Thừa Thiên-Huế: Vịnh đẹp thế giới đang… ô nhiễm

Vịnh Lăng Cô đã đuợc Câu lạc bộ Các vịnh biển đẹp nhất thế giới (Worldbays Club) công nhận là một trong những vịnh biển đẹp nhất thế giới. Thế nhưng trong thời gian qua, tình trạng khai thác hàu và nung vôi ở khu vực này đã gây ô nhiễm nguồn nước, ảnh hưởng đến môi trường sinh thái, cảnh quan của khu du lịch. Nếu không sớm giải quyết vấn nạn này, hậu quả thật khó lường!

Ô nhiễm trầm trọng

Đến làng sản xuất vôi hàu Lập An, thị trấn Lăng Cô, chúng tôi thật bất ngờ trước cảnh tượng ô nhiễm môi trường do khai thác hàu và nung vôi ồ ạt tại đây. Những cụm khói trắng mù mịt cùng mùi cháy khét từ lò nung vôi xộc thẳng vào mũi gây cảm giác khó chịu kinh khủng.

Vịnh Lăng Cô được Worldbays Club công nhận một trong những vịnh đẹp nhất thế giới.

Nghề khai thác hàu và nung vôi ở ven đầm Lăng Cô đã tồn tại hàng chục năm ở thôn Lập An và Loan Lý (thị trấn Lăng Cô). Vào mùa khai thác, cả một vùng nơi đây bị bao phủ bởi khói bụi trắng xóa. Ông Nguyễn Thường, Trưởng thôn Lập An, cho biết: Toàn thôn có hơn 300 hộ thì có gần 150 hộ sống dựa vào nghề khai thác hàu và nung vôi. Trong đó 30 hộ có đò máy khai thác hàu giữa đầm Lăng Cô, hơn 100 hộ có người hoặc cả gia đình làm việc tại các lò nung vôi. Ngoài ra, thôn Loan Lý cũng có hàng chục hộ khác tham gia khai thác hàu. Hiện nay, ven đầm Lăng Cô có 16 lò vôi hoạt động ngày đêm, gây ảnh hưởng môi trường trong khu vực rất nghiêm trọng. Để phục vụ cho các lò vôi này, mỗi ngày có gần 200 người làm việc trong môi trường ô nhiễm khói bụi.

Theo tiến sĩ Nguyễn Văn Canh, chuyên gia nghiên cứu về môi trường đầm phá (Trường Đại học Khoa học Huế), dưới đáy đầm tự nhiên thường có một lớp bùn, đây là nơi các loài động- thực vật sinh sống, nếu dùng máy để hút như cách làm của người dân ở khu vực đầm Lăng Cô nó sẽ bị cày xới, khuấy đục làm ảnh hưởng đến hệ sinh thái trong đầm.

Nhằm bảo vệ môi trường sinh thái ở Lăng Cô, UBND tỉnh Thừa Thiên-Huế đã cấm khai thác hàu bằng máy hơn 4 năm nay, đồng thời hạn chế các lò nung vôi hoạt động. Thế nhưng hoạt động khai thác hàu và nung vôi ở đây vẫn đang diễn ra ồ ạt.

Chuyển đổi nghề

Ở một góc cạnh khác, cũng cần nhìn nhận thực tế là việc khai thác hàu và nung vôi đã góp phần giải quyết lượng lớn lao động, tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho không ít hộ dân ở thị trấn Lăng Cô. Ngoài ra, các cơ sở nung vôi ở khu vực đầm Lăng Cô đã cung cấp hàng trăm nghìn tấn vôi bột mỗi năm phục vụ cho sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản khắp các tỉnh miền Trung- Tây Nguyên và xuất khẩu sang Lào. Nhưng về lâu dài, không thể kéo dài mãi tình trạng ô nhiễm môi trường tại Lăng Cô - một trong những vịnh đẹp nhất của thế giới!

Nhằm triển khai việc sắp xếp lại các cơ sở sản xuất vôi hàu theo yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ tại Quyết định số 64 ngày 22-4-2003 về việc phê duyệt kế hoạch xử lý triệt để các cơ sở gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, UBND tỉnh Thừa Thiên-Huế đang thực hiện chủ trương hạn chế dần sản xuất vôi hàu trong một thời gian nhất định (khoảng 10 đến 12 năm), sau đó dứt điểm chuyển đổi nghề.

Giải pháp nào cho vấn đề môi trường ở đầm Lăng Cô? Ông Lê Văn Tình, Chủ tịch UBND thị trấn Lăng Cô, cho biết: “Cấm khai thác hàu và nung vôi ở Lăng Cô nhằm bảo vệ môi trường sinh thái ở đây, nếu không chỉ một thời gian ngắn các loài cá, tôm, cua... sẽ bị cạn kiệt và mất dần vì ô nhiễm. Hiện tại chúng tôi đã chuyển một số hộ sang kinh doanh buôn bán và giao đất để bà con trồng rừng. Tuy nhiên, nếu chuyển đổi một lần thì địa phương không có kinh phí. Huyện Phú Lộc cũng đã có chủ trương di dời những lò nung vôi này sang phía Bắc đèo Phú Gia nhưng do chi phí xây dựng lớn nên không khả thi. Nếu cấm mà không chuyển đổi nghề, tạo việc làm mới thì người dân sẽ rơi vào cảnh thất nghiệp”.

Ông Cái Vĩnh Tuấn, Chủ tịch UBND huyện Phú Lộc, cho biết: “Ô nhiễm môi trường do khai thác vôi hàu cũng như rác thải ở Lăng Cô đang là vấn đề nan giải của địa phương. Trong cam kết gia nhập Câu lạc bộ Các vịnh đẹp nhất thế giới, vấn đề môi trường của vịnh Lăng Cô được đặt lên hàng đầu”. Ông Tuấn cũng thẳng thắn thừa nhận, đến nay chính quyền địa phương vẫn chưa tìm ra nghề nghiệp thích hợp để chuyển đổi cho người dân.

Việc chuyển đổi nghề cho người dân sống quanh khu vực đầm Lăng Cô là nhu cầu bức thiết. Chỉ có chuyển đổi nghề hợp lý mới có thể giải quyết rốt ráo tình trạng ô nhiễm môi trường, để Lăng Cô luôn xứng đáng là vịnh đẹp của thế giới!

PHAN LÊ

Các tin, bài viết khác