Nước mắt đan vinh hoa

SGGP
Tôi may mắn là một trong những khán giả đầu tiên tại TPHCM có cơ hội thưởng thức phim tài liệu về cải lương tuồng cổ Đoạn trường vinh hoa. Sau những tò mò ban đầu, điều đầu tiên tôi cảm nhận đó là niềm đam mê của cả những nghệ sĩ xuất hiện trên phim cũng như chính các nhà làm phim trẻ.

Nước mắt đan vinh hoa

Nói may mắn là bởi, khán phòng Viện Trao đổi Văn hóa với Pháp (IDECAF) tại TPHCM không còn chỗ trống trong đêm công chiếu đầu tiên; nhiều người phải đứng ở cả lối đi. Bên cạnh đó, có nhiều khán giả, dù đã thực hiện đăng ký xem phim theo hướng dẫn, nhưng vì đến muộn hơn, đành phải ngậm ngùi ra về. Tôi để ý, trong khán phòng, ngoài những mái đầu đã hoa râm, đa phần khán giả còn lại đều là những bạn trẻ. 

Đoạn trường vinh hoa không theo kiểu hình ảnh và lời bình như tôi vẫn xem trên truyền hình. Phim theo chân gánh hát cải lương tuồng cổ Phương Ánh rong ruổi qua những đình làng, cổ miếu ở các tỉnh miền Tây. Họ vừa là những ông hoàng, bà chúa trên sân khấu, nhưng cũng là những người lao động chân lấm tay bùn, chật vật với đời sống mưu sinh khi bức màn sân khấu hạ xuống. 

Phim khai thác tối đa 2 mảng màu đối lập: rực rỡ, huy hoàng trên sân khấu và chật vật, lam lũ ở hậu trường với những bữa ăn nhanh, giấc ngủ vội. Tôi đặc biệt ấn tượng hình ảnh nghệ sĩ vừa ca xong một trường đoạn, chạy vội về cánh gà, nhấp ngụm nước cho ngọt giọng rồi trở lại sân khấu. Ông bà ta nói “sinh nghề, tử nghiệp”, xem phim, tôi thấm thía điều này hơn. Có người đã trút hơi thở cuối cùng sau cơn bạo bệnh, sau khi rút hết ruột gan để phục vụ khán giả. Để rồi hôm nay, trong khán phòng buổi chiếu, tiếng nấc nghẹn của người thân ở lại vẫn xót xa. 

Là người ngoại đạo với cải lương, xem phim dù chưa hiểu hết những vai diễn, từng trích đoạn, nhưng tôi đặc biệt trân quý đam mê của những nghệ sĩ. Tôi bị ám ảnh bởi cái run bần bật của “cô đào” Phương Anh, đang nằm trên giường bệnh vẫn khao khát được xem lại trích đoạn của mình cho đỡ nhớ nghề. Một nghệ sĩ già, đã 60 năm theo nghề ca diễn, thắp nén hương xin tổ nghiệp cho mình được nghỉ ngơi vì đã tận sức. Đặc biệt, “bà bầu” gánh hát Phương Ánh, dẫu khó khăn trăm bề vẫn cố lo chu toàn cho cả đoàn cũng như gia đình riêng. Chính bà đã nói với cháu ngoại của mình, nếu còn muốn được đứng trên sân khấu, theo nghiệp gia truyền, trước hết phải có công việc với thu nhập ổn định. Sống rồi mới ca diễn được. Vất vả, lam lũ là thế, chưa bao giờ họ nói một tiếng bỏ nghề. 

Tôi nán lại đến hết buổi chiếu để nghe chia sẻ của đoàn phim. Hóa ra, 55 phút ngắn ngủi trên màn ảnh là kết tinh của 18 tháng làm việc với hơn 100 giờ quay phim. Đạo diễn Lê Mỹ Cường chia sẻ, anh đến với dự án bắt đầu từ một bức ảnh. Từ sự tò mò ban đầu và hoàn toàn mờ mịt với bộ môn nghệ thuật cải lương tuồng cổ, anh bị cuốn theo, quyết định tìm hiểu và đến với gánh hát Phương Ánh như một cơ duyên. Tuy nhiên, phải mất 4 tháng làm quen, anh và cộng sự (tác giả Thanh Nguyễn) mới thực sự hòa chung vào nhịp sống của gánh hát, cùng ăn, cùng ngủ và chứng kiến toàn bộ những gì diễn ra. Và, anh đã trở thành một phần của gánh hát. Có lẽ, vì lý do đó, những thước phim thật đời, trần trụi mà chân thực. 

Bộ phim có kết thúc buồn. Gánh hát người còn - người mất, người cũ - người mới, nhưng theo vòng quay của những bánh xe, gánh hát vẫn còn đó. Buông bỏ nặng gánh hai vai, bước lên sân khấu, những nghệ sĩ lại thăng hoa và lời ca tiếng hát ấy sẽ chẳng bao giờ tắt lịm. 

HOÀNG MẠNH CƯỜNG - quận 5, TPHCM

Các tin, bài viết khác

Phim

Nicole Kidman hóa thân ngôi sao hài kịch Lucille Ball

Nhà biên kịch Aaron Sorkin vừa công bố trailer phim Being the Ricardos khiến người hâm mộ diễn viên Nicole Kidman thêm háo hức, cho dù trong đó, Kidman chỉ thoáng qua trong các cảnh quay hoặc quay lưng về phía máy quay và chỉ xuất hiện cận cảnh một lần trong đoạn phim đen trắng.

Âm nhạc

Nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung: Không thể đội lốt âm nhạc làm điều phản cảm

“Âm nhạc là phương tiện truyền tải, lan tỏa cảm xúc yêu thương tích cực cho khán giả, chứ đừng mượn âm nhạc đội lốt sản phẩm nghệ thuật để công kích, làm điều phản cảm”. Nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung đã bày tỏ như thế khi nói về lỗ hổng nhạc trẻ Việt ở thời điểm hiện tại. Trong buổi trò chuyện cùng phóng viên Báo SGGP, anh cũng sẻ chia về hành trình 20 năm sáng tác ý nghĩa của mình.

Mỹ thuật

Cuộc thi ảnh Việt Nam sẽ chiến thắng

Hội Nhiếp ảnh TPHCM (HOPA) tổ chức cuộc thi ảnh nghệ thuật Việt Nam sẽ chiến thắng, nhằm lan tỏa hình ảnh đẹp trong phòng chống dịch Covid-19, những sẻ chia khó khăn ngày giãn cách; đặc biệt, là sự quyết tâm và hết lòng của các lực lượng nơi tuyến đầu chống dịch như: y tế, quân đội, công an… 

Sách và cuộc sống

Công bố “Top 100 quyển sách đáng có trong tủ sách doanh nghiệp”

Ngày 19-10, tiếp nối thành công Tuần lễ Doanh nhân và Sách năm 2020, Hội đồng Phát triển sách doanh nhân tại TPHCM vừa tổ chức lễ công bố “Top 100 quyển sách đáng có trong tủ sách doanh nghiệp”, với sự tham gia của 23 đơn vị xuất bản và phát hành. 

Sáng tác

Ngại cưới

Bà Thiêm lặn lội từ quê miền Trung vào Sài Gòn, tiếng là thăm con, nhưng mục đích lớn nhất là... hối con lấy chồng. Con gái bà năm nay 31 tuổi, công việc ổn, có nhà rồi, có bạn trai rồi, nhưng mãi không thấy nói gì chuyện cưới xin. Ở quê thì làng xóm đi ra đi vô cứ hỏi hoài làm bà sốt ruột.