Gánh nặng chi phí xăng dầu và các nhu cầu khác phục vụ cho nghề biển liên tục tăng giá trong khi nguồn lợi thủy sản đang cạn kiệt… làm cho hàng ngàn tàu đánh bắt của ngư dân ĐBSCL lũ lượt nằm bờ… Trong khi đó, việc thực hiện các giải pháp hỗ trợ họ ra khơi vẫn còn quá chậm…

Ra khơi hay nằm bờ đều… “chết”!

Tàu cá nằm bờ tại Rạch Giá-Kiên Giang

Những ngày này, dọc các cửa biển ở ĐBSCL, đâu đâu cũng thấy hình ảnh những đoàn tàu đánh cá thả neo bám…bờ. Theo tính toán của ngư dân Kiên Giang, với giá dầu tăng như hiện nay, mỗi chuyến đi biển của cặp cào đôi đánh bắt xa bờ (35-45 ngày) chi phí xăng dầu lên đến 556-695 triệu đồng. Lương thực, thực phẩm, ngư cụ... cũng tăng thêm 10%-15%.

Tàu có công suất dưới 90 CV khai thác vài ngày trên biển, chi phí xăng dầu cũng tăng thêm 10-12 triệu đồng/tháng. Cái khó là ngư dân không thể chủ động điều chỉnh giá sản phẩm khai thác được. Giá các mặt hàng hải sản sau tết đến nay chỉ tăng từ 500 đến 800đ/kg, không thể bù đắp được chi phí giá dầu và các hàng hóa thiết yếu khác.

Trước tình hình này, nhiều tàu đánh cá rơi vào tình trạng: Ra khơi hay nằm bờ cũng đều thiệt hại. Ra khơi thì bị lỗ, nằm bờ thì máy móc, tàu thuyền bị xuống cấp rất nhanh.

Ông Năm Thuận, chủ cặp tàu cào đôi, than thở: “Hơn 30 năm đi biển, chưa bao giờ ngư dân rơi vào thế khó như lúc này. Ai có vốn thì nằm nhà “chờ thời”. Nếu nợ ngân hàng hoặc vay lãi bên ngoài thì phải ra khơi, chấp nhận thua lỗ nhưng có đồng vốn để xoay trở. Còn không thì bị siết tàu trừ nợ như chơi”.

Ông Phan Văn Cẩm, ở ấp Chợ, xã Định An, huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh có 4 chiếc tàu khai thác hải sản xa bờ, công suất từ 250 - 350 CV/chiếc. Mỗi chuyến khai thác 10 - 12 ngày, ông phải mang theo 12.000 lít dầu. Trước đây, giá dầu 10.200đ/lít, sau khi trừ các chi phí, ông còn lời khoảng 30 triệu đồng/chuyến. Khi giá dầu tăng lên 13.900đ/lít, ông Cẩm nói: “Trớ trêu là giá các loại hải sản không tăng hoặc có tăng nhưng không đáng là bao. Trong khi đâu phải lúc nào đi biển cũng thuận lợi. Có lúc tàu ra ngư trường đánh bắt được 1 - 2 ngày thì biển động hoặc bão khẩn cấp…”.

Đến các cửa biển sầm uất của Cà Mau như Sông Đốc (huyện Trần Văn Thời), Cái Đôi Vàm (huyện Phú Tân), Khánh Hội (huyện U Minh)... hàng ngàn phương tiện đánh bắt lớn nhỏ đang neo chật cửa sông. Ông Lê Văn Tính, một ngư dân vùng biển Sông Đốc, cho biết: “Gần cả đời lăn lộn trên biển nhưng chưa bao giờ tôi vướng vào tình thế éo le như bây giờ. Với giá dầu như hiện nay thì khó mà ra khơi đánh bắt!”.

Thống kê sơ bộ của ngành chức năng các tỉnh Trà Vinh, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau, Kiên Giang cho thấy số lượng phương tiện khai thác thủy sản đang “bám bờ” nhiều nhất từ trước đến nay. Các địa phương tại ĐBSCL đang thực hiện nhiều biện pháp hỗ trợ, giúp đỡ để các tàu cá ra khơi. Nhưng thực tế đến nay, hầu hết mới ở giai đoạn khảo sát, thống kê, đề nghị. Các chủ tàu và ngư dân vẫn trong cảnh tự bơi là chính!

Ngư dân khốn đốn

Hàng ngàn tàu cá nằm bờ đang tác động rất lớn đến đời sống của nhiều gia đình quanh năm sống bằng nghề đi biển. Anh Trần Văn On, ngư phủ tàu ST 90990 TS (Sóc Trăng) than thở: “Nhà có 4 miệng ăn, tất cả đều phụ thuộc vào những chuyến đi biển của tôi. Nếu tàu kéo dài tình trạng nằm bờ, chừng nửa tháng nữa là nhà tôi xem như hết gạo”.

Toàn tỉnh Kiên Giang có trên 7.200 tàu đánh bắt hải sản thì có tới 1.000 chiếc nằm bờ, ngưng hoạt động, số còn lại cũng chỉ khai thác cầm chừng. Theo tính toán của giới chủ tàu đánh bắt xa bờ ở Kiên Giang, mỗi chiếc tàu cần ít nhất 10-12 lao động, mỗi lao động phải nuôi bình quân ba người (một vợ, hai con). Như vậy, chỉ với hơn một ngàn chiếc tàu ngưng hoạt động thì có ít nhất 10.000-12.000 lao động với hơn 30.000 người ăn theo rơi vào cảnh túng quẫn, thiếu thốn…

Vừa trở về từ chuyến biển dài ngày, gặp chúng tôi tại bến cá Rạch Giá (Kiên Giang) anh Trần Thanh Hùng than thở: “Gần 2 tháng trên biển, tôi chỉ mang về nhà đúng 1 triệu đồng, mà là tiền mượn trước của chủ tàu vì chuyến biển rồi, sau khi trừ chi phí tàu bị tàu lỗ hơn 150 triệu đồng”. Ông Vương Văn Lên (Rạch Giá-Kiên Giang)-chủ 8 chiếc tàu khai thác xa bờ, cho biết: “Mấy tháng nay chủ tàu ai cũng… nghẹt thở còn ngư phủ thì khốn khổ hơn”.

Chúng tôi vào “khu giải trí” thuộc khóm 3, thị trấn Sông Đốc (huyện Trần Văn Thời, tỉnh Cà Mau). Đây là nơi tập trung hàng trăm ngư phủ cùng gia đình từ nơi về sinh sống, nay đã vắng tanh. Các chủ nhà trọ cho biết, hơn 2 tuần qua, phần đi biển không có lời, phần vì nhiều tàu ngưng hoạt động hoặc chỉ hoạt động cầm chừng trên biển nên nhiều ngư phủ đã đưa gia đình đi nơi khác tìm việc”.

Bà Đỗ Thị Phận, một người dân địa phương có 3 đứa con trai từng là ngư phủ, nói: “Con nước vừa qua (chuyến biển vừa qua), 3 anh em nó chỉ được gần 1 triệu đồng. Cuối tuần này, tui nó lên TP.HCM làm công nhân rồi….

Bình Đại