Ngày 2-4-2005, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thông qua Nghị quyết 755 quy định việc giải quyết đối với một số trường hợp cụ thể về nhà đất trong quá trình thực hiện các chính sách quản lý về nhà đất và chính sách cải tạo XHCN trước ngày 1-7-1991. Hôm qua, 18-4, Văn phòng Quốc hội đã công bố nghị quyết này. Đây cũng chính là thời điểm nghị quyết bắt đầu có hiệu lực thi hành.
-
Nhà đất chưa có văn bản quản lý: không thực hiện theo chính sách trước đây
Theo Nghị quyết 755, đối với nhà đất mà chủ sở hữu tuy thuộc diện thực hiện các chính sách quy định tại Điều 2 của Nghị quyết số 23/2003/QH11 của Quốc hội (cải tạo nhà đất cho thuê; cải tạo công thương nghiệp tư bản tư doanh có liên quan trực tiếp đến nhà đất; quản lý nhà đất của các tổ chức cá nhân (diện 2/IV – sĩ quan thuộc chế độ cũ) ở các tỉnh, thành phố phía Nam sau ngày 30-4-1975; quản lý nhà đất vắng chủ; quản lý nhà đất trong từng thời điểm nhất định và nhà đất của các đoàn hội, tôn giáo; quản lý nhà đất của những người di tản, chuyển vùng hoặc ra nước ngoài), nhưng đến ngày Nghị quyết này có hiệu lực, cơ quan nhà nước chưa có văn bản quản lý, chưa bố trí sử dụng nhà đất đó, thì Nhà nước không thực hiện việc quản lý theo quy định của các chính sách trước đây. Việc công nhận quyền sở hữu nhà và quyền sở hữu đất được thực hiện theo quy định của pháp luật.
Bên cạnh đó, đối với những trường hợp Nhà nước đã quản lý, bố trí sử dụng nhà đất theo các chính sách quy định tại Điều 2 của Nghị quyết số 23/2003/QH11 của Quốc hội, đến ngày Nghị quyết 755 có hiệu lực (18-4-2005), nhưng chủ sở hữu chưa có chỗ ở, hoặc có chỗ ở nhưng diện tích bình quân trong hộ gia đình thấp hơn hoặc bằng 6m2/người, thì UBND cấp tỉnh bố trí để họ được thuê nhà ở hoặc được mua nhà ở trả góp.
-
Nhà đất đã quản lý nhưng chưa được bố trí sử dụng: 2 cách giải quyết
Đối với nhà đất đã có văn bản quản lý theo quy định của các chính sách quản lý về nhà đất và chính sách cải tạo XHCN trước ngày 1-7-1991 của cơ quan nhà nước, nhưng thực tế Nhà nước chưa quản lý, chưa bố trí sử dụng nhà đất đó, theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Hồng Quân, sẽ được giải quyết theo hai cách.
Thứ nhất, trường hợp nhà đất mà người đang trực tiếp sử dụng có các giấy tờ chứng minh thuộc một trong 5 đối tượng sau: người là chủ sở hữu nhà đất tại thời điểm Nhà nước có văn bản quản lý; người được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà và quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật; người mua, nhận, tặng cho, chuyển đổi nhà đất ngay tình; người thừa kế hợp pháp của một trong những người thuộc 3 đối tượng trên; người được các đối tượng trên ủy quyền quản lý hợp pháp, thì Nhà nước không tiếp tục thực hiện việc quản lý theo văn bản quản lý trước đây, và người đang trực tiếp sử dụng được thực hiện các quyền và nghĩa vụ theo quy định của pháp luật.
Thứ hai, trường hợp nhà đất mà người đang trực tiếp sử dụng là người thuê, mượn, ở nhờ từ trước khi Nhà nước có văn bản quản lý, hoặc người đang trực tiếp sử dụng nhưng không có giấy tờ chứng minh thuộc 5 đối tượng đã kể trên, thì UBND cấp tỉnh hoàn thành thủ tục pháp lý xác lập sở hữu toàn dân. “Nghĩa là người đang trực tiếp sử dụng được tiếp tục sử dụng và phải thực hiện các quyền và nghĩa vụ theo quy định về sử dụng nhà đất thuộc sở hữu toàn dân” – Bộ trưởng Nguyễn Hồng Quân giải thích.
Nhà đất được Nhà nước trưng mua: áp dụng giá do UBND cấp tỉnh ban hành tại thời điểm thanh toán.
Đối với nhà đất mà Nhà nước đã trưng mua nhưng chưa thanh toán tiền, hoặc đã thanh toán một phần cho chủ sở hữu, Nghị quyết 755 cũng đưa ra 2 cách giải quyết để Nhà nước thực hiện thanh toán cho chủ sở hữu hoặc người thừa kế hợp pháp của họ. Thứ nhất, trường hợp khi trưng mua Nhà nước chưa thanh toán tiền, thì Nhà nước thực hiện định giá để thanh toán.
Số tiền thanh toán được xác định trên cơ sở diện tích nhà lúc trưng mua, và giá nhà ở xây dựng mới của nhà ở cấp 2; nếu nhà trưng mua là biệt thự thì áp dụng giá xây dựng mới của biệt thự hạng 2 do UBND cấp tỉnh ban hành tại thời điểm thanh toán. Thứ hai, trường hợp khi trưng mua Nhà nước đã thanh toán một phần thì số tiền còn lại được tính theo phần trăm để thanh toán. Việc xác định giá để thanh toán được thực hiện như trường hợp thứ nhất.
-
Một số trường hợp được giao lại nhà
Nhà ở của hộ gia đình, cá nhân không thuộc diện phải thực hiện các chính sách quy định tại Điều 2 của Nghị quyết số 23 của Quốc hội (đã đề cập ở phần trên), mà cơ quan nhà nước đã trưng dụng có thời hạn, thì UBND cấp tỉnh giao lại nhà ở đó cho chủ sở hữu. Đối với nhà đất mà Nhà nước đã trưng dụng, nhưng không thuộc diện được giải quyết theo quy định trên, thì UBND cấp tỉnh hoàn thành thủ tục pháp lý xác lập sở hữu toàn dân đối với nhà đất đó. ổ chức, cá nhân đang sử dụng được tiếp tục sử dụng, và phải thực hiện các quyền và nghĩa vụ theo quy định về sử dụng nhà đất thuộc sở hữu toàn dân.
Tuy nhiên, theo Bộ trưởng Nguyễn Hồng Quân, cách giải quyết này không được áp dụng đối với các trường hợp nhà đất đã được sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, phát triển kinh tế, đã được Nhà nước bố trí cho người khác sử dụng ổn định, đã được xác lập sở hữu toàn dân…
BẢO MINH
