Nguyễn Ngọc Thuần và bữa dạ tiệc trên ngón tay

Một bữa dạ tiệc - dẫu nhỏ - đã dọn sẵn cho bạn rồi! “Trên đồi cao chăn bầy Thiên sứ” là một dạ tiệc trên ngón tay, một câu chuyện lấp lánh, được chắp cánh bởi thơ ca và trí tưởng tượng ngút ngàn. Nó khởi sự giản dị bằng một bài thơ:
Tôi không có thiện chí kể lại cho bạn một câu chuyện nào đâu/
Tôi chỉ muốn đi tìm chiếc chìa khóa/
Bị bỏ rơi/
Ở nơi/
Chúng chứa đựng kho tàng….../
Và kho báu đã hiện ra….../

Cuối cùng thì quyển tiểu thuyết được khá nhiều độc giả chờ đợi cũng đã ra đời, sau gần một năm, kể từ ngày tác giả của nó được Ban giám khảo cuộc thi “Sáng tác văn học cho tuổi trẻ” lần II (*) trao giải cao nhất, sau khi đã vượt qua 51 tiểu thuyết và 94 tập truyện của hơn 100 tác giả khác khắp ba miền đất nước.

Được chờ đợi bởi đây không chỉ là tác phẩm đoạt ngôi vị cao nhất của cuộc thi, dẫu chỉ là giải B vì không có giải A, mà còn bởi đây là tiểu thuyết đầu tay của tác giả Nguyễn Ngọc Thuần, người từng quen thuộc qua các tác phẩm viết cho thiếu nhi với giọng văn trong veo như: “Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ”, “Một thiên nằm mộng”, “Giăng giăng tơ nhện”… cùng các giải thưởng ngất ngưởng ở những cuộc thi khác.

Một câu chuyện không chỉ có câu chuyện để cho bạn kể lại, mà còn rất nhiều điều để suy ngẫm và để cho trí tưởng tượng của bạn bay cao, bay xa bằng thứ ngôn ngữ lung linh, đa tầng…

Mỗi cuộc đời luôn gắn với một khu vườn, một khu vườn vĩ đại nhất. Có người có khu vườn cụ thể vài ba héc-ta, vài giống cây trái, vài nỗi buồn vui chìm sâu vào chúng. Có thể một buổi sáng thức dậy vì tiếng chim, vì âm thanh của hình bóng cũ, vì một cái gì đó… Và họ thấy khát vọng cần phải chuyển dịch chúng vào trong tâm hồn mình. Đó là thói quen của việc sở hữu lâu ngày. Có người không có khu vườn nào nhưng lại có vô vàn khu vườn trong khát vọng của họ. Họ mang chúng trải rộng trong giấc mơ, trên những chiếc giường cho họ giấc ngủ và từ đó họ lạc lối trong khu vườn của mình…

Một khu vườn nhỏ bé mà rộng lớn, trong đó ngụ cư một gia đình gồm người cha yêu con một cách lạ kỳ và ba cô con gái với ba tính cách vô cùng kỳ quặc. Một mối ràng buộc vừa hư vừa thực, vừa lạ lùng; giữa các đoạn còn đan xen những mẩu đối thoại hay độc thoại nghe qua có vẻ ngô nghê, ngộ nghĩnh mà độc đáo, sắc sảo của một nhà tiên tri.

Khi chúng ta đi chơi trên một ngọn đồi, chúng ta sẽ thấy bên dưới ngọn đồi, bên trên lớp cỏ tươi, bên trên những sợi non một bầu trời nho nhỏ. Hãy tạm hiểu bầu trời bằng cách đó bởi bầu trời chẳng nguyên vẹn đâu, chúng được chia đều cho mọi người bằng chính khoảng rộng của mình…
Và câu chuyện cứ thế diễn ra, xúc động đến quay quắt mà vẫn thấp thoảng chút khôi hài… Tất cả được tác giả trình bày bằng một bút pháp khá lãnh đạm.

Từng con chữ, thông qua lớp vỏ ngôn từ duyên dáng - thế mạnh trong văn phong của Nguyễn Ngọc Thuần - lần lượt được dàn trải qua từng lát cắt không chỉ rất chọn lọc mà còn được chưng cất, tinh chế, rồi phơi bày từng niềm vui, nỗi muộn phiền, nỗi đau cùng những nụ cười lặng lẽ thẳm sâu mà khôn ngoan, tinh quái của đời sống bằng một giọng điệu kể chuyện miên man mà quyến rũ, bay bổng mà vẫn rất tỉnh táo, chu đáo, rõ ràng, chừng mực, đôi chỗ lạnh lùng. Một lối bố cục, kết cấu khác hẳn khuôn sáo thường gặp ở phần nhiều các cây bút trẻ khác, lắm lúc sẽ xô đẩy cái thị hiếu bình tĩnh thường nhật của độc giả và có thể gây sốc cho những người vốn chỉ ưa những món quà quen.

Và đây là những cách đặt tít rất thi ca, rất… Nguyễn Ngọc Thuần: Lời nhà Tiên tri, Này là đám mây và cái sự nhẹ nhõm, Phía sau cổng vàng, Bài ngợi ca chỗ ngồi, Mùa thu giấu biệt, Tiểu đoạn xức dầu, Bay đầu râm bụt, Sự vĩnh hằng bất ổn, Bẩm sinh sự bình yên đã nằm ở đây, Thế giới đã không có thật bằng cách nào, Cuộc báo thù đến từ thiên nhiên, Khi mặt đất bị từ chối, Sự hoài thai của ký ức…

Bạn còn có thể bắt gặp những tứ thơ đẹp đến nao lòng, được anh viết với giọng liền mạch, miên man - những miên man, chiêm nghiệm khá lạ kỳ và đầy thi vị: Giây phút người ta chạm đất là giây phút người ta không rời mặt đất nữa, người ta thuộc về nó, thuộc về thế giới bên dưới lòng bàn chân mình. Cho dù có ngước nhìn lên bầu trời xanh như thế nào thì người ta cũng thuộc về thế giới bên dưới lòng bàn chân…

Và sự yêu thương ví như một khu vườn cùng chiếc cổng của nó. Không phải tất cả những chiếc cổng rồi sẽ mở với mọi con người, có những chiếc cổng không bao giờ mở và sự yêu thương đứng bên ngoài hàng rào.

Có thể nói Nguyễn Ngọc Thuần là một thi sĩ viết văn xuôi. Bạn sẽ bắt gặp đây đó rải rác khắp tác phẩm là những bài thơ thực sự. Ngoài ra, anh còn là một họa sĩ vẽ tranh bằng ngôn từ. Bên cạnh những trăn trở, suy tư, chiêm nghiệm cùng lối dẫn dắt vào thứ triết luận nhẹ hẫng và sáng tạo, thiên nhiên cùng với vẻ bất tử của nó ùa vào từng trang, từng trang viết của anh làm ắp đầy hình ảnh, cùng với bảng màu của họa sĩ càng khiến chúng trở nên lung linh huyền ảo, hòa cùng những biểu tượng, những liên tưởng đẹp đẽ cho ta cảm giác êm thấm, dịu dàng. Tác giả dù muốn ta buồn - vui - âu lo - yêu - ghét - giận, thậm chí sợ hãi… ta cũng chỉ buồn - vui - yêu - ghét - giận - sợ hãi một cách nhẹ nhàng, và nỗi man mác vẫn man mác mãi, len lỏi mãi vào tận tâm hồn ta, vừa giản dị vừa mạnh mẽ, cho thấy bút lực dồi dào của tác giả, kiến văn rộng cùng những quan sát tinh tế của riêng anh.

Nhìn đi, không phải thế giới này đã được sáng tạo xong, ngay cả sự sáng tạo về con người, một hữu thể vẫn cần tiếp tục sáng tạo. Người ta luôn cần một cái gì đó phụ trợ để trở nên hoàn chỉnh. Sự sáng tạo thêm cho một sáng tạo hoàn chỉnh là sự có mặt. Sẽ có những con người cần thêm một con mắt, một cánh tay hay một dung nhan và đôi khi người ta cần cả nỗi buồn để có thể hoàn thiện mình…

Mãnh lực của truyện, của những tiểu đoạn đối thoại đột ngột, đan xen cùng với tính cách lạ lùng của các nhân vật tạo sức cuốn hút kỳ thú, chắc chắn sẽ hấp dẫn bạn đọc từ đầu đến cuối bởi sắc thái mới lạ, lóng lánh. Đặc biệt có những đoạn mà hình ảnh của nó như trong một kịch bản phân cảnh của một bộ phim hành động: nhanh, mạnh, rõ ràng, xác đáng và đầy bất ngờ, chứng tỏ thẩm mỹ tinh tế của tác giả, sự tế nhị cùng xúc cảm bén nhạy của nhân vật, xen vào đó là những hình ảnh rất tương phản như sự lạnh lùng, cái ác, sự xấu xa, hung bạo cùng vài trường hợp bệnh lý bi thảm và chi tiết, riêng mà rất chung của các nhân vật nữ, được giới thiệu không phải để ta xét đoán, mà để ta chiêm nghiệm.

Được biết, Nguyễn Ngọc Thuần đã dành rất nhiều công phu cùng tâm huyết để hoàn thành quyển tiểu thuyết này trong một khoảng thời gian thật sát sao khi phải hoàn thành bài tốt nghiệp ĐH Mỹ thuật (năm 2003). Thật mong đây chỉ là tiểu thuyết mở đường cho nhiều quyển lớn hơn sẽ được anh giới thiệu trong thời gian sắp tới, bởi tác giả của nó đang trong giai đoạn bút lực sung sức nhất. Anh vừa được Quỹ Hỗ trợ tài năng trẻ thuộc Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh bình chọn là một trong mười gương mặt thanh niên tiêu biểu của năm 2004.

Với văn phong trong sáng nhưng mạnh mẽ, đượm chút hóm hỉnh, cùng những luận suy thông minh, tinh tế… các tác phẩm của Nguyễn Ngọc Thuần càng trở nên có giá trị, riêng “Trên đồi cao chăn bầy Thiên sứ” sẽ khiến độc giả thấy thương xót cho cái gọi là thân phận nhỏ bé hữu hạn của kiếp người, đồng thời quan tâm đến bản chất sâu xa của từng cá nhân hơn. Đây quả thật không chỉ là một quyển tiểu thuyết, mà còn là một tác phẩm văn học xúc động, đáng nhớ… Quyển sách chắc chắn sẽ còn được hoan nghênh!
----------
(*) (từ 26-3.2002 đến 14-7-2004; do Nhà xuất bản Thanh Niên – thuộc Trung ương Đoàn TNCS  Hồ Chí Minh và Báo Văn Nghệ – thuộc Hội Nhà văn Việt Nam phối hợp tổ chức).

Phạm Thanh Thảo

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Diễn biến mới nhất dịch viêm đường hô hấp cấp Covid-19

Diễn biến mới nhất dịch viêm đường hô hấp cấp Covid-19

Tính đến 18 giờ ngày 19-10-2020 đã có 40.348.237 ca xác nhận mắc Covid-19, có 1.119.305 ca tử vong trên thế giới (Mỹ: 8.388.013 ca mắc, 224.732 tử vong; Ấn Độ: 7.550.273 ca mắc, 114.642 ca tử vong; Brazil: 5.235.344 ca mắc, 153.905 ca tử vong; Nga: 1.415.316 ca mắc, 24.366 ca tử vong). Tại Việt Nam, có 1.140 trường hợp mắc bệnh, trong đó có 1.046 ca đã được chữa khỏi, 35 ca tử vong.