Chứng khoán (CK) là thị trường cao cấp dành cho giới thượng lưu chứ ít ai nghĩ những cô cậu sinh viên (SV) bị liệt vào loại “viêm màng túi” cũng có thể chơi CK. Thời kỳ vàng son của CK có không ít người đã đổi đời, trong đó có SV. Nhưng đến khi thị trường “đóng băng” cũng không ít người lao đao khốn đốn, còn SV thì đã ôm một món nợ ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường, thậm chí nhiều “sổ đỏ, sổ hồng” và những vật dụng quý giá của gia đình bị cầm cố!
Sách một bên, chứng khoán một bên
Sinh viên Trường Đại học Kinh tế TPHCM tham gia sàn giao dịch chứng khoán ảo. Ảnh: VIỆT DŨNG
Vào thời điểm CK “lên hương” không chỉ giới chơi CK mà nhiều SV ở các trường đại học đều trầm trồ về những SV triệu phú.
Thanh Nhã, SV năm 3 của Trường ĐH Kinh tế TPHCM tâm sự: Nghe dân SV đồn về “Huyền cổ phiếu” Khoa Ngân hàng của ĐH Kinh tế TPHCM có 50 triệu đồng vốn khởi nghiệp do cha mẹ cho, đã đầu tư hết vào cổ phiếu của BMC. Chỉ trong vòng chưa đầy 3 tháng cổ phiếu này niêm yết lên sàn và Huyền đã ẵm hơn 100 triệu đồng trong tay.
Nhưng đến khi chỉ số VN-Index liên tục giảm, diễn biến thị trường phức tạp, chị đã rút lui vào hậu trường làm broker (môi giới) cho những đại gia. “Nếu chơi CK theo kiểu cờ bạc đỏ đen thì tốt nhất dừng lại không nên mạo hiểm. Không nên quá liều với tiền” Huyền tâm sự. Được biết, giờ Huyền đã trở thành “tỷ phú SV” rồi.
Khác với Thanh Nhã, Hiếu xuất thân từ “gốc sắn, củ khoai” nhưng máu làm giàu lại hăng nên cũng quyết tâm “thử vận may” bằng cách làm broker CP OTC. Công việc của Hiếu là đi lùng loại CP OTC có giá sát với giá khởi điểm, biết có mối nào bán là lên mạng chào bán ngay.
Chỉ cần có chênh lệch giữa người bán, người mua là thẩy hàng ngay, giao dịch thành công có “tiền tươi” rủng rỉnh ăn chơi cả tuần. Ấy vậy mà tham gia môi giới chưa đầy một năm, Hiếu cũng dành dụm tậu được con xe Wave mới cong, số tiền còn lại đầu tư xoay vòng CP “lúa non”.
Nhã, Hiếu và chỉ một số lượng nhỏ SV ở các trường đại học rơi vào trường hợp may mắn, vì họ tham gia khi thị trường CK đang nóng sốt và rút lui kịp thời khi thị trường có dấu hiệu “vỡ nợ”. Số nhiều SV còn lại do thiếu hiểu biết và quá hăng say nên sa chân vào nợ nần.
Vỡ nợ ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường
Xuất thân từ nông dân nghèo khổ nên ngay từ khi thi đại học, Lê Nam đã quyết tâm vào ĐH Kinh tế TPHCM, mong có cơ hội đổi đời. Và “cơ hội” đã đến, thị trường CK Việt Nam phát triển sôi động. Nam làm broker cùng 5 người. Vốn là dân kinh tế nên chỉ qua một tuần làm việc, Nam đã học tẩy hết mấy ngón nghề của đàn anh. 5 phiên giao dịch, hai lần thành công, lời được 4 triệu đồng, Nam quyết đầu tư 2 điện thoại di động dắt túi quần phục vụ cho công việc.
Chỉ qua một thời gian ngắn Nam được SV trong trường biết đến với cái tên Broker Nam sành điệu. Làm ăn uy tín, khách hàng ngày một đông buộc Nam phải cúp học liên tục để đi sàn. Cả lớp đang chuẩn bị cho mùa thi tốt nghiệp thì Nam vẫn mải miết với những con số và mã CK. Nam nói với bạn bè: “Năm nay không tốt nghiệp thì sang năm đâu có muộn, cơ hội thi thì nhiều chứ kiếm tiền chỉ có một…”.
Khi Nam và 4 người bạn trong nhóm biết tin mình rớt tốt nghiệp cũng là lúc thị trường CK liên tục rớt sàn, trước đây kẻ mua người bán tấp nập bao nhiêu thì giờ ảm đạm bấy nhiêu. Điện thoại của Nam cả ngày chỉ đổ chuông vài lần, người mua giá dưới đất, kẻ bán thì giá trên trời, cung không gặp cầu, trong khi tiền điện thoại hết cả vài triệu một tháng. Sốt ruột, bộ tứ broker giải nghệ đi làm phục vụ quán ăn, tối về ôn thi trong khi bạn bè hầu như ai cũng đã xin được việc làm.
Lan SV ngành tài chính còn thảm hại hơn. Không chỉ nợ môn học, Lan còn ôm cục nợ 30 triệu đồng tiền vay ngân hàng. Trước đó thấy bạn bè chơi CK, Lan quyết định về quê năn nỉ ba mẹ cầm cố căn nhà duy nhất che nắng che mưa ở Long An để vay ngân hàng 30 triệu đồng.
Trở lại thành phố, Lan cùng với 5 người bạn trong lớp lập nhóm kinh doanh CK. Sau khi học một khóa đào tạo về CK của Ủy ban chứng khoán TPHCM tổ chức, đã quyết định hùn vốn mua quyền mua “cổ phiếu non” của một bệnh viện. Mua chưa dứt tay đã có người đòi mua lại với giá gấp 3, 4 lần.
Tưởng vớ bở, cả hội quyết không bán chờ giá lên nữa nhưng chỉ sau một tuần hàng loạt bài báo thông tin cảnh báo về việc bệnh viện này chưa có quyết định cổ phần hóa, có hàng loạt nhà đầu tư tháo chạy. Tờ giấy đáng giá hàng trăm triệu đồng bỗng chốc trở thành tờ giấy lộn. Thương lượng mãi với người bán xem có gỡ gạc chút đỉnh nhưng không được, cuối cùng Lan phải nhờ đến uy tín nhà trường can thiệp nhưng cũng chỉ gỡ được 10%.
Sau nhiều ngày lao đao, Lan không dám để lộ thông tin cho ba mẹ biết và lao vào xin việc làm thêm khắp nơi, buổi sáng thì bán cà phê, tối đi tiếp thị rượu may ra đủ tiền trả lãi suất ngân hàng. Nghe đâu Lan phải bảo lưu kết quả học để kiếm tiền trả hết nợ mới quay lại học tiếp nhưng làm việc và lo lắng nhiều nên kiệt sức, Lan phải trở về quê cho gia đình chăm sóc.
Tuy hoàn cảnh, cách dấn thân vào kinh doanh CK của Lan, Nam, Hiếu... và nhiều SV, các bạn trẻ khác không giống nhau, mỗi người mỗi vẻ nhưng thất bại lại có nhiều điểm tương đồng. Nếu là SV thì không nợ môn học thì cũng nợ tiền, rớt tốt nghiệp, phải bỏ học, còn nhiều bạn trẻ khác cầm sổ lương vay tiền ngân hàng, vay mượn tiền gia đình, bạn bè…
Rồi lương không đủ trả nợ, phải làm thêm ngoài giờ, chểnh mảng công việc cơ quan, đã không ít trong số SV đó bị buộc chấm dứt hợp đồng trước thời hạn. Đó là chưa kể một số người ôm nợ nhiều mà khả năng trả nợ không có, lo lắng quá đã đổ bệnh.
Chơi CK không phải là một tội. Nhưng đối với những SV ngồi trên ghế nhà trường, công việc chính của họ là học cho tốt. Nhà trường khuyến khích việc học phải đi đôi với thực tiễn, xâm nhập thực tế để bổ sung kiến thức đã học. Nhưng, điều quan trọng là phải lựa chọn đúng môi trường thực nghiệm, phù hợp với điều kiện hoàn cảnh SV là tốt nhất.
Kinh doanh CK không chỉ đòi hỏi một kiến thức tổng hợp, biết phân tích, am hiểu, nhiều kinh nghiệm và nguồn tài chính nhất định... trong khi SV và các bạn trẻ chúng ta lại thiếu tất cả những yếu tố cần thiết trên.
Chuyên gia chứng khoán HUY NAM: Sinh viên nên dừng lại ở mức học hỏi |
TỐ THANH
