Nhiều năm trở lại đây, số lượng mỏ đá được khai thác ở tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (BR-VT) không ngừng tăng và hệ lụy kéo theo là làm xáo trộn cuộc sống của người dân địa phương.
Tiếng nổ “tra tấn”
Các hộ dân sống quanh khu vực núi Sò (thôn 1, xã Suối Rao, huyện Châu Đức, tỉnh BR-VT) phản ánh, thời gian qua họ bị chấn động bởi những tiếng nổ như bom phát ra từ hoạt động khai thác mỏ đá gần nhà. Chưa hết, người dân càng lo lắng hơn khi tường, nền nhà xuất hiện những vết nứt lớn. Bà Bùi Thị Thu sống dưới chân núi Sò kể, có hôm bà cùng một số hàng xóm đang ngồi uống nước tại bàn đá, bỗng nghe một tiếng nổ chát chúa, đồ vật trong nhà như rung lên, nhiều người choáng váng mặt mày, cuống cuồng chạy ra bên ngoài vì sợ nhà sập. Tiếp đến, bà Thu vào trong nhà nấu ăn thì phát hiện tường nhà bị nứt nhiều chỗ. Hiện vợ chồng bà Thu đã lớn tuổi, những tiếng nổ lớn như vậy khiến gia đình bà mất ăn mất ngủ.
Cách nhà Bà Thu chừng mươi bước chân, anh Cao Đăng Phong cho hay: “Nhà tôi mới sơn sửa lại nhưng sau mấy lần mỏ đá nổ mìn, tường nhà đã lần lượt xuất hiện vết nứt ngang dọc, có chỗ hở đến 1cm. Nhà có cháu nhỏ, mỗi lần nghe tiếng nổ, vợ chồng tôi phải bồng con chạy ra khỏi nhà vì sợ nhà sập lúc nào không hay”. Nghiêm trọng nhất là trường hợp của anh Cao Đăng Phê. Anh Phê cho biết nhà anh chỉ cách mỏ đá hơn 200m, chính vì vậy, mỗi khi nổ mìn phá đá, nhà của anh bị rung, nứt tường, nứt móng và ảnh hưởng tới sức khỏe của mọi người trong gia đình. Hiện anh kiến nghị chủ đầu tư thu hồi diện tích đất anh đang ở và bồi thường chi phí hoa màu cây cối theo quy định của pháp luật để anh di chuyển đến nơi ở mới, an toàn hơn.
Người dân phản ánh bụi đá ở xã Châu Pha làm ảnh hưởng tới việc sản xuất
Điều khiến người dân bức xúc hơn nữa là trước khi nổ mìn phá đá, họ không hề nhận được thông báo hay tín hiệu gì, tất cả diễn ra đột ngột nên họ không có sự chuẩn bị.
Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết mỏ đá puzolan núi Sò (xã Suối Rao) do Công ty TNHH Khoáng sản Hiệp Lực (trụ sở tại thôn 1, xã Suối Rao) làm chủ đầu tư, khai thác. Ngày 22-1-2013, công ty được UBND tỉnh BR-VT cấp giấy chứng nhận đầu tư, công suất khai thác đá puzolan làm phụ gia sản xuất xi măng và xây dựng 1 triệu tấn/năm, diện tích khai thác khoảng 70ha. Cuối năm 2013, Bộ TN-MT tiếp tục cấp phép cho công ty này khai thác lộ thiên đá puzolan và đá bazan tại khu vực núi Sò với thời gian 24 năm.
Khu dân cư mịt mù bụi
Tại một huyện khác của tỉnh BR-VT, men theo con đường gập ghềnh hướng từ xã Tân Hưng (TP Bà Rịa) về xã Châu Pha (huyện Tân Thành), chúng tôi bắt gặp những đoàn xe tải khổng lồ chất đầy đá lao đi vun vút. Châu Pha nổi tiếng với bụi đường, lún đường bởi ở đây có hơn chục mỏ đá lớn, nhỏ đang hoạt động. Mỗi đợt xe qua là bụi bay mù mịt, người tham gia giao thông dạt hết sang hai bên lề, mắt nhắm mắt mở vì bụi.
Bà Lê Thị Chuông (tổ 6, thôn Tân Sơn, xã Châu Pha) cho biết, nhà bà cách mỏ đá chưa tới 200m. Mấy năm nay, hầu như ngày nào gia đình cũng bị “tra tấn” bởi tiếng ồn từ những chiếc máy đào, nghiền đá. Mảnh vườn 0,5ha trồng xoài, mít là nguồn nuôi sống của gia đình bà mấy chục năm qua, nhưng gần đây bụi đá cũng khiến cây cối trong vườn ít đâm hoa kết trái, thu hoạch chẳng được bao nhiêu. Hàng xóm của bà Chuông là ông Trần Văn Nguyên (67 tuổi), cũng có nỗi khổ tương tự. Sinh sống tại mảnh đất này hàng chục năm, nhưng vừa qua ông Nguyên phải rời bỏ vườn tược nhà cửa, đưa vợ ra ở chung nhà với con trai cách đó vài trăm mét. “Mùa nắng thì bụi bay mù trời, mùa màng không làm ăn được gì, tiếng ồn từ mỏ đá suốt ngày đinh tai nhức óc”, ông Nguyên nói.
Nhà chị Châu Thị Mẫn ở gần mặt đường, mấy năm trước chị mở quán nước nho nhỏ để kiếm đồng ra đồng vào, trồng thêm vài luống rau để phụ với chồng. Ấy vậy nhưng từ khi mỏ đá hoạt động khiến hàng của chị chẳng thể trưng ra ngoài, bán buôn ế ẩm nên chị đành dẹp tiệm. Cửa nhà lúc nào cũng đóng kín nhưng bụi vẫn cứ len lỏi bám lên đồ vật bên trong. Mấy đứa trẻ thường xuyên bị cảm, ho, viêm đường hô hấp vì hàng ngày hít bụi.
Cần có giải pháp triệt để
Trong tháng 6-2016, đoàn khảo sát của HĐND tỉnh BR-VT do ông Trần Đình Khoa, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh, làm trưởng đoàn đã đến kiểm tra mỏ đá puzolan núi Sò. Tại buổi kiểm tra, đoàn ghi nhận trong quá trình khai thác đá gây ra bụi, tiếng ồn, làm ảnh hưởng đến đời sống nhân dân. Đoàn đề nghị Công ty TNHH khoáng sản Hiệp Lực nhanh chóng có biện pháp khắc phục và tạo điều kiện hỗ trợ các hộ dân bị thiệt hại, đồng thời phải thực hiện đúng quy định pháp luật về khai thác khoáng sản và bảo vệ môi trường, không để xảy ra mất an toàn lao động, gây nguy hiểm tới tính mạng của người dân trong quá trình khai thác đá. Còn việc khai thác đá của các doanh nghiệp ở huyện Tân Thành, ông Nguyễn Xuân Khải, Phó trưởng Phòng TN-MT huyện Tân Thành, cho biết phương án di dời các hộ dân ra khỏi vùng ảnh hưởng là giải pháp tốt nhất. Tuy nhiên, để sớm thực hiện phương án này, giữa người dân và doanh nghiệp nên cố gắng tìm tiếng nói chung.
ĐỨC TRUNG - NÔNG NGÂN
