Ngày 16-8-2007, ông Nguyễn Vĩnh Nghiệp đã được đưa về điều trị tại Bệnh viện Nguyễn Trãi TPHCM, sau gần một tháng chữa trị tại Singapore và sau 5 ngày hôn mê. Thông tin về sức khỏe ông được hàng vạn người dân nghèo từng mang ơn ông và những người quen biết, yêu kính ông, quan tâm từng ngày. Sáng 21-8-2007, ông Nguyễn Vĩnh Nghiệp đã tháo được ống trợ thở, có thể uống sữa và nói được một vài câu với khách. Quả là kỳ tích đã đến với người cán bộ tận lực với công việc, tậm tâm với dân và tận hiến cuộc đời vì lý tưởng đã theo.
Xin chuyển đến ông lời cầu chúc sức khỏe của hàng vạn vạn người đã hàm ơn ông và lời cầu mong ông ngày một khỏe hơn của rất nhiều người đang chờ được ông cứu giúp.
Niềm riêng
Chủ tịch Hội Bảo trợ bệnh nhân nghèo TPHCM Nguyễn Vĩnh Nghiệp thăm hỏi bệnh nhân được mổ mắt miễn phí ở tỉnh Hưng Yên. Ảnh: Việt Dũng
Đang là người được nhiều người, nhiều đơn vị tìm gặp để tranh thủ sự đồng tình của ông, khi làm Chủ tịch UBND TPHCM; rồi ông trở thành người chuyên đi “xin” lại từ những đơn vị và cá nhân hảo tâm.
Quả chẳng dễ gì khi đang ở trên đỉnh cao của công danh, thoắt một cái quay sang làm những việc đòi hỏi sự kiên nhẫn, mềm mỏng và nhún mình như việc đi vận động tiền cho quỹ từ thiện mà ông Nguyễn Vĩnh Nghiệp đã làm tốt trong hơn 10 năm qua.
Nhân 10 năm ngày thành lập Hội Bảo trợ bệnh nhân nghèo TPHCM, tôi đã thực hiện bài viết về ông, khi hỏi: “Ông thôi chức Chủ tịch UBND TPHCM vì sức khỏe không tốt, sao ông lại nhận chức Chủ tịch Hội Bảo trợ bệnh nhân nghèo (BTBNN) TPHCM với công việc cũng không nhẹ hơn tí nào? Ông nhận xét thế nào về công việc của hai chức chủ tịch?”, trả lời tôi là tiếng cười hào sảng dù không trong trẻo của ông: “Là Chủ tịch UBND TP, tôi có thể lệnh cho nhiều người và có nhiều phó chủ tịch giúp việc. Nếu bận hay mệt tôi có thể phân công các Phó Chủ tịch UBND TP tiếp khách thay. Bây giờ, tham gia Hội BTBNN TP cùng tôi là những người tốt bụng, làm việc tự nguyện; do vậy tôi phải làm hầu hết các việc, nếu cần, tôi chỉ “nhờ” chứ đâu “lệnh” được. Xưa, Chủ tịch UBND TP thường là người khác tìm đến mình để mong có sự đồng tình của tôi cho hoạt động của họ, đơn vị họ. Còn bây giờ, Chủ tịch này phải đích thân đi xin vận động sự đóng góp của mọi người cho hoạt động nhân nghĩa. Chủ tịch này vất vả hơn chức Chủ tịch trước nhiều, nhưng hạnh phúc thì cảm nhận được qua từng cuộc đổi đời diễn ra trước mắt chúng ta, từng ngày”.
Trong suốt cuộc đời cống hiến cho đất nước, cho cộng đồng, ông Nguyễn Vĩnh Nghiệp luôn nghĩ đến cái chung, cái lợi ích to lớn của cộng đồng mà không tính toán đến sự thiệt hơn cho đời riêng. Ông là người kiên cường, thể hiện sự quyết liệt, yêu ghét rõ ràng nhưng lại rất hay dấu cảm xúc riêng. Có lẽ, chẳng mấy ai biết, trong cuộc đời riêng ông đã từng cắn răng khóc thầm vì nỗi đớn đau mất mát to lớn của riêng mình.
Những năm chiến tranh nổ ra ở biên giới Tây Nam, Nguyễn Đăng Dũng, con trai duy nhất của ông, Bí thư Đoàn Trường Marie Curie (TPHCM), vừa tốt nghiệp THPT, trúng tuyển nghĩa vụ quân sự. Mẹ ông xót thằng cháu trai duy nhất đã gợi ý ông “nói chuyện” với Quận đội để Dũng ở nhà. Ông lý giải: “Chiến tranh cay nghiệt với mọi người, mình không thể bảo vệ con mình để con người khác hy sinh. Núm ruột nào đứt mà không đau, ai hy sinh cũng khiến mẹ cha đớn đau như nhau…”.
Chàng trai Nguyễn Đăng Dũng, đã bước vào chiến trường Tây Nam với hào khí của cha, với trách nhiệm của một Bí thư Đoàn trường. Chiến đấu tại mặt trận Tây Nam hơn 1 năm, Nguyễn Đăng Dũng hy sinh khi cậu vừa tròn 19 tuổi! Kết thúc chuyến đi 5 nước châu Âu trở về, ông Nguyễn Vĩnh Nghiệp đã chết lặng khi nhận lại thân xác đứa con trai yêu quý. Khi ấy, ông đang là Chủ tịch UBND TPHCM.
Dấu ấn khó phai
15 tuổi, cậu thiếu niên Nguyễn Vĩnh Nghiệp, gia nhập Ủy ban Nhi đồng Cứu vong trong phong trào chống Pháp tại Cà Mau, quê hương cậu. Sau đó, cậu trở thành Bí thư Đảng ủy thị xã Bạc Liêu, rồi Bí thư Thị ủy thị xã Sóc Trăng, khi chưa tròn 25 tuổi.
Năm 1954, từ chối tập kết ra Bắc đi học, chàng bí thư trẻ Nguyễn Vĩnh Nghiệp ở lại miền Nam với cuộc chiến đấu đang ngày một khó khăn hơn với nhiệm vụ mới: Phó Bí thư Phân khu Sài Gòn - Gia Định. Năm 1969, ông là Bí thư liên quận 4 và để tránh bị lộ thân phận, ông Nguyễn Vĩnh Nghiệp đã hoạt động với nhiều bí danh: Ba Công, Tám Kiến, Mười Bền và Sáu Tường. Năm 1975, ông giữ chức Trưởng ban Tổ chức Thành ủy TPHCM. Từ 1982-1989, ông là Phó Chủ tịch UBND TPHCM. Từ 1989 đến 1993, ông là Chủ tịch UBND TPHCM. Năm 1994, ông xin từ chức vì bệnh.
Trong suốt những năm ông Nguyễn Vĩnh Nghiệp giữ chức Chủ tịch UBND TPHCM, được phân công theo tuyên truyền hoạt động của UBNDTP nên tôi đã cảm nhận sự tận tâm, tận lực và tính cách quyết liệt của vị Chủ tịch UBND TP những năm đầu đổi mới của đất nước. Trong ánh bình minh của đổi mới, ông đã “đứng mũi, chịu sào” những công trình vốn còn nhiều tranh cãi như con đường liên quận - nối Nhà Bè với ốc đảo Duyên Hải (bây giờ là Cần Giờ) với quyết tâm kéo ngắn khoảng cách cuộc sống văn minh đô thị cho người dân các vùng sâu, xa của TP.
Còn nhớ, khi ông quyết định làm con đường lấn biển nối huyện đảo Duyên Hải với đất liền, nhiều người đã hỏi nhau: “Ông Nghiệp định thay bà Nữ Oa, đội đá vá... đường?”. Ngày thông đường, ông cười thật to, thật sảng khoái khi nhìn lũ trẻ con chạy tung tăng trên con đường đất đỏ như một đường vẽ kiêu hãnh trên bản đồ thành phố. Ông cũng là người vạch kế hoạch đưa nước sạch về với nhân dân huyện đảo Duyên Hải.
Trong thực hiện việc tăng cường sự hợp tác trong khoa học kỹ thuật quốc tế vào công tác chăm sóc sức khỏe cho nhân dân và cán bộ khu vực phía Nam, ông đã đồng ý cho Giám đốc Sở Y tế TPHCM Dương Quang Trung tiến hành các thủ tục thành lập Viện Tim, mà đến bây giờ, nơi ấy đã trả lại cuộc sống hữu dụng cho gần 20.000 cuộc đời.
Trong sự phát triển của khu đô thị mới Phú Mỹ Hưng, trên vùng đầm lầy lội, nhiễm phèn cũng còn đó những giọt mồ hôi và dấu chân của vị Chủ tịch UBND TP có tầm nhìn xa này. Vốn sống ở vùng Cà Mau sông nước bạt ngàn ruộng lúa, ông Nguyễn Vĩnh Nghiệp đã xót xa khi cầm trong tay những đọt đòng đòng xác xơ ngả màu vàng cháy khi chúng chưa kịp đi hết thời con gái của cây lúa và ông quyết định thực hiện công trình thủy nông kênh Đông để mang màu xanh đến với vùng đất thép thành đồng Củ Chi.
Những dấu ấn này, đến nay không hề cũ, chẳng hề thừa mà vẫn đang phát huy thành quả của nó, đã khẳng định sự quyết liệt và tầm nhìn chiến lược của ông, vị chủ tịch UBND TPHCM tâm huyết với công cuộc đổi mới đất nước bằng những việc làm cụ thể.
Việc chung
Nhận Chủ tịch Hội BTBNNTP, ông vất vả hơn xưa nhiều lần. Nhưng, với ông, công việc nào đã nhận cũng khiến ông say mê đến quên mình. Tôi nhớ, khi chương trình “Mắt sáng cho người mù nghèo” bắt đầu đi vào hoạt động, quỹ hội chưa có bao nhiêu tiền, thậm chí có nhiều lần ông đi vay tiền bạn bè để mổ mắt cho người nghèo theo đúng kế hoạch, rồi vận động bù lại sau.
Hưởng ứng đợt vận động của ông, năm 2000, Báo Sài Gòn Giải Phóng thực hiện chương trình ca nhạc “Mùa xuân cho em” tại sân Lan Anh. Ông Nguyễn Vĩnh Nghiệp có mặt để vận động ngay trên sân khấu. Lần ấy, có 200 em nhỏ mù nghèo ở các huyện xa của TPHCM.
Tết năm 2003, Báo Sài Gòn Giải Phóng tổ chức chương trình ca nhạc “Mùa xuân cho em 2” tại Pleiku để gây quỹ mổ mắt cho bà con người dân tộc thiểu số mù nghèo. Ông đã bỏ chuyến đi nước ngoài để đến với Phố Núi dự đêm nhạc thiện nguyện ấy, dù hôm đó đã là 28 Tết. Số tiền thu được từ các nhà hảo tâm của tỉnh Gia Lai dành cho chương trình ca nhạc trên và sự đóng góp thêm của Hội BTBNN TP đã mang đến 1.965 cuộc đời mới trên vùng đất Tây Nguyên đầy nắng và gió, dịp xuân về…
Đến nay, điều làm ông băn khoăn suy nghĩ nhiều nhất là ai sẽ thay ông ở vị trí Chủ tịch Hội BTBNN TPHCM để hoạt động hội ngày càng phát triển, để ngày càng có nhiều bệnh nhân nghèo các nơi được giúp đỡ? Khi cơn đau nặt người vừa giảm, ông lại nghĩ đến việc đi vận động tiền cho quỹ hội. Trước khi ông đi vào cơn đau kịch phát lần này, ông đã kịp vận động hơn 3 tỷ đồng cho hoạt động mổ mắt mù cho người nghèo vùng sâu và vá môi cho trẻ vùng cao...
Phạm Thục
