Hỏi: Xin cho biết nguồn gốc và ý nghĩa của các địa danh Cung Hầu, Trần Đề (hay Tranh Đề) ở Nam bộ.
Võ Thị Sung (Tây Ninh)
Cung Hầu vừa là tên một cửa sông, vừa là tên một nhánh của sông Tiền. Nhánh sông này là ranh giới hai tỉnh Bến Tre và Trà Vinh. Âm gốc của địa danh này là Cồn Ngao, một vùng đất có nhiều ngao, sống ở bãi cát ven biển. Địa danh được phiên và dịch sang chữ Hán là Ngao Châu.
Trong một bài thơ, Nguyễn Đình Chiểu có viết:
Dàu dàu mây bạc cõi Ngao Châu
Còn Trần Đề hay Tranh Đề là cửa một nhánh sông của sông Hậu, thuộc huyện Long Phú, tỉnh Sóc Trăng. Âm gốc của địa danh này là Trấn Di. Trấn Di – theo quan điểm của chế độ phong kiến – là trấn áp những kẻ lạc hậu nổi dậy chống lại triều đình.
Sự sai lạc của các địa danh trên có lẽ do những người vẽ bản đồ hoặc những nhân viên in ấn dưới thời Pháp thuộc không biết rõ nguồn gốc của các địa danh trên.
PGS-TS Lê Trung Hoa
