Dấu ấn kiến trúc thời Lý – Trần.
Phó Giáo sư - Tiến sĩ Hán Văn Khẩn, Trưởng nhóm nghiên cứu Khảo cổ học tại Hà Nội, vừa công bố nhóm đã phát hiện di tích lò nung gốm ở xã Xuân Thu của huyện Sóc Sơn và dấu tích của một trung tâm sản xuất gốm tại các xã Đông Hội và Xuân Canh, huyện Đông Anh, gồm có: đồ gốm men, sành sứ, xỉ lò, mảnh ống bễ, mộ Hán.
Có thể thấy, các bằng chứng khoa học này đã phần nào khỏa lấp khoảng trống vắng trong kho tàng khảo cổ của vùng đất Thượng đô – Kinh sư Hà Nội vốn rất ít các dấu tích về thời Lý – Trần – Lê.
Vậy là cùng với sự phát hiện các lớp văn hoá thời Lý - Trần – Lê tại Hoàng thành Thăng Long (18 Hoàng Diệu, Hà Nội) được giấu kỹ dưới lòng đất năm 2003, những di tích, di vật các thời kỳ trên đã được hiện diện chứ không còn là sự bí mật được thể hiện qua những lời văn trong sử liệu và những bản đồ khá sơ lược.
GS Phan Huy Lê gọi di tích này là “bộ sử bằng di vật” của kinh thành Thăng Long, để từ đó ta hiểu được rất nhiều về kiến trúc, về bản sắc văn hóa, về sự kết hợp thiên nhiên (thích nghi và tận dụng), kết hợp triệt để giao thông đường thủy, xử lý không gian…
Theo PGS - TS Hán Văn Khẩn, trong hơn 1 năm qua, các nhà khảo cổ đã phát lộ nhiều di tích là các khu cư trú và trung tâm sản xuất gốm có niên đại thời Lý-Trần trên địa bàn thành phố Hà Nội. Đặc biệt, tại di tích Hoa Lâm Viên ở huyện Đông Anh, các nhà khảo cổ học đã phát hiện dấu tích một điểm tụ cư quan trọng của cư dân thành Đại La (tiền Thăng Long) và là tiền đề cho sự phát triển của các nhóm cư dân thời Lý-Trần.
Nhiều di vật có giá trị được tìm thấy như đồ gốm men cao cấp có niên đại thuộc thế kỷ IX-X và gạch “Giang Tây Quân” chứng tỏ Hoa Lâm Viên có một vị trí quan trọng trong hệ thống định cư thời kỳ này. Hàng vạn mảnh ngói, gạch trang trí cũng cho thấy khả năng có một hoặc nhiều công trình kiến trúc thời Lý-Trần. Các di tích mới được phát lộ sẽ giúp các nhà nghiên cứu tìm hiểu sâu hơn về đời sống cư dân thời Lý - Trần - Lê ở khu vực Thăng Long, đặc biệt là các làng cổ dọc theo hai bờ sông Đuống.
PGS-TS Hán Văn Khẩn nhấn mạnh: Trong số các di tích khảo cổ học mới được phát hiện trên địa bàn Hà Nội hơn 1 năm qua có di tích Đầu Vè, Bến Long Tửu (xã Đông Hội, huyện Đông Anh) là bằng chứng của một trung tâm sản xuất gốm.
Tuy nhiên, hiện nay TP Hà Nội đang cho xây dựng cầu bắc qua sông Hồng, nối liền với quốc lộ 5 kéo dài. Do vậy, nếu các cơ quan chức năng không có biện pháp khoanh vùng bảo vệ thì rất có thể những di tích giá trị này sẽ bị xóa sổ trên bản đồ khảo cổ học.
M. Nguyệt
