Nhiêu khê thật - giả!

SGGP
Vụ lùm xùm mà nhà đấu giá Chọn (Hà Nội) gặp phải với bức tranh lụa được cho là của Vũ Giáng Hương (1930 - 2011) một lần nữa làm cho “tảng băng trôi” tranh giả - tranh nhái tại Việt Nam thêm phần lộ diện trắng trợn hơn.

Tin liên quan

Với gia đình và những con mắt chuyên môn, bức tranh lụa mà Chọn đưa ra là giả chữ ký của Vũ Giáng Hương, nói cách khác, họ đã “ép” cố họa sĩ này tiếp tục vẽ tranh.

Nhiêu khê thật - giả! ảnh 1 Bức tranh lụa bị nghi vấn giả mạo chữ ký của cố họa sĩ Giáng Hương
Câu chuyện của Chọn cũng điển hình cho một vài nguyên nhân làm cho tranh nhái - tranh giả tràn lan tại Việt Nam. Để có dấu ấn thời gian, nhiều kẻ làm giả - làm nhái đi mua những tác phẩm sáng tác gần niên đại và có phong cách gần giống, về cạo sửa chữ ký là xong. Đây là điều mà nhà sưu tập Vũ Xuân Chung đã gặp phải với hầu hết tác phẩm từng bị lùm xùm “giả toàn bộ” tại Bảo tàng Mỹ thuật TPHCM năm 2016. Việc một bức tranh của Thành Chương bị sửa chữ ký thành Tạ Tỵ chỉ là ví dụ điển hình làm giả - làm nhái theo cách sửa chữ ký.
Nhà nghiên cứu mỹ thuật Nguyễn Đỗ Bảo từng nhiều lần chỉ ra ở các hội thảo chuyên ngành và trên báo chí rằng, từ cuối thập niên 1960, do lo sợ Mỹ ném bom hủy diệt Hà Nội, nên Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam phải di chuyển hàng trăm tranh tượng về nông thôn cất giấu. Thay vào đó, bảo tàng mời chính các tác giả, hoặc sinh viên, các tác giả trẻ làm bản sao để trưng bày… Sau năm 1975, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam còn có bộ phận chuyên viên để làm các bản sao tác phẩm theo yêu cầu ngoại giao và khách hàng tư nhân. Chẳng có một thống kê nào về số lượng, nhưng do kéo dài nhiều năm, chắc không hề ít. Ví dụ bức Đại nội của Tôn Thất Đào đã tìm thấy ít nhất 20 bức chép qua con đường tặng ngoại giao, mà riêng Cộng hòa Séc đã có trên 5 bức, đầy đủ chữ ký như tranh gốc. Ngày nay, nhiều bản sao này đã mặc nhiên thành thật, vì bản gốc bị hư hại hoặc thất lạc hồ sơ.

Xét về mặt trình độ thể hiện, rõ ràng họa sĩ trẻ Nguyễn Văn Đông và sinh viên Bùi Thị Hằng trong “vụ án” bức tranh lụa được cho là của Vũ Giáng Hương không có nhiều chênh lệch, nên cả hai bức đều đạt đến những giá trị biểu cảm riêng. Nói cách khác, đánh lừa được người xem. Lịch sử hội họa trước đây cũng tương tự như vậy, những họa sĩ và sinh viên mà bảo tàng chọn chép tranh đều có trình độ kỹ thuật giỏi, nên khi tác phẩm chép ra cũng có biểu cảm nhất định. 

Họa sĩ Ngô Minh Cầu - một trong vài ông trùm chép tranh lụa cho bảo tàng - kể rằng, ông chép một bức của Nguyễn Phan Chánh, khi mang đến cho danh họa này thẩm định lại trước khi gửi ngoại giao, ông Chánh cứ tưởng đó là tranh gốc của mình. Cho nên, việc các trường mỹ thuật ngày nay vẫn còn cho phép sinh viên dễ dàng chuyển chất liệu các tác phẩm sẵn có cũng dễ “lót đường” cho những thói quen xấu về sau này, trong đó có ý thức bản quyền. Giả dụ, Bùi Thị Hằng chuyển thể chính tranh của Vũ Giáng Hương, rồi Chọn lại đấu giá thành công, mà dư luận không phát hiện, thì chuyện gì sẽ xảy ra?

Một con đường để tranh nhái - tranh giả phổ biến nữa, đó chính là “đòn hồi mã thương” từ chính các sản phẩm ngoại giao thời trước 1991. Thử hỏi, thời đó phần lớn các danh họa còn sống, nghĩa là tranh chép - tranh nhái được làm ra “ngay trước mắt họ”, với vật liệu đồng đại, thì ngày nay, xét về lịch đại, sao mà phân biệt cho được, dù có dùng đến máy móc. Những nhà ngoại giao và Việt kiều thời đó sở hữu tranh Việt (trong đó có nhiều tranh chép) như là một kỷ niệm riêng. Giờ con cháu họ bán lại như một món hàng độc bản, với quá trình gìn giữ liên tục, minh bạch cả mấy chục năm, nay chứng minh là giả rất khó khăn. 

Cuối cùng, khi Mỹ xóa bỏ cấm vận kinh tế Việt Nam, tranh Việt có chừng 10 năm nở rộ trên thị trường quốc tế (1994 - 2005), thì trong nước đã xuất hiện khá nhiều “công xưởng” làm giả - làm nhái để cung ứng. Nhiều cuộc mua bán trong giai đoạn này đã bắt đầu dùng đến giấy xác nhận, đến hợp đồng. Giờ những bức ấy quay trở lại thị trường, quay về Việt Nam, xác định thật giả càng nhiêu khê.

HIỀN HÒA

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Diễn biến mới nhất dịch viêm đường hô hấp cấp Covid-19

Diễn biến mới nhất dịch viêm đường hô hấp cấp Covid-19

Tính đến 18 giờ ngày 2-4-2020 đã có 940.738 ca xác nhận mắc Covid-19, có 47.518 ca tử vong trên thế giới (Mỹ: 215.344 ca mắc, 5.112 ca tử vong; Italy: 110.574 ca mắc, 13.155 ca tử vong; Tây Ban Nha: 104.118 ca mắc, 9.387 ca tử vong; Trung Quốc: 81.589 ca mắc, 3.312 ca tử vong). Tại Việt Nam, có 227 trường hợp mắc bệnh, trong đó có 75 ca đã được chữa khỏi.

Phim

VTV tung trailer bộ phim truyền hình đầu tiên về dịch Covid-19

Ngày 2-4, Hãng phim truyền hình Việt Nam đã chính thức tung ra trailer “Những ngày không quên”, bộ phim truyền hình đầu tiên về dịch Covid- 19. Phim được thực hiện ở một thời điểm đặc biệt khi dịch bệnh Covid 19 đã tràn ngập khắp mọi ngõ ngách của đời sống. Phim sẽ được phát sóng ngày 6-4, trên kênh VTV1.

Âm nhạc

Thời của MV

Trước tình hình các chương trình giải trí, sân khấu ca nhạc tạm ngưng, dừng hoạt động vì dịch Covid-19, công chúng được khuyến cáo hạn chế ra khỏi nhà, không tụ tập đông người… thì các MV (video ca nhạc) chính là những món ăn tinh thần không thể thiếu. Trên YouTube, nhiều kênh theo dõi riêng của các nghệ sĩ vẫn ra mắt sản phẩm đều đặn hàng tuần.

Mỹ thuật

Thi sáng tác tranh cổ động chào mừng Đại hội Đảng các cấp

Sở VH-TT TPHCM và Trung tâm Thông tin triển lãm TPHCM phát động cuộc thi sáng tác tranh cổ động chủ đề “Dưới cờ Đảng - Vững niềm tin”, chào mừng Đại hội Đảng các cấp, tiến tới Đại hội đại biểu Đảng bộ TPHCM lần thứ XI và Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng. 

Sân khấu

Nghệ sĩ sân khấu hát ủng hộ cuộc chiến chống dịch

Chỉ một thời gian ngắn, từ các phòng thu và tại gia đình, nhiều nghệ sĩ sân khấu đã thu âm, ghi hình, thực hiện các clip ngắn các tác phẩm ca cổ, tân cổ giao duyên quảng bá trên các trang mạng xã hội, YouTube, Facebook…

Sách và cuộc sống

Sáng tác

Di sản Trịnh Công Sơn trong văn hóa B’Lao

Mỗi độ tháng Tư sắp về, khi cao nguyên Bảo Lộc đón những cơn mưa đầu mùa; cũng là lúc đàn ong hối hả hút giọt mật cuối cùng trên những chùm bông cà phê trắng xinh. Nhạc sĩ huyền thoại Trịnh Công Sơn cũng ra đi vào một ngày đầu tháng Tư để lại cho đời di sản âm nhạc đồ sộ.

ĐẠI HỘI ĐẢNG CÁC CẤP