Kiến nghị Luật Chính quyền đô thị loại đặc biệt áp dụng cho TPHCM

TPHCM đang tập trung tổng kết 10 năm thực hiện Nghị quyết 16 của Bộ Chính trị và kết quả 5 năm thí điểm Nghị quyết 54 của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TPHCM. Việc tổng kết nhằm phân tích những mặt làm được, hạn chế và những bất cập để xây dựng dự thảo đề xuất nghị quyết mới thay thế Nghị quyết 54.

Về nội dung trên, nhiều chuyên gia, nhà khoa học đã bày tỏ sự quan tâm sâu sắc và có những ý kiến, góp ý cụ thể đối với TPHCM. Liên quan đến vấn đề này, Báo SGGP trân trọng giới thiệu đến bạn đọc ý kiến của PGS.TS Trương Thị Hiền, nguyên Giám đốc Học viện Cán bộ TPHCM.

Cơ chế, chính sách với TPHCM chưa khác biệt so với nơi khác

TPHCM là đô thị lớn của cả nước với hai đặc thù cơ bản. Đó là đô thị đặc biệt với quy mô và mật độ dân số lớn nhất cả nước và là trung tâm kinh tế lớn của cả nước và khu vực phía Nam.

Dù vậy, TPHCM đang đứng trước 5 thách thức. Đó là kết cấu hạ tầng còn yếu kém không theo kịp và cản trở sự phát triển; thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài hiệu quả giảm dần và thấp hơn cả nước; tổng tỷ suất sinh dưới tỷ suất sinh thay thế và thấp nhất cả nước. TPHCM cũng là thành phố có số đối tượng tệ nạn xã hội nhiều nhất, vi phạm pháp luật cao. Trong khi đó, tỷ lệ nộp thu ngân sách về Trung ương cao nhất cả nước nhưng lại có tỷ lệ điều tiết ngân sách để lại cho TPHCM thấp nhất cả nước, không đảm bảo phát triển nhanh, ổn định và bền vững. 

Nghị quyết 16 của Bộ Chính trị đánh giá: “TPHCM là đô thị đặc biệt, một trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, giáo dục đào tạo, khoa học công nghệ, đầu mối giao lưu và hội nhập quốc tế, là đầu tàu, động lực, có sức thu hút và sức lan tỏa lớn của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, có vị trí chính trị quan trọng của cả nước”.

Tuy nhiên, Nghị quyết 16 chưa được cụ thể hóa bằng các quy định pháp luật. Do vậy, trên thực tế cơ chế, chính sách phát triển của TPHCM hiện không khác gì so với các địa phương khác.

Kiến nghị Luật Chính quyền đô thị loại đặc biệt áp dụng cho TPHCM ảnh 1 Ảnh minh họa

Để giải quyết từng bước các thách thức trên, TPHCM đã nghiên cứu, đề xuất và được Quốc hội chấp thuận ban hành Nghị quyết 54 về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TPHCM, thời gian thực hiện 5 năm. Qua thực tế 5 năm triển khai thực hiện cho thấy cơ chế đặc thù về quản lý, chỉ đạo, điều hành đối với TPHCM theo Nghị quyết số 54 còn khá khiêm tốn, chưa thật sự mang tính đột phá.

Trong đó, cơ chế đặc thù này chỉ tập trung vào các quy định dưới luật. Các nội dung liên quan đến luật, đến các thẩm quyền của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương thì TPHCM vẫn phải xin ý kiến và chờ trả lời của các bộ, ngành rồi trình lên Chính phủ xem xét, chỉ đạo, quyết định. Các nội dung xin làm thí điểm cũng phải thực hiện như trên.

Có thể nói, hầu hết các nội dung liên quan đến quản lý nhà nước của chính quyền, quản lý ngân sách, quản lý đầu tư, quản lý đô thị, quản lý xã hội... đều được quy định trong các luật, nghị định, nên khi thực hiện đều phải làm đúng các quy định nêu trên. Do vậy, bản thân một nghị quyết của Quốc hội về cơ chế đặc thù không thể tháo gỡ hết các vướng mắc trong việc quản lý, chỉ đạo, điều hành của chính quyền.

Một trong những hạn chế khác là Nghị quyết 54 có thời hạn áp dụng trong 5 năm nên không căn cơ, lâu dài. Về phía Trung ương, các tỉnh, thành phố khác trực thuộc Trung ương cũng sẽ kiến nghị có cơ chế đặc thù thì rất khó cho Quốc hội, Chính phủ.

Luật Chính quyền đô thị loại đặc biệt - giải quyết căn cơ

Để giải quyết ổn định, lâu dài, căn cơ, TPHCM cần kiến nghị Chính phủ xây dựng và trình Quốc hội thông qua Luật Chính quyền đô thị loại đặc biệt. Luật này áp dụng cho các đô thị lớn trong cả nước, trước hết áp dụng cho Hà Nội và TPHCM.

Nội dung cốt lõi của Luật Chính quyền đô thị loại đặc biệt là phân cấp quản lý đầy đủ, đồng bộ, thực chất, toàn diện, ổn định lâu dài cho chính quyền đô thị loại đặc biệt đủ thẩm quyền và trách nhiệm để giải quyết các vấn đề quản lý nhà nước trên địa bàn thành phố của mình. Chẳng hạn, xác định tỷ lệ điều tiết ngân sách ổn định, lâu dài theo mức sàn (thấp nhất là 1/4 tương đương 25% hoặc 1/3 tương đương 33%) các khoản thu điều tiết theo Luật Ngân sách giữa Trung ương và thành phố loại đặc biệt, trong thời kỳ 10 năm. Từ mức sàn trở lên, Chính phủ có thể bổ sung thêm cho các thành phố tùy theo tình hình thu, chi ngân sách hàng năm của cả nước.

Cùng với đó, Luật Chính quyền đô thị loại đặc biệt cần phân cấp cho HĐND thành phố quyết định phân bổ dự toán chi ngân sách các khoản mà thành phố thu được từ tỷ lệ điều tiết ngân sách trên địa bàn và thu phí của địa phương. Hoặc giao thẩm quyền cho HĐND thành phố căn cứ vào ngân sách của địa phương mà bố trí tổng biên chế công chức, viên chức trực thuộc trong bộ máy chính quyền đô thị loại đặc biệt của mình.

Việc bố trí tổng biên chế này theo định mức biên chế công chức, viên chức trên tổng dân số và tùy theo ngân sách của địa phương mà khoán quỹ lương cho các quận/huyện, phường/xã. Tinh thần là cấp nào tiết kiệm biên chế thì cán bộ, công chức ở cấp đó hưởng lương khoán cao hơn…

Tương tự, có thể phân cấp cho chính quyền đô thị loại đặc biệt (HĐND thành phố hoặc UBND thành phố) quyết định tất cả các nội dung dự án nhóm A sử dụng vốn ngân sách địa phương và dự án nằm trên địa bàn của địa phương. Từ quyết định chủ trương đầu tư, chuẩn bị đầu tư, chuẩn bị thực hiện, đấu thầu, thực hiện dự án đến nghiệm thu, hoàn công. Trừ các dự án liên vùng và dự án có vốn do Trung ương bố trí (như dự án đường vành đai 3, 4…).

Theo PSG.TS Trương Thị Hiền, Chính quyền đô thị loại đặc biệt cũng cần được chủ động ban hành bảng giá đất trên địa bàn thành phố; phân cấp HĐND thành phố quyết định chuyển mục đích, công năng sử dụng đất trên đất lúa, đất nông nghiệp diện tích đến 10 ha. Phê duyệt các dự án sử dụng các loại đất chuyển sang đất xây dựng nhà ở, thương mại. dịch vụ...

Tin cùng chuyên mục

Đọc nhiều nhất

Bà Nguyễn Phương Nga trả lời phỏng vấn. Ảnh: HOÀNG MẠNH

Kỷ niệm 50 năm ký Hiệp định Paris - Bài 3: Hiệp định Paris 1973 là mốc son chói lọi của ngoại giao Việt Nam

Nhân kỷ niệm 50 năm Ngày ký Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam (27-1-1973 – 27-1-2023), nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Phương Nga, Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam, đã có cuộc trao đổi với phóng viên Báo SGGP về ý nghĩa lịch sử cũng như bài học kinh nghiệm quý báu đối với ngoại giao Việt Nam qua thắng lợi trong đàm phán để đi đến ký kết hiệp định này.

Việt Nam và Thế giới

Đại sứ quán Việt Nam cùng bà con kiều bào gói bánh chưng đón Tết

Tết xa quê đầu tiên ở Brazil

Chuẩn bị đón Tết mọi người sống trong nước hay ở nước ngoài đều hướng về gia đình, về cội nguồn, háo hức chờ phút giây gặp mặt. Đối với những cán bộ và nhân viên ngoại giao Việt Nam thường đi công tác 1 nhiệm kỳ 3 năm tại các cơ quan đại diện, dù rất nhớ nhà, rất mong được gặp mặt người thân, nhưng họ phải đón Tết ở xứ người vì công việc và vì đường sá xa xôi.

Cải cách hành chính

ĐẠI HỘI ĐẢNG CÁC CẤP

Cử tri có thêm thông tin để lựa chọn người xứng đáng

Cử tri có thêm thông tin để lựa chọn người xứng đáng

Những người ứng cử đại biểu Quốc hội (ĐBQH) khóa XV và ĐB HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026 đang bước vào đợt vận động bầu cử. Trao đổi với phóng viên Báo SGGP, bà Tô Thị Bích Châu, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy TPHCM, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM khẳng định, MTTQ các cấp sẽ hỗ trợ tối đa, tạo điều kiện để các ứng viên có cơ hội được trình bày chương trình hành động của mình. Qua đó, cử tri có thêm thông tin để lựa chọn người xứng đáng.
Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM Tô Thị Bích Châu tiếp nhận quà của Tổng Lãnh sự Thái Lan tại TPHCM giúp đỡ người dân miền Trung khắc phục hậu quả bão lụt trong năm 2020

Đại hội XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam: Thúc đẩy tinh thần Đổi mới ngày càng sâu rộng

Trong suốt thời gian từ ngày 25-1 đến ngày 1-2-2021, Đại hội lần thứ XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam (ĐSCVN) đã diễn ra thành công tốt đẹp ở Thủ đô Hà Nội. Tôi xin chúc mừng Việt Nam đã đạt được những thành tựu tại kỳ Đại hội này. Đây là dấu mốc ý nghĩa và quan trọng trong lịch sử và sự phát triển đất nước, thúc đẩy tinh thần Đổi mới ngày càng sâu rộng.
Sớm đưa Nghị quyết Đại hội XIII vào cuộc sống

Sớm đưa Nghị quyết Đại hội XIII vào cuộc sống

Đại hội XIII của Đảng đã thành công tốt đẹp. Đặc biệt, với trách nhiệm của người đứng đầu địa phương, người đảng viên, nhiều đại biểu đều khẳng định sẽ quyết tâm đưa nghị quyết Đại hội sớm đi vào cuộc sống. Phóng viên Báo SGGP ghi nhận một số ý kiến.
Quang cảnh Hội nghị lần thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII

Kết quả Đại hội XIII phản ánh thành tựu lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam

Truyền thông quốc tế đưa tin đậm nét về lễ bế mạc Đại hội toàn quốc lần thứ XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam cũng như các kết quả bầu Bộ Chính trị, Tổng Bí thư, Ban Bí thư, Ủy ban Kiểm tra Trung ương, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương khóa XIII, trong đó nhấn mạnh việc Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tiếp tục được tín nhiệm bầu giữ cương vị Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII.