Đến với những anh hùng

Bài 1: Tên anh tạc vào đá núi

Đất nước Việt Nam có 54 dân tộc anh em. Cùng chung vai, sát cánh, nhiều anh hùng lực lượng vũ trang đã xuất hiện từ trong cộng đồng bà con người dân tộc ít người qua hai cuộc kháng chiến thần thánh.

Nhân kỷ niệm 61 năm ngày thành lập Quân đội Nhân dân Việt Nam (22-12-1944 - 22-12-2005), Báo SGGP xin giới thiệu loạt ký sự về chân dung một số anh hùng, từ núi rừng Tây Nguyên hùng vĩ đến đồng bằng sông Cửu Long, những anh hùng từ cuộc chiến bước ra đời thường.

  • Lên núi đánh giặc

Phóng viên và Anh hùng LLVT Chamaléa Châu (trái) Anh hùng LLVT Pinăng Thạnh (phải): hai cựu chiến binh tiêu biểu của người RắcLây ở Bác Ái.

Một sáng tháng 3-1967, cũng như mọi ngày, tiếng gầm rú điên loạn của đủ loại máy bay cất cánh từ sân bay Thành Sơn (thị xã Phan Rang) làm cho bà con Rắc Lây phải chui lủi vào hang đá như trốn những con ác thú trên bầu trời.

Chứng kiến cảnh dân làng bị bắn giết thảm thương, Chamaléa Châu căm cái bụng lắm, anh nói: “Bom đạn thằng Mỹ ném xuống núi rừng của lũ làng có dày bằng hạt bắp của mình ném trên nương rẫy hay không? Vậy thì lũ làng hãy rời hang đá, lên núi Rã cùng với mình để đánh nó, không cho nó giết đàn bà, con nít nữa”.

Cầm cây súng trường trong tay, Chamaléa Châu bò dần lên đỉnh núi. Quan sát thấy một đàn máy bay đầm già lừ lừ tiến đến gần, anh bình tĩnh lên đạn và nhắm vào thằng phi công đeo mắt kính chỉ cách mình chừng 20m. Đây là những phát súng “thí điểm” của dân quân huyện Bác Ái sau đợt huấn luyện bắn máy bay bằng súng trường với mô hình máy bay giả. S

úng chỉ có mươi viên đạn, Chamaléa Châu biết rằng anh phải rất dè xẻn vì chính đồng chí Pinăng Tắc (Anh hùng LLVTND, người sáng tạo ra chiếc bẫy đá huyền thoại của người Rắc Lây để đánh giặc) đã bảo “mỗi viên đạn chính là một giọt máu của đồng chí mình dưới xuôi chuyển lên”… Trước đó, dường như mải mê đi quần dưới Phan Rang nên bọn “giặc lái” lên đến Bác Ái trễ hơn mọi ngày.

Trên đỉnh núi Rã trọc trọi và khô khốc, Chamaléa Châu đã phải liếm đến giọt nước cuối cùng mà amúh, akay (ông già, bà già làng) tiếp tế cho anh, để chờ máy bay. Nước ở đây rất quý vì nguồn nước ngoài suối đã nhiễm chất độc hóa học của giặc rồi. Các ană (con) đã chết rũ khi uống phải loại nước đó, các awây (mẹ) khóc cạn nước mắt rồi…, hình ảnh đó làm Chamaléa Châu thêm căm thù và quyết tâm.

Thằng phi công ngồi trên buồng lái đeo cặp kính đen trũi, mắt nó dáo dác nhìn xuống mặt đất như con K’la Malai (Ó Ma lai-hình tượng quỷ dữ chuyên ăn gan ruột con người) đang tìm mồi. Chamaléa Châu giương súng lên ngắm rồi bóp cò. Chiếc máy bay xoay tròn mấy vòng rồi phủ chụp xuống mỏm đá núi sừng sựng, cột lửa bốc lên cao ngất trời, lũ làng hò reo động núi. Chiếc máy bay thứ hai, rồi chiếc thứ ba cũng không kịp quay đầu chạy.

Cứ dứt khoát từng phát, từng phát một, Chamaléa Châu hạ gục đến 4 máy bay địch, trong đó có 3 lên thẳng và một thằng L19, chỉ bằng khẩu súng trường và chục viên đạn. Bọn còn lại tháo chạy tán loạn về phía Phan Rang! Từ thành công ban đầu, phong trào bắn máy bay trên núi lan rộng khắp chiến khu Bác Ái. Chỉ tính trong năm 1967, quân dân Bác Ái đã bắn rơi 70 chiếc máy bay địch (riêng Chamaléa Châu “thịt” 7 chiếc) ngay tại núi Rã, 107 giặc lái đền tội. Tên tuổi người chiến sĩ Rắc Lây Chamaléa Châu vang danh trên núi Rã.

  • Xuống núi làm giàu

Trên lưng... dê: cuộc sống người Răclây gắn liền chăn nuôi.

Nhà Chamaléa Châu bây giờ ngay bên chân ngọn núi oai hùng xưa. Chỉ có điều mấy mươi năm nay, dù hòa bình đã về trên khắp núi rừng Bác Ái, nhưng do điều kiện địa lý và thiên nhiên khắc nghiệt, cả huyện vẫn chưa thoát cảnh nghèo khó. Cái đói đã không còn ngự trị trong cộng đồng người Rắc Lây nhưng cái nghèo vẫn chưa buông tha bà con.

Cả xã, cả huyện, rồi cả tỉnh Ninh Thuận vẫn “nát óc” từng ngày để tìm lối ra trên cái khô nóng khắc nghiệt của xứ sở xương rồng. Chamaléa Châu bây giờ đã được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND và cũng trở thành một ông già du mục Rắc Lây như truyền thống của dân tộc mình.

Nhưng ông Châu nghĩ: Nếu cứ du canh, du cư, trồng nương trồng rẫy mãi trên mảnh đất khô cằn thì cũng chỉ đến chết đói thôi. Còn muốn làm giàu thì không có cách nào hơn là phải làm ăn lớn. “Thời chiến tranh không được đi học, nên giờ Chamaléa Châu này không nhiều chữ, chỉ có kinh nghiệm chăn nuôi và cái quyết tâm làm theo cán bộ nông nghiệp thôi”, Chamaléa Châu nói.

Tôi thật khó mà tưởng tượng ra cái khó của người nông dân Bác Ái khi mà đã hơn 13 tháng qua, cả huyện chỉ đón nhận đúng 3 cơn mưa đủ ướt áo, rồi thôi. Vậy thì nguồn cỏ tươi đâu dành cho chăn nuôi? Còn Chamaléa Châu thì ra chiều bí hiểm, trỏ bàn tay đen xì, mốc thếch lên phía núi, nheo đôi mắt của một ông cụ lục tuần hãy còn rất sáng, ông cười hềnh hệch: “Núi Rã là nhà của mình mà. Ở trên đó, mình biết đâu có nước, đâu có cỏ, đâu là bãi trống thả súc vật mà không sợ thú dữ dòm ngó mà”.

“Nhưng ai sẽ là người chăn bò, ông hay vợ?”

“Vợ mình sức yếu lắm, bà ấy chỉ quanh quẩn dưới núi thôi. Mình còn sức nên mỗi khi hạn hán lại lùa bò, dê lên núi ăn cỏ. Nhờ đó mà không bao giờ chúng nó đói bụng đâu!”.

Chuyện chăn nuôi bò của ông Châu cũng rất khác cộng đồng người Rắc Lây. Ông tin vào khoa học nên chỉ nhận phối giống bò lai Sind cho bò cái. Ấy thế nên lũ bê con, con nào con nấy đều lớn phổng, béo trùng trục, khác hẳn giống bò cỏ địa phương. Mỗi khi bò yếu, ông Châu đều chạy ra huyện nhờ cán bộ thú y đến “ngó qua cái chuồng giùm mình”.

Từ 1 con bò vay vốn xóa đói giảm nghèo buổi ban đầu, đến nay đàn bò nhà ông đã có trên chục con, trị giá khoảng 100 triệu đồng - một số vốn khó mà tưởng tượng ra tại vùng nắng gió và khô hạn, trong một gia đình người dân tộc Rắc Lây. Thấy ông Châu nuôi bò mát tay, nhiều người trong làng rủ nhau bắt chước ông. Có người nghèo quá không có vốn, lại chẳng thuộc diện được vay, ông Châu cho mượn bê con và chỉ cách trồng cỏ, chỉ bãi chăn thả, lại còn bắt buộc phải cho lai với bò Sind mà theo lời ông là “bán giá cao ngất trời”.

  • Dòng tên anh “khắc” vào đá núi...

Chamaléa Nghiệp, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Phước Trung cười tươi như hoa, nói: “Xã mình 100% đồng bào Rắc Lây, 50% gia đình chính sách nhưng có đến 55% hộ nghèo, đau lòng lắm. Ấy vậy mà bác Châu đã vươn lên giàu có rồi, lại hay giúp đỡ các bà con khác thoát nghèo nữa. Bác ấy cũng là một đảng viên hết lòng vì cộng đồng, đang sinh hoạt tại Chi bộ thôn Rã Trên đấy. Nhờ những người như bác Châu làm gương, bây giờ xã có trên 1.557 trâu bò, 1.960 dê, cừu và 190 con heo”.

Mấy tháng nay, thời tiết Ninh Thuận bỗng gay gắt lạ thường, những căn bệnh tiềm ẩn trong cơ thể Chamaléa Châu bỗng bùng phát trở lại. Ông buồn buồn: “Đau bệnh hoài, toàn những chứng bệnh lạ mà bác sĩ cũng không tìm ra nguyên nhân nữa. Mình đang đầu tư vào đàn dê vì dê chịu hạn giỏi hơn bò, lại dễ bán…”.

Chamaléa Châu còn muốn tâm sự với chúng tôi rất nhiều điều về thủy lợi, về chuyện xóa đói giảm nghèo, về cách bảo vệ rừng và cả những trăn trở trong giáo dục thế hệ trẻ. Chamaléa Châu cũng ước tính rằng với số vốn mấy chục con dê và mươi con bò cái, chỉ hai năm nữa thôi, ông sẽ trở thành “chủ trang trại” có thể nói là lớn nhất trong cộng đồng người Rắc Lây hiện giờ. Khi đó, ông sẽ thôi không “du mục” nữa mà sẽ giao cho bà con chăn nuôi, rồi ăn chia với tỷ lệ thích hợp.

Duy chỉ có một điều mong ước của ông Châu mà tôi biết chắc chắn rằng, sẽ không bao giờ trở thành hiện thực được, đó là việc kiếm một đứa con để nối dõi. Bởi theo nhiều cán bộ xã, cả hai ông bà đều nhiễm chất độc da cam từ những năm chiến đấu trên núi Rã. Nhưng dù sao, trong cộng đồng người Rắc Lây, trong cánh rừng nơi chiến khu Bác Ái và ngay trên ngọn núi Rã cao ngất đã có tên một Chamaléa Châu, cái tên đã làm nên huyền thoại, được “khắc ghi” vào trong đá núi. 

MINH ANH-HƯƠNG LY
 

Các tin, bài viết khác

Cuộc thi phóng sự - ký sự báo chí Người tốt - Việc tốt

Cứu tinh của bệnh nhân đột quỵ

Bệnh đột quỵ là một trong những nguyên nhân gây tử vong và tàn phế hàng đầu trên thế giới hiện nay; qua thống kê của các cơ quan chuyên môn, cứ mỗi 45 giây trôi qua, trên thế giới có ít nhất một người bị đột quỵ và cứ 3 phút có 1 người tử vong. Đột quỵ có thể xảy ra tại mọi thời điểm, không loại trừ một ai. Tuy nhiên, hơn 2 năm qua, ở vùng sâu vùng xa ĐBSCL, bệnh đột quỵ đang dần được khắc chế nhờ tâm huyết của TS-BS Trần Chí Cường, Giám đốc Bệnh viện Đột quỵ tim mạch Cần Thơ (Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ - gọi tắt Bệnh viện S.I.S Cần Thơ).

Ảnh

Con nuôi lính biên phòng

Phụ trách địa bàn 4 xã và 1 thị trấn biên giới huyện Đồng Văn, Đồn Biên phòng Phó Bảng (tỉnh Hà Giang) luôn là điểm tựa vững chắc cho bà con đồng bào dân tộc thiểu số nơi địa đầu Tổ quốc. 

Video