Thị trường xổ số kiến thiết Khu vực Miền Nam đang chứng kiến sự tăng trưởng mạnh mẽ với doanh thu đạt mốc kỷ lục (gần 90 ngàn tỷ cho 6 tháng đầu năm 2026). Nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) số 109/2025/QH15 cùng hệ thống văn bản hướng dẫn chi tiết (bao gồm Nghị định số 68/2026/NĐ-CP điều chỉnh nhóm cá nhân kinh doanh và Nghị định quy định chi tiết Luật Thuế TNCN dự kiến áp dụng đồng bộ từ ngày 1/7/2026) sẽ đem đến những thay đổi mang tính bản lề. Xu hướng chủ đạo của cải cách lần này tập trung vào: Minh bạch hóa nguồn thu – chi trúng thưởng, tuân thủ nghiêm ngặt pháp luật, và chế tài nghiêm khắc các hành vi gian dối.
Nâng mức chịu thuế trúng thưởng xổ số lên trên 20 triệu đồng
Theo quy định tại điều 15, Luật số 109/2025/QH15, từ ngày 1/7/2026, ngưỡng thu nhập chịu thuế TNCN từ trúng thưởng xổ số chính thức được nâng từ mức trên 10 triệu đồng lên trên 20 triệu đồng. Sự điều chỉnh này không chỉ giảm bớt nghĩa vụ tài chính cho người dân có thu nhập thấp và trung bình, mà còn tối ưu hóa chi phí vận hành hành chính cho cả cơ quan thuế lẫn doanh nghiệp xổ số.
Đối với các công ty xổ số phát hành trả thưởng, quy trình thực hiện nghĩa vụ thuế được vận hành khép kín và tự động. Khi cá nhân nhận thưởng phát sinh giá trị trúng thưởng trên 20 triệu đồng, doanh nghiệp có trách nhiệm khấu trừ thuế TNCN ngay tại nguồn trước khi thực hiện chi trả tiền thưởng. Việc tính toán, khấu trừ, lập bảng kê và nộp thuế thay này đòi hỏi hệ thống công nghệ thông tin của doanh nghiệp phải được nâng cấp đồng bộ để cập nhật chính xác hạn mức mới, đảm bảo dòng tiền thuế được hạch toán minh bạch và chuyển về Ngân sách Nhà nước đúng thời hạn pháp luật quy định.
Căn cứ tính thuế áp dụng theo "Vé" hay theo "Kỳ lĩnh thưởng"?
Để loại bỏ hoàn toàn các cách hiểu mơ hồ về việc cộng dồn giải thưởng, quy định mới tại hệ thống văn bản hướng dẫn Luật Thuế TNCN năm 2025 đã luật hóa và chuẩn hóa tinh thần cốt lõi trước đây về kỹ thuật xác định thu nhập tính thuế như sau:
- Tính thuế độc lập theo từng "Vé": Thu nhập tính thuế từ trúng thưởng xổ số là toàn bộ giá trị tiền thưởng vượt trên 20 triệu đồng trên một (01) vé xổ số riêng lẻ nhận được trong một đợt quay thưởng, chưa trừ bất kỳ khoản chi phí nào.
- Không cộng dồn theo "Kỳ lĩnh thưởng": Khái niệm "từng lần trúng thưởng" được đồng nhất với "từng vé số trúng thưởng". Do đó, trường hợp một cá nhân đi lĩnh thưởng một lần (một kỳ lĩnh thưởng) cho nhiều tờ vé số trúng giải nhỏ khác nhau, cho dù tổng số tiền nhận về trong lần đó vượt quá 20 triệu đồng, hệ thống thuế vẫn bóc tách xét duyệt độc lập cho từng tờ vé. Vé nào có giá trị từ 20 triệu đồng trở xuống sẽ được miễn thuế toàn bộ; hệ thống chỉ tự động khấu trừ 10% trên phần vượt của tờ vé nào trị giá trên 20 triệu đồng. Quy định này nhằm bảo vệ lợi ích chính đáng của người chơi và giúp các công ty xổ số dễ dàng lập trình tự động quét mã vạch khấu trừ tại nguồn.
Việc triển khai Luật Thuế TNCN mới cùng hệ thống Nghị định hướng dẫn đồng bộ từ năm 2026 không chỉ là một bước đi công bằng xã hội, mà còn là công cụ sắc bén buộc toàn bộ hệ thống đại lý và doanh nghiệp kinh doanh xổ số phải vận hành chuyên nghiệp. Quy định tính thuế rõ ràng theo từng tờ vé số độc lập vừa đảm bảo tối đa quyền lợi của người dân, vừa thắt chặt hành lang pháp lý để ngăn chặn các hành vi gian dối, thúc đẩy một thị trường xổ số kiến thiết phát triển minh bạch và bền vững.
Thuế TNCN đối với các đại lý vé số
Một trọng tâm khác trong việc triển khai luật thuế mới từ năm 2026 là quản lý thuế đối với thu nhập từ hoạt động đại lý xổ số. Thu nhập của các cá nhân từ hoạt động này được phân loại chính thức vào nhóm thu nhập từ kinh doanh.
Để vận hành cơ chế này, căn cứ theo Nghị định số 68/2026/NĐ-CP và được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 141/2026/NĐ-CP (ban hành ngày 29/04/2026 và áp dụng cho kỳ tính thuế từ năm 2026), quy định rõ: Các cá nhân cư trú có hoạt động kinh doanh đại lý xổ số phát sinh doanh thu năm từ 500 triệu đồng trở xuống sẽ thuộc diện không phải nộp thuế TNCN. Ngược lại, những đại lý vé số có doanh thu năm vượt trên ngưỡng 500 triệu đồng phải thực hiện đăng ký thuế, kê khai, và nộp thuế TNCN theo tỷ lệ thuế suất tính trên doanh thu đặc thù của ngành nghề được ban hành. Các doanh nghiệp xổ số đầu mối khi chi trả hoa hồng đại lý có trách nhiệm phối hợp rà soát, kiểm tra chứng từ khấu trừ hoặc hỗ trợ quản lý thuế nhằm thiết lập một hệ sinh thái kinh doanh vé số tuân thủ nghiêm ngặt luật định, xóa bỏ tình trạng "vùng xám" trong các tầng lớp đại lý phân phối.
Chế tài xử phạt nghiêm khắc các hành vi gian dối
Xu hướng cốt lõi của việc áp dụng luật thuế mới từ năm 2026 là minh bạch hóa toàn bộ chuỗi thu - chi thưởng xổ số và doanh thu đại lý. Việc khai báo và áp dụng các chính sách thuế được đặt dưới cơ chế "tự kê khai và tự chịu trách nhiệm". Do đó, tính trung thực của tổ chức và cá nhân là điều kiện tiên quyết.
Để răn đe các hành vi trục lợi, các chế tài xử phạt sẽ được áp dụng thật nặng đối với các trường hợp cố tình gian dối. Bất kỳ hành vi cấu kết chia nhỏ giá trị giải thưởng để hạ xuống mức từ 20 triệu đồng trở xuống nhằm né thuế, hoặc các đại lý cố tình giấu doanh thu, khai man dữ liệu kinh doanh nhằm trốn tránh hạn mức 500 triệu đồng, khi bị cơ quan quản lý thuế phát hiện đều sẽ bị xử lý nghiêm khắc. Biện pháp xử lý bao gồm truy thu đầy đủ số thuế trốn, phạt tiền gấp nhiều lần dựa trên hành vi vi phạm pháp luật thuế, và trường hợp có dấu hiệu tội phạm sẽ bị chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra để truy cứu trách nhiệm hình sự.
