Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: “Bất cứ làm việc gì cũng phải dựa vào dân, lấy dân làm gốc, sức mạnh là ở trong dân”. Vì vậy, kinh nghiệm trong hoạt động ứng phó thảm họa thiên tai, bão lũ ở Việt Nam là phải biết tổ chức, huy động mọi nguồn lực xã hội và hệ thống chính trị tham gia tích cực vào tất cả các khâu trong quá trình ứng phó.
Trong kháng chiến chống Mỹ, Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu nhiều năm hoạt động ở chiến trường Quảng Trị. Để trụ bám chiến trường và duy trì lực lượng liên tục tiến công địch, ông và các đồng đội của mình đã biết cất giấu lương thực, thực phẩm, súng đạn ở những nơi dự kiến cuộc chiến đấu có thể xảy ra để dù trên không tiếp tế kịp thì ta vẫn có lương ăn, súng đạn chiến đấu.
Đất nước thống nhất, có một thời gian dài Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu được Chính phủ và Bộ Quốc phòng phân công làm Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban Quốc gia tìm kiếm cứu nạn, trực tiếp chỉ đạo công tác phòng chống lụt bão, tìm kiếm cứu nạn. Ông đã đến nhiều địa phương, có mặt ở những vùng coi là điểm nóng, chỉ huy mở đường tìm ra phương án cứu giúp nhân dân bị lũ lụt chia cắt.
Sau nhiều năm vật lộn với thiên tai, địch họa; đặc biệt là sau trận “đại hồng thủy” năm 1999 ở miền Trung, với tất cả những kinh nghiệm, những chiêm nghiệm, những đúc rút từ thực tiễn khốc liệt, Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu đã đề xuất phương châm Bốn tại chỗ với Ủy ban Quốc gia tìm kiếm, cứu nạn để nghiên cứu và vận dụng.
Cuốn sách Vận dụng phương châm Bốn tại chỗ trong phòng chống thiên tai (ảnh) do Thượng tướng, Tiến sĩ Nguyễn Huy Hiệu, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, chủ biên đã cung cấp cho người đọc nguồn gốc và quá trình hình thành phương châm Bốn tại chỗ. Mỗi phương châm đều có sự lý giải một cách sinh động cùng những đề xuất các việc làm cụ thể, thiết thực để đối phó có hiệu quả với từng tình huống xảy ra. Cuốn sách giúp người ta hình dung được những tình huống có thể xảy ra trong điều kiện bão lũ tới gần để từ đó có phương án đối phó tối ưu cho từng hoàn cảnh.
Cuốn sách cũng cho người đọc thấy được các địa phương, các đơn vị đã vận dụng phương châm Bốn tại chỗ như thế nào để khắc phục hậu quả thiên tai. Ông viết: “Thực tế chứng minh nơi nào chuẩn bị và thực hiện tốt phương châm Bốn tại chỗ nơi ấy ít thiệt hại, dân đỡ khổ và lòng dân thêm tin yêu cán bộ, chính quyền. Từng phố phường, từng làng bản, thôn xóm không chủ động thì không thể giải quyết hết được những vấn đề nóng, những khó khăn đang chồng chất. Tình hình sẽ nhanh chóng được cải thiện nếu phát huy được tinh thần tự lực, tự cường tại mỗi gia đình, mỗi đơn vị, mỗi địa phương”.
Để khẳng định tính đúng đắn, kịp thời và hiệu quả của phương châm Bốn tại chỗ, Ủy ban Quốc gia tìm kiếm, cứu nạn đã trực tiếp chỉ đạo qua các cuộc diễn tập có quy mô lớn ở Hải Phòng (năm 1999), Nam Định (năm 2000), Đồng Tháp (năm 2001), Điện Biên (năm 2002), Vũng Tàu (năm 2003)... Các cuộc diễn tập trên đã phát huy cao tinh thần trách nhiệm của chính quyền cơ sở thôn, xã, huyện, tỉnh trong việc chỉ huy, chỉ đạo và sử dụng lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ, vật chất tại chỗ trên địa bàn quản lý để ứng phó, di dời dân, đảm bảo đời sống an sinh, y tế, phòng chống dịch bệnh. Trận mưa lịch sử gây úng ngập trên diện rộng cuối tháng 10-2008 gây hậu quả nặng nề cho thủ đô Hà Nội, khiến toàn thành phố phải dồn sức chống chọi với thiên tai. Chỉ những lúc gay cấn như vậy ta mới thấy hết tác dụng của phương châm Bốn tại chỗ mà Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu đã dày công nghiên cứu.
Cuốn sách Vận dụng phương châm Bốn tại chỗ trong phòng chống thiên tai còn có tác dụng để các địa phương, đơn vị vận dụng cả trong các lĩnh vực khác
LÂM HOÀN
