Dẫu cho bây giờ đã bước sang thế kỷ 21, vẫn còn đó nghề làm heo đất ở Lái Thiêu. Những chú heo con bằng đất nung được phủ lên những lớp sơn sặc sỡ, đợi dùng để làm quà cho trẻ con vào dịp tháng giêng...
Từ lâu heo đất đã là món quà đầu năm ý nghĩa mà ông bà muốn tặng cho cháu con để truyền lại nền nếp tiết kiệm. Những đồng quà sáng đi học được nhín ra từng xu để bỏ vào heo đất.
Cứ miệt mài và thầm lặng thế, bắt đầu từ tháng giêng đến khi những chú heo đất ứ đầy một bụng tiền lẻ thì tiểu chủ nhân của nó sẽ khai hội... đập heo. Ùm... òa, tiếng heo đất vỡ vui như pháo Tết. Càng vui hơn khi số tiền tiết kiệm bao lâu, nay đếm được kha khá...
Trẻ con miệt vườn thường dùng tiền đập heo đất để đưa mẹ sắm cho một bộ đồ Tết tinh tươm hay để mua ít tập sách, quà cáp tặng người thân, bạn bè...
Bây giờ, Lái Thiêu có nhiều con đường mới nên người ta không thể đốt lò tràn lan làm heo đất như ở Ngã ba Đình xưa. Những lò gốm làm heo đất được dời vô những hẻm lớn ở khu Bình Hòa. Những người Bắc mới nhập cư vào Lái Thiêu nhưng cũng rất rành nghề heo đất. Đất làm heo phải mịn màng như đất làm chén. Đất càng mịn, heo đổ vào khuôn, nung ra càng mỏng - nhẹ và như thế phủ màu sơn lên mới đẹp.
Nghề làm heo đất là nghề làm đồ chơi nên vừa làm vừa chơi, không vội vàng, không toan tính lãi lời nhiều như các mặt hàng gốm khác. Năm nay, những chú heo đất trông đẹp hơn những chú heo đất năm trước do được phủ sơn toàn bộ. Những đường xoáy âm dương cũng được vẽ tỉ mỉ, cầu kỳ hơn. Và còn có những chú heo đất được làm từ lò gốm có kỹ thuật cao, đất trắng hơn, màu men tinh xảo nên đắt tiền hơn. Những chú heo cao cấp này được bày bán khắp các siêu thị, các nhà sách, cửa hàng bán quà lưu niệm với giá dao động từ 20.000đ/c đến gần 200.000đ/c. Heo đất chợ thì chiếm thị phần nhiều hơn, giá cũng mềm hơn: 5.000đ/c.
Heo đất Lái Thiêu còn xuất khẩu. Loại heo đất chợ phổ thông thường được bạn hàng đóng thùng đưa bằng đường thủy sang Campuchia. Mỗi hộ làm heo đất ở xóm Đình hàng năm có đến 5 - 6 chuyến hàng sang Campuchia, mỗi chuyến, mỗi hộ có thể bán đến 3.000 chú heo đất.
XUÂN Ý
