Nhiều năm qua, đời sống người dân khu chợ Gà - Gạo (phường Bến Thành, TPHCM) gắn với những căn nhà chật chội, hạ tầng thiếu đồng bộ và mong có một không gian sống tốt hơn. Từ thực tế đó, dự án chỉnh trang đô thị khu chợ Gà - Gạo, gắn với khu Mả Lạng, được thành phố thúc đẩy theo hướng chỉnh trang khu dân cư trung tâm, đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và bố trí quỹ nhà tái định cư cho các hộ dân bị ảnh hưởng.
Một dự án cụ thể nhưng cũng cho thấy cách làm mới của TPHCM: những chủ trương, cơ chế và nguồn lực mới đang được chuyển hóa thành công trình, dịch vụ, môi trường sống và những thay đổi từng ngày mà người dân có thể cảm nhận được. Hiện nay, TPHCM đứng trước yêu cầu tái cấu trúc mô hình phát triển trong một không gian rộng lớn hơn, với sự hội tụ của công nghiệp, cảng biển, logistics, tài chính, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, du lịch, dịch vụ và nguồn nhân lực. Không gian mới tạo cơ hội tổ chức lại các nguồn lực, hình thành những động lực tăng trưởng mới. Cùng với đó, các cơ chế, chính sách đặc thù tiếp tục đặt nền tảng thể chế cho thành phố khai thác tốt hơn tiềm năng, hướng đến mục tiêu tăng trưởng 2 con số.
Số liệu thống kê 7 tháng đầu năm 2026 cho thấy, nhiều chỉ tiêu kinh tế - xã hội của thành phố tăng khá, trong đó thu ngân sách, vốn đầu tư toàn xã hội, thu hút FDI có chuyển động tích cực. Dù vậy, những điểm nghẽn vẫn hiện hữu, nhất là áp lực giải ngân vốn đầu tư công, khối lượng công việc lớn tại nhiều phường, xã, trong khi nguồn nhân lực và hệ thống dữ liệu chưa tương xứng với yêu cầu mới. Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được nhiều lần nhấn mạnh phải biến khát vọng tăng trưởng thành hành động thực chất, gắn kết quả thực hiện nhiệm vụ, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công với trách nhiệm của người đứng đầu để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cán bộ. Giám đốc sở, thủ trưởng cơ quan, chủ tịch UBND xã, phường, đặc khu trực tiếp chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng và kết quả công việc được giao. Công trình, dự án nào đủ điều kiện thì triển khai ngay; nếu còn vướng gì thì phải xác định đúng điểm nghẽn để tháo gỡ; khi việc chậm cần làm rõ trách nhiệm, không để tâm lý né tránh, đùn đẩy ảnh hưởng đến công việc chung.
Thành phố kiên định mục tiêu tăng trưởng GRDP trên 10%. Đây là mệnh lệnh chính trị, là trách nhiệm của thành phố trước nhân dân và cả nước. Chính quyền thành phố sẽ hành động với một tinh thần quyết liệt nhất, hiệu quả nhất, đúng trách nhiệm nhất.
Đồng chí Nguyễn Văn Được, Chủ tịch UBND TPHCM
(Phát biểu tại kỳ họp thứ 3 HĐND TPHCM khóa XI, ngày 19-6)
Từ yêu cầu tổ chức thực hiện quyết liệt hơn, nhiều công việc từng ách tắc nay đã có chuyển biến, nổi bật là công tác giải phóng mặt bằng để triển khai các dự án. Theo Giám đốc Sở NN-MT TPHCM Nguyễn Toàn Thắng, đến đầu tháng 7-2026, thành phố đã giải ngân gần 65% vốn bồi thường giải phóng mặt bằng; riêng 26 dự án trọng điểm đạt hơn 73% và phấn đấu đến cuối năm giải ngân 98% tổng vốn. Sở NN-MT cũng áp dụng cơ chế “thẻ vàng”, “thẻ đỏ” nhằm cảnh báo các chủ đầu tư chậm trễ, đồng thời phân định rõ trách nhiệm giữa khâu bồi thường và xây lắp, góp phần đẩy nhanh tiến độ đầu tư công.
Có thể khẳng định, sau hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, thành phố đã có những chuyển động mạnh mẽ trong cải cách hành chính, chuyển đổi số, tổ chức bộ máy, phân cấp và phân quyền. Khối lượng công việc tăng nhanh trong khi nhân sự ở một số nơi còn khó khăn đặt đội ngũ cán bộ trước yêu cầu phải thay đổi cách làm, nâng năng lực xử lý công việc và chất lượng phục vụ người dân.
Ảnh HOÀNG HÙNG Tại hội nghị sơ kết 1 năm mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị thành phố, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp (diễn ra sáng 28-5), Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang nhấn mạnh yêu cầu cán bộ thành phố phải “vượt lên chính mình”, thay đổi cách nghĩ, cách làm, chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị phát triển.
Với quy mô thành phố mới, tầm vóc mới, nguồn lực mới và yêu cầu phát triển mới, không có cách nào khác là đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức phải nỗ lực, cố gắng, vượt lên chính mình; đổi mới tư duy, cách tiếp cận, quyết liệt hơn trong hành động và hợp tác tốt hơn. Phải chuyển từ lượng sang chất, từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị sự phát triển, từ tư duy xin - cho sang tư duy tự chủ, tự chịu trách nhiệm gắn với kiểm soát hiệu lực; đề cao trách nhiệm người đứng đầu; phát huy tinh thần chủ động, đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ và phục vụ nhân dân.
Đồng chí Trần Lưu Quang, Bí thư Thành ủy TPHCM
(Phát biểu tại hội nghị sơ kết 1 năm mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị thành phố, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, sáng 28-5)
Mục tiêu tăng trưởng 2 con số không thể tách khỏi an sinh xã hội, cải cách hành chính, chuyển đổi số và chất lượng quản trị đô thị. Từ dự án chỉnh trang khu chợ Gà - Gạo, các chương trình an sinh miễn phí, đến những dự án hạ tầng chiến lược, điểm chung là đưa nguồn lực phát triển trở lại phục vụ đời sống người dân. Một thành phố phát triển nhanh cần có những công trình lớn, những dòng vốn lớn và những động lực tăng trưởng mới. Giá trị cuối cùng của phát triển vẫn nằm ở khả năng tạo ra một đô thị đáng sống hơn, người dân được thụ hưởng thành quả từ chính những thay đổi cách làm của thành phố.
Ông Vũ Chí Kiên, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TPHCM:
Để cạnh tranh với các đô thị lớn trong khu vực và thế giới, TPHCM cần phát huy tối đa các cơ chế, chính sách đặc thù hiện có và tiếp tục nghiên cứu những công cụ mới phù hợp với từng không gian phát triển. Chính sách đặc thù có thể được thiết kế theo từng không gian và chức năng, thay vì áp dụng dàn trải. Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TPHCM phù hợp với cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho sản phẩm tài chính và fintech (công nghệ tài chính); khu thương mại tự do gắn với chính sách về hải quan, logistics; các cực đổi mới sáng tạo cần tạo điều kiện thuận lợi để đầu tư hạ tầng R&D, dữ liệu và năng lực tính toán. Thành phố hoàn toàn có thể tạo lợi thế cạnh tranh bằng tốc độ xử lý thủ tục hành chính, chất lượng hạ tầng, nguồn nhân lực và hệ sinh thái doanh nghiệp, thay vì chạy đua giảm thuế.
Về hạ tầng công nghệ, nguồn lực có thể tập trung vào 4 trụ cột: dữ liệu dùng chung; hạ tầng kết nối và tính toán; cơ chế đưa công nghệ vào giải quyết những bài toán thực tế; nguồn nhân lực và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Trước hết là hình thành kiến trúc dữ liệu thống nhất với 3 nhóm dữ liệu nền gồm: dân cư, tài chính - doanh nghiệp và đất đai - đô thị. Trên nền đó, thành phố có thể phát triển mô hình bản sao số đô thị để mô phỏng giao thông, ngập, năng lượng và mở những dữ liệu không nhạy cảm để doanh nghiệp phát triển dịch vụ mới.
Vấn đề đặt ra hiện nay không nằm ở thiếu quy hoạch hay ý tưởng, mà ở nguồn lực đầu tư và năng lực tổ chức thực hiện. Đột phá quản trị có thể bắt đầu từ chuỗi điều hành tích hợp, từ lập quy hoạch, kế hoạch triển khai, bố trí vốn đến thu hút đầu tư, đặc biệt với các dự án chiến lược. Chính quyền số cũng cần vận hành trên nền dữ liệu, chỉ số và bản đồ số để nâng chất lượng điều hành. Thành phố có lộ trình rõ ràng để nâng cao chất lượng đội ngũ công chức, đồng thời tạo cơ chế thu hút, tuyển dụng và giữ chân nhân tài bằng chính sách thu nhập phù hợp.
PGS-TS Trần Hoàng Ngân, Chủ tịch Hội đồng Tư vấn đột phá phát triển Trường Đại học Sài Gòn, đại biểu Quốc hội khóa XVI:
Hạ tầng, thể chế và con người chính là 3 chiếc “chìa khóa” để TPHCM chuyển quy mô thành sức mạnh phát triển. Về hạ tầng, thành phố cần tập trung vào 5 nhóm giải pháp. Thứ nhất, thu hút dòng FDI chất lượng cao từ các tập đoàn hàng đầu thế giới, ưu tiên công nghệ cao, R&D (nghiên cứu và phát triển) và những dự án du lịch có tầm vóc. Thứ hai, vận hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TPHCM để nâng cấp thị trường vốn, mở rộng khả năng huy động nguồn lực cho phát triển. Thứ ba, hoàn thiện hạ tầng logistics, tăng kết nối sân bay Long Thành với sân bay Tân Sơn Nhất, phát triển Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ gắn với hệ thống cảng hiện hữu. Thứ tư, thúc đẩy hình thành các doanh nghiệp công nghệ có sức cạnh tranh quốc tế, chuyển đổi khu công nghiệp theo hướng tuần hoàn, đồng thời nâng tầm các trường đại học theo chuẩn quốc tế. Thứ năm, phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch MICE (du lịch kết hợp hội nghị, hội thảo, sự kiện), ẩm thực và tăng sức hấp dẫn để các tổ chức quốc tế lựa chọn thành phố đặt trụ sở. Cùng với phát triển kinh tế, một siêu đô thị phải giải quyết tốt bài toán an sinh, từ bệnh viện, trường học, nhà ở, nước sạch, chống ngập đến xây dựng hệ sinh thái văn hóa toàn diện.
Về thể chế, nhiều điểm nghẽn đã từng bước được tháo gỡ và thành phố đang có thêm kỳ vọng từ những cơ chế, chính sách mới. Tuy nhiên, cần vận dụng hiệu quả thể chế để tháo gỡ dứt điểm những điểm nghẽn hạ tầng về giao thông, đường sắt đô thị, cảng biển, cảng hàng không và chống ngập. Cùng với đó là ổn định bộ máy, nâng chất lượng cán bộ, áp dụng công cụ đánh giá hiệu quả công việc (KPI) và bố trí nhân sự phù hợp với yêu cầu mới.
