“Tây” học tiếng ta

Trong khi ta đua nhau học ngoại ngữ thì ngoại kiều cũng thi đua học tiếng ta. Học tiếng Việt thực sự đã thành một phong trào của những công dân quốc tế đang sống và làm việc tại TPHCM, nơi hiện dẫn đầu cả nước về số lượng ngoại kiều và có lẽ cả về số lượng các trung tâm dạy tiếng Việt cho người nước ngoài.

  • Mỗi “trò” một cách học

Lớp học tiếng Việt của các học viên người nước ngoài tại Trường Ngôn ngữ Sài Gòn.

Hơn 5 năm trước, khi rời Úc đến định cư tại Việt Nam, James Gordon đã mang theo nhiều thứ để chuẩn bị cho cuộc sống mới, trong đó có một hành trang khá đặc biệt là vốn tiếng Việt mà ông học được trong gần 2 năm ở quê nhà.

Khi đã đạt đến vị trí cao nhất ở tòa báo Canbera Times, người đàn ông ngoài 50 tuổi này đã quay lại học đường lấy bằng thạc sĩ ngôn ngữ học để bắt đầu hành trình vượt Thái Bình Dương với mong muốn nghiên cứu về đất nước, con người Việt Nam và... lấy vợ Việt Nam.

James bắt đầu cuộc sống mới tại Việt Nam đúng như dự định. Ông đã kết hôn với một phụ nữ ở quê lụa Tân Châu, An Giang và hiện sống những ngày hạnh phúc trong ngôi nhà nhỏ ở TPHCM. Với sự giúp đỡ của vợ, ông cộng tác với một vài tờ báo Anh ngữ ở thành phố.

Sau giờ làm việc, ông nhờ vợ sửa lại cách phát âm những từ mới mà ông đã “nhặt nhạnh” từ các đồng nghiệp hay anh lái xe ôm. Sau đó, đều đặn mỗi tối từ 9 giờ 30 đến 12 giờ, ông cặm cụi ngồi đọc những cuốn sách tiếng Việt, từ sách du lịch đến tiểu thuyết của Tự lực văn đoàn, kể cả Truyện Kiều, chỗ nào không hiểu thì hôm sau hỏi vợ.

Đó là cách học tiếng Việt của một người không có thời gian đến trường như James. “Hồi mới sang đây, anh ấy phát âm rất khó nghe khiến cả nhà ai cũng cười”, chị Nguyễn Thị D., vợ ông James, kể. “Cạo gió” thì ông nói gần như “cau có”. Còn “lụa Tân Châu” thì nghe cứ như là “lũa Tan Chau”.

Nói chung, ban đầu James thường phát âm sai dấu tiếng Việt. “Tuy nhiên, anh ấy rất chịu khó, cầu tiến trong học tập”, chị D. cho biết, “Anh ấy chú ý lắng nghe cả ngôn ngữ của những người bình dân. Khi không đồng ý với tôi điều gì, anh ấy bảo tôi “nói tầm bậy, tầm bạ không hà!”. Hỏi ra mới biết, anh học được mấy tiếng “độc chiêu” ấy từ anh lái xe ôm”. Sau hơn 5 năm làm rể Việt Nam, giờ đây James không chỉ nói chuyện trôi chảy với mọi người trong gia đình vợ mà còn xóa dần rào cản ngôn ngữ để có thể sống và làm việc một cách thoải mái, dễ dàng tại xứ người.

Cũng như James, tiếng Việt là một phần quan trọng trong cuộc sống của I.Mayumi, một ngoại kiều Nhật, trong những ngày cô sang làm phóng viên tự do ở TPHCM. Trong gần 3 năm sống ở đây, vốn tiếng Việt mà cô học ở Khoa Việt Nam học và tiếng Việt cho người nước ngoài của Trường ĐH KHXH-NV TPHCM trong vòng 1 năm đủ để cô từng bước hòa nhập với nhịp sống của thành phố sôi động nhất nước này.

“Tiếng Việt cực khó, đặc biệt là cách phát âm vì tiếng Việt có đến 6 thanh điệu. Còn phần viết chữ thì tương đối dễ”, Mayumi nhận xét. Cô có thể viết email để một người bạn Việt Nam hiểu đúng ý mình nhưng cô lại thường mắc lỗi phát âm, đại loại giữa “mùa” và “mua”, khi trò chuyện trực tiếp. “Khó phát âm giống người Việt lắm!”, cô than.

B.Weber, ngoại kiều Thụy Sĩ, một tình nguyện viên đang làm việc cho tổ chức phi chính phủ NGO trong chương trình từ thiện giúp đỡ trẻ em đường phố tại Việt Nam, cũng nghĩ như Mayumi. Một lần ăn trưa trong căn tin cơ quan, bà nhờ đồng nghiệp lấy giùm hũ “muối” thì lại nhận được cái “muôi”! Hiện bà B.Weber đang học tiếng Việt ở trường ĐH KHXH & NV.

Mayumi đang cố gắng trau dồi tiếng Việt bằng cách giao tiếp nhiều hơn với người địa phương vì cho rằng ngôn ngữ đời thường bao giờ cũng phong phú và “sống” hơn. Với vốn tiếng Việt hiện có, Mayumi chỉ nắm bắt thông tin về một nhà hàng hay cửa hiệu nào đó để viết bài. “Còn muốn phỏng vấn ai đó để viết những bài sâu hơn, như về cuộc sống văn hóa - xã hội, thì chưa được”, cô nói.

  • Mỗi thầy một kinh nghiệm

Trong một buổi sinh hoạt định kỳ của CLB Tiếng Việt (Vietnamese Club) ở Trường ĐH KHXH&NV TPHCM.

Một lần, trong lớp học tiếng Việt dành cho người nước ngoài ở Trường ĐH KHXH & NV TP Hồ Chí Minh, giáo viên yêu cầu mỗi người tự giới thiệu về quê mình bằng tiếng Việt. Mọi người lần lượt đứng lên. Đến lúc một học viên người Hàn Quốc nói: “Ở que cua toi co nui (núi) noi tieng nhat (nổi tiếng nhất)”, giáo viên mỉm cười và viết lên bảng thành: “Ở quê của tôi có muỗi nói tiếng Nhật”, vì học viên đó đã phát âm sai dấu. Cả lớp cười ồ.

“Hãy để ý, người Nhật và Hàn Quốc thường phát âm lên hoặc xuống giọng ở cuối câu. Còn người châu Âu hoặc Mỹ thì nhấn trọng âm ở đâu đó trong câu”, thầy Phan Trần Công, người đã 5 năm dạy tiếng Việt cho người nước ngoài ở Khoa Việt Nam học và tiếng Việt cho người nước ngoài, Trường ĐH KHXH & NV TP Hồ Chí Minh , đúc kết. “Vì vậy, tôi thường tập trung vào điểm khác biệt của học viên từng nước để chỉnh sửa họ cách phát âm của họ cho đúng”, thầy Công nói.

“Tiếng Việt, và nói chung là bất cứ thứ tiếng nào, đều khó với người nước ngoài”, cô N.Kazumi, ngoại kiều Nhật, giáo viên dạy tiếng Nhật tại Trường Ngôn ngữ Sài Gòn, nói. “Phát âm đã khó nhưng theo tôi phần ngữ pháp tiếng Việt còn khó hơn gấp bội. Tuy nhiên, vì tôi là một giáo viên dạy tiếng Nhật nên việc học tiếng Việt, dù khó thế nào đi nữa, sẽ giúp ích tôi rất nhiều trong việc đối chiếu hai ngôn ngữ để tôi dạy tiếng Nhật cho người Việt tốt hơn”, cô cho biết thêm.

  • Giáo trình tiếng Việt nào cho người nước ngoài?

Trong khi vẫn chưa có bộ sách chuẩn để dạy tiếng Việt cho người nước ngoài, hầu hết các trung tâm tại Hồ Chí Minh đã sử dụng bộ “Giáo trình tiếng Việt dành cho người nước ngoài” do tập thể giảng viên Khoa Việt Nam học và tiếng Việt cho người nước ngoài của Trường ĐH KHXH & NV TPHCM biên soạn. Bà Nguyễn Thị Ngọc Hân, một thành viên trong ban biên soạn, cho biết trong số 4 cuốn đã xuất bản, cuốn đầu tiên được in từ năm 2001 và hiện vẫn còn được các giảng viên của khoa dùng để giảng dạy.

Theo bà, mặc dù bộ giáo trình này được nhiều học viên quốc tế chấp nhận nhưng để đạt độ ổn định và thông dụng như bộ Stream Lines của tiếng Anh hay Minna no Nihongo của tiếng Nhật thì hằng năm nhóm biên soạn phải chỉnh sửa, bổ sung và phải liên tục cập nhật những từ mới phát sinh.

Còn GS Đoàn Thiện Thuật, chủ biên bộ giáo trình “Tiếng Việt” hiện được dùng để dạy cho người nước ngoài tại Trường Ngôn ngữ Sài Gòn, nhận xét các giáo trình dạy tiếng Việt cho người nước ngoài hiện hành mỗi bộ được biên soạn theo mỗi kiểu khác nhau. Điều này khiến giáo viên dạy tiếng Việt là người nước ngoài, kể cả học viên, rất bối rối.

TRẦN VĂN THƯỞNG



 

Các tin, bài viết khác