Nói đến đặc trưng nghệ thuật của Nam bộ, người ta không thể không nhắc đến một loại hình nghệ thuật sân khấu mang đậm hơi thở và tình cảm của người dân nơi đây từ thuở khai hoang mở đất - nghệ thuật sân khấu cải lương. Góp phần bảo tồn và gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc, Bảo tàng TPHCM vừa tổ chức sinh hoạt chuyên đề “Vài nét về nghệ thuật sân khấu cải lương” với sự tham gia của hàng trăm bạn trẻ sinh viên tại TPHCM.
Nghệ sĩ Thảo Vy và Minh Đức trong trích đoạn cải lương Tiếng trống Mê Linh.
“Đặc sản” của vùng đất phương Nam
Cùng với sự phát triển của lịch sử dân tộc, nền âm nhạc Việt Nam cũng phát triển vô cùng phong phú, mỗi vùng miền có những đặc trưng riêng. Khởi nguồn từ nhạc lễ cung đình Huế, nghệ thuật đờn ca tài tử và sân khấu cải lương đã nhanh chóng phát triển và “bén rễ” nơi vùng đất phương Nam. Những điệu đàn lời ca cùng nhau hòa quyện, từ bờ tre ruộng lúa, từ những vườn cây xanh mát đến những đêm trăng dập dìu trên sông nước, trở thành thú chơi tao nhã của những con người chân quê mộc mạc. Sau một ngày lao động mệt nhọc, họ lại có giây phút thư giãn bên những người đồng điệu.
Nhạc sĩ Huỳnh Khải, Trưởng khoa Âm nhạc dân tộc Nhạc viện TPHCM đã giới thiệu với các bạn trẻ về sự hình thành, quá trình phát triển của nhạc tài tử, sự ra đời của sân khấu cải lương, khái lược sân khấu cải lương qua các thời kỳ, sự ra đời của tân cổ giao duyên… “Hiện giờ tuy sân khấu cải lương không còn ở vị thế hoàng kim như xưa, nhưng cải lương mãi mãi vẫn là máu thịt, là tình yêu của người dân Nam bộ”, nhạc sĩ Huỳnh Khải khẳng định.
Nhu cầu thưởng thức cải lương của công chúng hiện nay, nhất là giới trẻ là đề tài được khá nhiều ý kiến quan tâm. Bạn Phan Quốc Bình, sinh viên Đại học Văn hóa TPHCM, bày tỏ rất thích ca nhạc tài tử và cải lương nhưng không biết phải học ở đâu. Một bạn trẻ Trường Cao đẳng VHNT TPHCM nêu ý kiến nên đưa loại hình âm nhạc truyền thống vào giảng dạy trong nhà trường từ bậc tiểu học, có như thế các em sẽ hiểu, có kiến thức nền tảng về âm nhạc truyền thống và góp phần giáo dục tình yêu âm nhạc truyền thống.
Ý kiến khác lại cho rằng, để thu hút công chúng và các bạn trẻ, cải lương cũng cần phải tự “làm mới” mình để phù hợp với xu thế xã hội hiện đại ngày nay, chẳng hạn như cần có những kịch bản sân khấu với các đề tài thiết thực, mang hơi thở cuộc sống đương đại, phản ánh các vấn đề “nóng” trong xã hội hiện nay.
Một hoạt động bổ ích
Không khí giao lưu trao đổi càng thiết thực với phần biểu diễn của các nghệ sĩ trẻ Thảo Vy, Thanh Mai, Thúy Loan, Nguyễn Thành Tây, Minh Đức qua các bài vọng cổ và các trích đoạn cải lương nổi tiếng như Hoa mua trắng, Tiếng trống Mê Linh, Tô Ánh Nguyệt, Lục Vân Tiên - Kiều Nguyệt Nga…
Lần đầu tiên tham gia chương trình, bạn Nguyễn Cẩm Hò, sinh viên Trường Cao đẳng VHNT TPHCM, cho biết: “Tôi là dân miền Tây nên từ nhỏ đã mê vọng cổ, mê cải lương rồi, nhưng mê là mê vậy chứ kiến thức, bài bản tài tử thì tôi chưa biết. Được nghe những chuyên đề như thế này, tôi rất thích và bổ ích vì được hiểu thêm nhiều kiến thức cho ngành học của mình”.
Trong hệ thống trưng bày về các vấn đề lịch sử, văn hóa, đời sống, xã hội vùng đất Sài Gòn - TPHCM, Bảo tàng TPHCM đã dành một phần để giới thiệu khái quát về nghệ thuật sân khấu cải lương. “Chuyên đề Vài nét về nghệ thuật sân khấu cải lương là một hoạt động nhằm giúp các bạn trẻ có dịp hiểu thêm về loại hình nghệ thuật này, góp phần vào việc bảo tồn và gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc”, bà Phạm Dương Mỹ Thu Huyền, Giám đốc Bảo tàng TPHCM chia sẻ.
Cùng với nhiều hình thức tổ chức linh hoạt như trưng bày chuyên đề kết hợp giao lưu biểu diễn các loại nhạc cụ truyền thống, phối hợp với các trường THPT tổ chức câu lạc bộ Em yêu lịch sử, Bảo tàng TPHCM nói riêng và ngành bảo tàng tại TPHCM đã ngày càng thân thiện và gần gũi hơn với công chúng.
Minh An
