Cuộc thi thơ haiku: Nhịp cầu nối văn hóa Việt - Nhật

Nếu Việt Nam có thể thơ lục bát truyền thống thì Nhật Bản tự hào có thơ haiku đang lan tỏa khắp thế giới. Bằng thi pháp Nhật mang tâm hồn Việt, thơ haiku đã góp phần làm phong phú thêm thơ Việt và là một trong những nhịp cầu nối văn hóa độc đáo giữa hai quốc gia.

Từ năm 2007, Lãnh sự quán Nhật Bản tại TPHCM phối hợp Trường Đại học KHXH-NV - Đại học Quốc gia TPHCM có sáng kiến tổ chức cuộc thi thơ haiku bằng hai ngôn ngữ Việt - Nhật, diễn ra luân phiên hai năm một lần. Cuộc thi lần thứ 5 đã được trao giải vào ngày 11-12.

Cuộc thi thơ haiku lần thứ 5 chỉ dành cho người sáng tác bằng tiếng Việt, mỗi tác giả gửi một tác phẩm dự thi. Tuy thời gian phát động ngắn, giới hạn trong 2 tháng rưỡi nhưng đã thu hút tới 702 bài haiku của 702 tác giả đủ mọi lứa tuổi và thành phần từ Nam chí Bắc, tập trung vào các chủ đề vẻ đẹp thiên nhiên, thảm họa môi trường, sự sống với cái chết.

Cái khó khi sáng tác, tiếp nhận và thẩm định thể thơ truyền thống của xứ sở mặt trời mọc là phải hiểu được tinh thần văn hóa haiku. Thể thơ ngắn nhất thế giới này chỉ gói gọn 3 dòng với tối đa 17 âm tiết (5-7-5), thông qua phản ánh hình tượng thiên nhiên và đời sống để thể hiện triết lý về vũ trụ và nhân sinh. Đúng như nhà phê bình Đoàn Lê Giang nhận định: Thơ haiku nhỏ bé như chiếc lá, giọt sương nhưng là giọt sương kỳ diệu có thể chứa đựng cả bầu trời. Ban giám khảo cuộc thi thơ haiku Việt - Nhật lần thứ 5 đã quyết định trao giải nhất cho tác giả Trần Duy Khương (Bình Dương), 3 giải nhì thuộc về Nguyễn Xuân Tấn (Đồng Nai), Nguyễn Bích Thủy (Khánh Hòa), Nguyễn Văn Xin (TPHCM), cùng 8 giải khuyến khích.

Bài thơ haiku của tác giả Trần Duy Khương có tứ thơ và hình ảnh lạ: “Mộ bên đường/ Cơn mưa phùn ướt/ Sân khấu dế non”. Trong cơn mưa phùn, nấm mộ xanh cỏ lạnh lẽo bên đường trở thành sân khấu cho những chú dế non ca hát. Người dưới mộ kia có thể từng là nhân vật quan trọng hay gã ăn mày thất cơ lỡ vận, nhưng khi đã nằm xuống rồi thì mọi thứ trở thành hư vô, chỉ có tình yêu còn lại, chỉ có thiên nhiên là vĩnh hằng. Bài thơ haiku của tác giả Nguyễn Xuân Tấn ẩn chứa giá trị khác. Điều quen thuộc là hình ảnh chuồn chuồn kim nhưng lạ lẫm khi chúng “kết đôi” lãng mạn trên cánh đồng lúa trĩu bông, thể hiện tính phồn thực vốn ăn sâu vào tâm thức văn hóa Việt - Nhật: “Chuồn chuồn kim/ Kết đôi trên cánh đồng/ Lúa trĩu bông”. Bài đoạt giải nhì của tác giả Nguyễn Bích Thủy, đánh thức lòng trắc ẩn mỗi chúng ta bằng hình tượng chú kiến nhỏ cô đơn lạc đường, gợi lên cảnh tình những em bé bơ vơ trôi giữa dòng đời cô đơn bất trắc: “Lạc đường/ Con kiến nhỏ/ Bơ vơ giữa đời”. Đặc biệt, bài haiku thứ ba cùng đoạt giải nhì của tác giả Nguyễn Văn Xin nói về biển Đông, một chủ đề “nóng” đang được cả thế giới quan tâm: “Giữa biển Đông/ Con cá nhỏ ngược dòng/ Tung tăng không biên giới”.

Hiện nay thơ haiku đã lan tỏa, thu hút khá đông người “chơi thơ” ở Việt Nam, với những nhóm và câu lạc bộ haiku tại các trường học, thành phố. Một số nhà thơ cũng đã xuất bản riêng nguyên tập haiku, trở thành hội viên Hiệp hội Thơ haiku thế giới. Có thể nói bằng thi pháp Nhật mang tâm hồn Việt, thơ haiku đã góp phần làm phong phú thêm thơ Việt và là một trong những nhịp cầu nối văn hóa độc đáo giữa hai quốc gia. Tại lễ trao giải, Tổng lãnh sự quán Nhật Bản tại TPHCM Nakajima Satoshi phát biểu chân tình: “Nhân cuộc thi sáng tác thơ haiku Nhật- Việt, chúng tôi thật tâm hy vọng mối quan hệ giao lưu giữa hai quốc gia Nhật Bản - Việt Nam và sự thấu hiểu lẫn nhau giữa nhân dân hai nước thông qua thế giới thơ haiku sẽ ngày càng sâu sắc hơn nữa”.

PHAN HOÀNG

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Tác giả trẻ Phát Dương (ngồi giữa) trong một buổi ra mắt sách

Sắc màu miền Tây qua những sáng tác mới

Cùng thời điểm, rất nhiều tác giả ở miền Tây ra mắt sách với đủ thể loại. Qua đó, độc giả có cơ hội được hiểu hơn về văn hóa, con người và vùng đất nơi đây. 

Phim

Em và Trịnh hé lộ những thước phim đầu tiên

Sau quá trình chuẩn bị công phu với kinh phí và ngày quay ở mức kỷ lục, nhà sản xuất Em và Trịnh vừa những thước phim đầu tiên đầy lãng mạn, hòa quyện chất thơ và nhạc.


Âm nhạc

3 người phụ nữ đặc biệt truyền cảm hứng trong cuộc đời Tùng Dương

Ca sĩ Tùng Dương vừa hoàn thành DVD  Human- live concert, cũng là sản phẩm DVD đầu tiên của anh ra mắt đúng dịp 8-3. Đây là món quà anh dành tặng một nửa của thế giới và là lời tri ân dành cho 3 người phụ nữ đã ảnh hưởng đến cuộc đời và sự nghiệp của anh, cũng là những người truyền cảm hứng cho anh thực hiện sản phẩm này.

Sân khấu

Sách và cuộc sống

Sáng tác

Đứa bé

1. Vừa đi tới, cô gái đã trông thấy thằng bé cởi trần mặc quần cụt, xách cái cuốc chạy lăng xăng trên bờ kinh. Con kinh nhỏ vắt qua một cánh đồng rộng lớn. 

Mỹ thuật

Sài Gòn tương giao

Triển lãm “Sài Gòn tương giao” trưng bày hơn 20 tác phẩm của sinh viên năm cuối ngành Thiết kế ứng dụng sáng tạo - Đại học RMIT tại Bảo tàng TPHCM. Những câu chuyện đời thường của người dân TP được kể lại theo một cách mới, chân thật và sinh động, thể hiện nhiều góc nhìn khác nhau của giới trẻ về một Sài Gòn - TPHCM năng động, sáng tạo nhưng cũng rất gần gũi, thân thương.