Đã có một thời cách đây cũng khá lâu mà người ta gọi nôm na là thời kỳ “phim mì ăn liền” hay thời kỳ của dòng phim thị trường, những ông chủ phim tư nhân hợp tác với các hãng phim quốc doanh để làm phim. Khi ấy, để có thể đưa được phim vào rạp đúng vào những ngày “nóng”, các chủ phim cũng đã làm đủ mọi cách: tăng tỉ lệ ăn chia với chủ rạp, “đi đêm” với người phụ trách mạng lưới rạp... Nhưng dòng phim ấy rồi cũng bão hòa một thời gian dài rạp bỏ mốc meo, đầy chuột, gián với tệ nạn pêđê hoành hành. Tuy nhiên, thời gian gần đây, đã có nhiều chủ phim lại tìm đến làm thân với rạp.
Có hay không việc rạp lấn ép chủ phim?
Cả thành phố Hồ Chí Minh có tới gần 20 rạp chiếu phim, thế nhưng theo kế hoạch của Công ty Điện ảnh thành phố, lịch phim đã lên đến hết tháng 11 năm nay. Có nghĩa là đang có hàng chục bộ phim xếp hàng chờ đến lượt ra rạp. Tại sao lại có sự vô lý này? Câu trả lời hết sức đơn giản, rạp thì nhiều, nhưng số lượng rạp thực sự có khán giả chỉ có thể đếm trên đầu ngón tay. Có thể kể tên các rạp như: Diamond, Cinebox, Fafilm, Thăng Long, Đống Đa, Toàn Thắng.
Đây là những rạp được trang bị khá hiện đại, máy chiếu tốt, âm thanh nổi, phòng chiếu và ghế mới và cũng chính là những rạp tuyển để khai thác phim vòng 1 của các chủ phim. Bản quyền một bộ phim khá cao, trung bình khoảng từ 30.000-40.000 USD/phim, in thêm một bản là thêm tiền, chính vì vậy các chủ phim luôn tìm cách tung phim ra đồng loạt trên các rạp. Một bộ phim ăn khách là bộ phim trụ được ở rạp với thời gian lâu nhất. Tuy nhiên, thông thường các phim chỉ vô rạp trên dưới 1 tuần là phải rút vì không phải lúc nào cũng thỏa mãn yêu cầu do rạp đặt ra.
Ví dụ: yêu cầu của một bộ phim ở rạp Thăng Long phải từ 400-500 khách/ngày. Ở rạp Đống Đa phải từ 200-300 khách/ngày. Dưới số lượng này chủ phim đành phải lùi ra nhường chỗ người khác. Lý do để có con số này là vì chi phí của một rạp quá lớn. Rạp Thăng Long trung bình một ngày chi phí 7.000.000đ, rạp Toàn Thắng là 4.000.000đ (chưa tính tiền thuê phim). Nếu dưới con số khách nêu trên, rạp sẽ lỗ. Chính vì vậy các chủ phim thường áp dụng chiến lược “đánh nhanh, rút gọn”.
Chắc chắn trong vòng 1 tuần bộ phim không thể khai thác hết khách, và chẳng chủ phim nào chịu nổi so với giá thành mua phim. Nhưng cách làm hiện nay là sau vòng 1 ở các rạp xịn, phim sẽ được khai thác tiếp vòng 2 tại những rạp chất lượng kém hơn. Và vòng 3 còn được gọi là vòng vét, chủ phim sẽ đưa phim đi khai thác ở các tỉnh. Việc phát hành một bộ phim thành công phụ thuộc vào nhiều yếu tố: phim hay, rạp tốt, thời điểm thuận lợi... Và thời điểm chính là điều khiến các chủ phim lo lắng nhất. Không ít chủ phim cho rằng điều này phụ thuộc vào tâm trạng của chủ rạp.
Hãng Visionet từng phải chuyển phim ra Hà Nội phát hành trước vì không thể chờ xếp hàng theo lịch. Một hãng của Ấn Độ và một hãng của Hàn Quốc đã bỏ cuộc không nhập phim nữa vì dù phim đưa vào có nội dung hấp dẫn nhưng thời điểm công chiếu ở rạp không đẹp nên phim không hút khách. Chủ rạp Đại Quang từng chua chát kể về nguyên nhân phải “bỏ của chạy lấy người”. Nguồn phim của anh do mối quan hệ với các đối tác nước ngoài không đủ để nuôi rạp.
Rạp muốn sống phải có nhiều nguồn phim hấp dẫn. Trong khi đó phim hay đang công chiếu tràn lan ở các rạp khác lại không thể đến được với Đại Quang. Đơn cử phim “Gái nhảy”, thời điểm đang hút khách, chủ phim cũng mang tới cho Đại Quang chiếu, nhưng mới vài ngày, chủ phim nói: “Anh thông cảm trả lại phim vì nếu chúng tôi đưa phim cho anh các rạp khác sẽ không chiếu phim tôi!”.
Ông Cao Hùng cho biết, tiêu chí của rạp dựa trên nội dung phim, nếu phim hấp dẫn sẽ đưa ra rạp chiếu liền, còn thì phải xếp lịch chiếu, phim nào đăng ký trước chiếu trước.
Tuy nhiên việc nhập phim không thể căn cứ lịch chiếu của rạp, phim “nóng” ra mắt trên thế giới chỉ vài ngày ở thị trường phim lậu đã có, chậm ngày nào chủ phim thua ngày đó. Phim sản xuất trong nước càng không thể căn cứ vào tiêu chí của rạp vì làm sao có thể một ngày có được vài trăm khách? Đó cũng là lý do vì sao một loạt những Ký ức Điện Biên, U 14 Đội bóng trong mơ, Mê Thảo – thời vang bóng… dạo gần đây bị văng khỏi rạp trước khi có doanh thu!
Tết này rạp sẽ quá tải?
Vừa qua, lãnh đạo Công ty Điện ảnh có buổi làm việc với các chủ phim về việc phân bổ phim chiếu Tết. Đã có 5 bộ phim đăng ký sẽ vào rạp trong các ngày “vàng” từ mùng 1 Tết. Đây đều là những phim được đầu tư tiền tỉ. Các gương mặt đại gia làng phim năm nay gồm có hãng phim tư nhân Thiên Ngân, hãng Phước Sang, hãng Á Châu, hãng Giải Phóng. Hai bộ phim hài, một phim hành động và một phim tâm lý tình cảm.
Tỉ lệ giữa chủ phim là chủ rạp sẽ được thương lượng dựa trên nội dung phim có ăn khách hay không? Không hiếm nguồn tin hành lang, có chủ phim chấp nhận tăng tỉ lệ ăn chia cho chủ rạp để được đưa phim vào ngày vàng. Thậm chí, có chủ phim chấp nhận cho chủ rạp hợp tác cùng làm phim để hy vọng được ưu tiên chiếu vào thời điểm đẹp như trường hợp “Lọ lem hè phố” của hãng phim Giải Phóng vừa rồi.
Tuy nhiên, theo ông Cao Hùng – Giám đốc Công ty Điện ảnh thì cách làm năm nay sẽ khác với các năm (mọi năm bốc thăm may rủi): tất cả chủ phim, các trưởng rạp, ban giám đốc, phòng nghiệp vụ của hãng sẽ cùng được mời xem phim, sau đó mọi người cùng bỏ phiếu kín chọn phim có chất lượng nhất, hấp dẫn nhất để đưa ra chiếu. Ngay cả nếu phim của rạp cũng phải tuân thủ quy tắc này. Các chủ phim đều bằng lòng với cách làm trên.
Tạm thời năm nay mọi việc sẽ như vậy, nhưng cơn sóng ngầm về rạp chắc chắn sẽ bộc phát trong vài năm tới đây. Các chủ phim, nhất là hãng phim tư nhân, đều chuẩn bị “thủ” cho mình ít nhất một rạp để chiếu phim của mình. Ngoài thông tin về cuộc đấu thầu xây dựng rạp ở đường Nguyễn Du thì trong năm 2005 một số rạp mới cũng bắt đầu khởi công. Fafilm cinema đang mở rộng mạng lưới rạp ở ngay số 6 Thái Văn Lung, sẽ có ít nhất 3 rạp chiếu phim mọc lên ở đây. Còn hệ thống rạp của Công ty Điện ảnh sẽ nâng tổng số rạp hiện đại lên 4, bằng cách xây dựng mới 2 rạp Toàn Thắng và Vinh Quang.
Công ty Điện ảnh cũng không giấu ý định sẽ xây dựng một loại rạp riêng cho thể loại phim 70 ly ở địa chỉ 32 Yersin. Ngay góc đường Hùng Vương (Q5) đang có một công trình được xây dựng của chủ đầu tư là Công ty Kinh Đô, đây sẽ là một khu thương mại, trong đó có hệ thống rạp chiếu phim hiện đại tiêu chuẩn quốc tế. Một thông tin bên lề cho biết giá vé ở đây dự kiến 1USD/vé. Một khu thương mại nữa cũng sẽ khởi công tại Phú Mỹ Hưng của chủ đầu tư là Công ty Mỹ phẩm Sheicedo, trong bản thiết kế cũng có một hệ thống rạp chiếu phim hiện đại.
Nguồn phim nhập phong phú, hãng phim tư nhân hoạt động mạnh, hãng phim quốc doanh bị cuốn theo, rạp mới sẽ mọc khắp nơi, tình hình điện ảnh Việt Nam xem ra đầy hứa hẹn. Kéo theo đó, tình trạng độc quyền về rạp hy vọng cũng sẽ không còn tiếp diễn trong thời gian tới. Thậm chí, các chủ rạp cũng sẽ phải làm thế nào để thu hút chủ phim đến với mình, có thế mới mong rạp tồn tại.
HÀ GIANG
Xem bài 1: Kinh doanh không hiệu quả!
