Quảng Trị là tỉnh nghèo. Muốn thu hút đầu tư, tỉnh đã tăng cường xây khu công nghiệp. Tuy nhiên đến giờ phút này, tỉnh đã “ngấm” hai “bài học” lớn - lãng phí và gánh nặng ô nhiễm.
Hai khu công nghiệp... một nhà máy!
Tháng 9-2005, tỉnh Quảng Trị khởi công xây dựng khu công nghiệp (KCN) Quán Ngang. Giai đoạn 1 đầu tư gần 10 tỷ đồng, bao gồm việc san ủi mặt bằng và công tác chuẩn bị xây dựng các công trình phụ trên diện tích đất 139ha (dự kiến vốn đầu tư hoàn thành cả 2 giai đoạn là 125 tỷ đồng, xây dựng trên tổng diện tích 205ha).
Nhưng đến nay, KCN này vẫn chỉ là… một bãi đất cát bằng phẳng! Lãnh đạo Ban quản lý các KCN Quảng Trị cho biết, việc xây dựng KCN Quán Ngang xuất phát từ gợi ý của lãnh đạo tỉnh Thừa Thiên - Huế về việc cùng hợp tác đầu tư, xây dựng Nhà máy Bia Huda Huế thứ hai tại đây.
KCN Nam Đông Hà chỉ có một nhà máy!
Sau khi bàn bạc, đi đến thống nhất, phía bia Huda Huế góp vốn 60%, số còn lại do Quảng Trị đóng góp. Bộ Kế hoạch - Đầu tư cũng đã cấp phép cho Quảng Trị để xây dựng nhà máy này.
Tuy nhiên, sau thời gian dài, phía Thừa Thiên - Huế vẫn không thực hiện dự án dẫn đến KCN Quán Ngang rơi vào cảnh… không nhà máy!
Một lý do khác lãnh đạo ban này đưa ra là hiện nay ngân sách của tỉnh rất hạn hẹp, chưa thể hoàn thiện cùng một lúc toàn bộ công trình phụ ở KCN Quán Ngang theo như các nhà đầu tư đòi hỏi.
Còn về phía doanh nghiệp Nhà nước và tư nhân, hầu như không một ai đủ khả năng tài chính để đầu tư xây dựng tại đây. Khác với KCN Quán Ngang, KCN Nam Đông Hà được Chính phủ phê duyệt đầu tư và hỗ trợ gần 60 tỷ đồng để xây dựng dự án.
Công trình được khởi công trước KCN Quán Ngang hơn 2 năm (cũng chia thành 2 giai đoạn, xây dựng trên tổng diện tích 99ha với tổng vốn đầu tư khoảng 120 tỷ đồng) và đến thời điểm hiện tại chỉ mới có… 1 Nhà máy Gỗ Geruco MDF…
Cứ để cho ô nhiễm?
Quảng Trị có tới 78% dân số làm nông nghiệp. Để “bằng anh bằng chị”, những năm qua, lãnh đạo tỉnh đã đưa ra nhiều quyết sách nhằm thay đổi nền kinh tế tỉnh nhà, trong đó có chiến lược xây dựng và phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp.
Có điều, chính quyền tỉnh, ngành chức năng liên quan không hề xem xét thấu đáo yếu tố môi trường khi cho phép tiến hành xây dựng các KCN.
Đơn cử, KCN Nam Đông Hà; KCN, tiểu thủ công nghiệp Hải Lăng, Hướng Hóa chỉ là những bãi mặt bằng rộng, mà không có khu vực chứa nước thải, rồi khi các nhà đầu tư xây dựng nhà máy cũng không cần phải đánh giá tác động môi trường (có chăng thì nằm trên giấy).
Với thực tế này, vào tháng 2 vừa qua, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Nguyễn Đức Cường đã đi kiểm tra tình hình hoạt động sản xuất và việc bảo vệ môi trường của các Nhà máy Gỗ Geruco MDF Quảng Trị tại KCN Nam Đông Hà, Nhà máy Chế biến tinh bột sắn Focosev và Nhà máy Giấy Hasinato tại huyện Hải Lăng.
Tại Nhà máy Gỗ Geruco MDF, mức độ ô nhiễm không còn nằm trong phạm vi vài phường, mà bao trùm cả thị xã Quảng Trị. Nghĩa là đứng bất cứ nơi đâu ở thị xã này đều hít phải một mùi hôi nồng nặc thải ra từ nhà máy trên.
Tại Nhà máy Hasinato, nước thải đổ xuống cát. Trong khi đó, các ban, ngành chức năng huyện Hải Lăng cứ đoán già đoán non là nguồn nước thải cùng với hóa chất xử lý giấy của nhà máy này đã chảy ra hồ sinh thái ở gần trước mặt trụ sở UBND huyện này.
Nói chung chẳng ai biết nó thấm và chảy đi đâu! Còn Nhà máy Chế biến tinh bột sắn Fococev Quảng Trị đã phải đền bù thiệt hại cho người dân 50 triệu đồng trong trận lũ cuối năm vừa qua, khi khối lượng nước thải khổng lồ chưa qua xử lý ồ ạt đổ xuống ruộng đồng, tràn vào khu vực dân cư.
Nhưng xem ra với doanh nghiệp này, việc chấp nhận đền bù thiệt hại còn hơn là xây dựng hệ thống xử lý chất thải đúng quy định(?!).
Việc đã rõ, nên tỉnh này đã ra thông báo đến ngày 10-3-2008, nếu các nhà máy trên không xử lý môi trường dứt điểm và không xây dựng được hệ thống xử lý chất thải đúng tiêu chuẩn, thì tỉnh sẽ cho đóng cửa, cấm hoạt động. Tuy nhiên, đến thời điểm này mọi chuyện dường như vẫn không thay đổi, hàng vạn con người ở đây cứ ngày ngày… sống chung với môi trường ô nhiễm.
PHAN HÀ LINH
