauy của nhà văn Nhật Haruki Murakami, văn học Nhật Bản trở thành cơn sốt với hàng loạt tác phẩm tới từ đất nước Mặt trời mọc, hết Biên niên ký chim vặn dây cót của Murakami lại đến Kitchen, Vĩnh biệt Tugumi rồi Amrita của nữ nhà văn Nhật Yashimoto Banana.

Nếu đầu năm, văn học Nhật làm mưa làm gió, thì khoảng giữa năm, lại là thời của Văn học châu Âu, với hàng loạt tác phẩm như Lụa, Quỷ cái vận đồ Prada, Đo thế giới… Đến giai đoạn cuối của năm 2007, văn học Trung Quốc lại nhẹ nhàng chiếm lĩnh vị trí trên các kệ sách: Kỳ án ánh trăng, Ngân thành cố sự, Tru tiên, Chốn xưa, Totem sói,…

Năm 2008, tình hình cũng không có gì thay đổi. Văn học Trung Quốc tiếp tục kéo dài quãng thời gian chiếm ưu thế với những tác phẩm khá thành công về doanh thu như Đau thương đến chết, Ác quỷ Nam Kinh...

Thời trang hay thực chất

Sách rất nhiều nhưng để bạn đọc chọn sách phù hợp với mình lại không phải chuyện đơn giản. Ảnh: T.V.

Từ các sự kiện của thị trường văn học năm 2007 và cả nửa đầu 2008, giới phê bình, phân tích đặt nhiều lo ngại hơn là vui mừng trước việc sách văn học tạo được tiếng vang. Sự lo lắng này không phải ngẫu nhiên khi nhiều tác phẩm trong danh sách kể trên bị liệt vào danh sách tác phẩm có vấn đề “đồi trụy, khiêu dâm, bạo lực…”.

Có thể lấy ví dụ tác phẩm Totem sói. Ngay khi xuất hiện, tác phẩm này gây ra nhiều tranh cãi về giá trị tư tưởng với những lời bình luận ngược nhau: “ca ngợi tư tưởng bá quyền, phát xít” và “ca ngợi tính chủ động mạnh mẽ và quyết đoán trong một thế giới cạnh tranh khốc liệt”. Kết quả, sách trở nên ăn khách và đóng vai trò quan trọng để văn học Trung Quốc tìm chỗ đứng mới trên thị trường sách trong nước.

Đó cũng là chuyện đã xảy ra với hầu hết các tác phẩm văn học ăn khách suốt năm 2007 và đầu 2008. Một Biên niên ký chim vặn dây cót đầy tính triết lý, một Amrita mệt mỏi, Đo thế giới mang phong vị hài hước bác học… Đặc biệt, những tác phẩm của nhà văn Thổ Nhĩ Kỳ Orhan Pamuk như Tên tôi là đỏ, Tuyết, Lâu đài trắng… được đón nhận nồng nhiệt.

Nhận định về cái “sự” đọc theo trào lưu này, có nhà phê bình đã gọi đó là “thời trang đọc”. Người đọc tìm sách theo sự quảng cáo, sách nào đang “sốt” là phải đọc dù khả năng hay thói quen sở thích không mấy phù hợp với giá trị thật của sách. Kết quả là đôi lúc xảy ra những sự cố kỳ quặc như đã từng xảy ra với tác phẩm đoạt giải Nobel Tình ơi là tình của nữ văn sĩ người Áo Elfriede Jelinek.

Tác phẩm này ca ngợi sự nổi loạn của người phụ nữ tại một nơi mà giá trị của người phụ nữ bị hạ thấp. Để tạo ấn tượng, tác giả đã thể hiện khá lạ là viết chữ thường toàn bộ, kể cả đầu dòng, tên riêng, bỏ luôn cả dấu phẩy. Khi chuyển qua tiếng Việt dịch giả buộc phải giữ nguyên vì cách viết đó là để phục vụ cho nội dung tác phẩm. Thế nhưng rất nhiều người đọc theo kiểu thời trang lại không có thời gian hoặc vốn kiến thức để nhận ra điều này, kết quả là tác phẩm bị chê bai “cẩu thả trong dịch thuật vì không lẽ tác phẩm đoạt giải Nobel mà viết như vậy!”.

Lý giải hiện tượng đọc sách kiểu thời thượng này, các nhà nghiên cứu, nhà phê bình đều quy vào lý do thiếu hụt sự định hướng cho bạn đọc. Hiện nay, trong bối cảnh cuộc sống bận rộn nhiều nỗi lo, độc giả chỉ có thể định hướng đọc cho mình dựa vào các bài giới thiệu sách mang nhiều tính quảng cáo hơn phê bình và bạn đọc cứ thế chạy theo sách “nổi tiếng” mà không cần biết nội dung sách ra sao?

Để phát triển văn hóa đọc lên một tầm cao mới thì cần sự phối hợp từ các NXB, người làm sách, nhà phê bình văn học để giúp bạn đọc tìm được những tác phẩm phù hợp nhất cho mình.

Tường Vy

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

MC Trác Thúy Miêu và bài đăng trên Facebook cá nhân bị xử phạt (Ảnh chụp màn hình FBNV)

Ảo tưởng về danh xưng

Sở TT-TT TPHCM vừa có quyết định xử phạt bà V.H.P. (MC Trác Thúy Miêu) 7,5 triệu đồng về việc cung cấp, chia sẻ thông tin trên mạng xã hội có nội dung gây hoang mang trong nhân dân về công tác hỗ trợ phòng chống dịch Covid-19.

Phim

Chung sức xây dựng điện ảnh Việt

Trước nhu cầu của thị trường, các khóa học ngắn hạn về điện ảnh ngày càng nở rộ. Hình thức này dù đối diện không ít khó khăn nhưng đang góp phần tạo nên hiệu quả tích cực với điện ảnh Việt. 

Âm nhạc

Mang tiếng hát đến bệnh viện dã chiến

Team tình nguyện viên nghệ sĩ Nhà văn hóa Thanh niên TPHCM vừa tổ chức một đêm diễn 60 phút không ánh sáng rực rỡ, không âm thanh hoành tráng, không áo quần lộng lẫy… với khán giả là hàng trăm nhân viên y tế và hơn 10.000 bệnh nhân mắc Covid-19. 

Sân khấu

Nhà hát truyền hình: Giải pháp đồng hành sân khấu

Cục Nghệ thuật biểu diễn (NTBD), Bộ VH-TT-DL cho biết, đã lựa chọn nhiều tác phẩm nghệ thuật sân khấu chất lượng để ghi hình và phát sóng trên Đài Truyền hình Việt Nam (VTV), Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV) cùng một số đài địa phương. Đây được cho là giải pháp đồng hành với sân khấu trong thời điểm hiện tại.

Sách và cuộc sống

Khám phá nguồn tư liệu đầy đủ về các di chỉ văn hóa Óc Eo

NXB Tổng hợp TPHCM vừa ra mắt trọn bộ 2 quyển sách Khảo cổ học Đồng bằng sông Mê Kông - Tập II: Văn minh vật chất Óc Eo của tác giả Louis Malleret do Nguyễn Hữu Giềng, Nguyễn Thị Hiệp, Olivier Tessier tổ chức, biên dịch và giới thiệu. 

Sáng tác

Mỹ thuật

Triển lãm Art Moments Jakarta trở lại

Sau 1 năm bị hoãn do dịch Covid-19, triển lãm nghệ thuật độc đáo Art Moments Jakarta đã mở cửa trở lại ở Indonesia, để đưa du khách và các nhà sưu tập “du hành xuyên thời gian”.