Khó mà hình dung được vùng nông thôn Thới Thuận (Thốt Nốt - Cần Thơ) đổi thay nhanh như vậy. Chỉ vài năm trước, con đường từ quốc lộ 91 đi vào các ấp Thới Bình A, Thới An, Thới Thạnh… sình lầy trơn trợt thì nay đã là đường bê tông rộng thênh thang, xe 4 bánh ra vào thoải mái. Nhà cửa khang trang, cảnh “người người nuôi cá, nhà nhà nuôi cá” diễn ra nhộn nhịp. Anh Cao Văn Hưng, phó chủ tịch UBND xã Thới Thuận khẳng định một câu chắc như đinh đóng cột: “Thới Thuận đang giàu lên từ con cá”.
Từ nuôi cá đổi đời
Đưa chúng tôi ra hầm cá vừa thu hoạch, lão nông Ba Đệ đốt điếu thuốc rê hít một hơi dài rồi nói: “Đợt này, chi phí thức ăn tăng cao nên lợi nhuận giảm đáng kể. 80 tấn cá, nuôi hơn 4 tháng nhưng lời có 100 triệu đồng.
Thấp hơn dự tính ban đầu, tuy nhiên so lại thì số lời trên cao hơn cả trăm lần đi làm thuê của 30 năm trước”. Ba Đệ là dân cố cựu ở ấp Thới Bình A. Lớn lên trong gia đình nghèo nên phải làm đủ nghề để sống. Tới mùa lúa đi cắt lúa mướn, rồi đào đất, khuân vác... Có lúc nuôi vịt chạy đồng, nuôi trâu, nuôi heo…
Chuyển cá từ hầm xuống ghe bằng xe gắn máy
Nói chung, nghề nào kiếm ra tiền gạo là Ba Đệ nhảy vào. Cực nhọc quanh năm nhưng cái nghèo vẫn đeo đẳng. Năm 1999, sau khi tích lũy được ít vốn, Ba Đệ bắt đầu nuôi thử nghiệm cá tra.
Hàng ngày, ông bơi xuồng đến các nhà máy xay xát lúa gạo tìm mua cám giá rẻ về trộn cho cá ăn. Những lúc có tiền thì mua đầu cá biển cung cấp thêm nguồn thức ăn cho cá. Cuối vụ thu hoạch được 6 tấn, bán giá 11.600 đ/kg; trừ chi phí Ba Đệ lời trên 30 triệu đồng.
Thấy nghề nuôi cá tra kiếm sống được, ông đầu tư nuôi nhiều lên. Năm thứ 2 thu hoạch 16 tấn cá, lời 90 triệu đồng. Thừa thắng xông lên, hễ lời bao nhiêu là Ba Đệ đầu tư mua đất đào hầm mở rộng quy mô nuôi. 2 năm gần đây, ông nuôi 2 hầm rộng hơn 4 công đất, cuối vụ thu hoạch lời tổng cộng 540 triệu đồng. Từ tay trắng, Ba Đệ đổi đời nhờ nuôi cá.
Cũng ở Thới Thuận, lúc còn nuôi vịt đẻ, gia đình ông Tư Theo chỉ dám ước mong đủ sống là mừng. Từ khi tập tành nuôi cá tra, Tư Theo trúng giá liên tục mấy năm. Từ đói nghèo, giờ đây Tư Theo trở thành tỷ phú. Đất nuôi cá của ông nay lên đến gần 40 công, thu lời mỗi năm vài tỷ đồng. Hàng ngày ông cưỡi xe du lịch đi thăm hầm cá. Hay như ông Ba Chuyện, Út Bạc Liêu, Sáu Học… đều là những nông dân chân đất, giàu lên từ nuôi cá.
Đến công đoàn gánh cá
Phong trào nuôi cá tra phát triển rầm rộ đã hình thành nghề “gánh cá thuê” khá độc đáo. Trung bình, khi cá đạt trọng lượng khoảng 1kg/con là người nuôi bán cho các nhà máy chế biến xuất khẩu.
Để con cá từ ao hầm về đến nhà máy thì phải nhờ đến “đội quân gánh cá”. Anh Võ Văn Tám, Tổ trưởng Công đoàn gánh cá Thới Bình A cho biết: “Công đoàn ban đầu chỉ vài người nhưng nay lên đến 100 thành viên. Sở dĩ số người tăng nhanh như vậy là để đáp ứng kịp nhu cầu thu hoạch cá của người dân Thới Thuận và những nơi khác”.
Theo anh Tám, bình quân 1 hầm cá 20 tấn, chỉ mất 2 giờ là kéo và gánh là xong. Cùng một thời điểm, công đoàn của anh có thể nhận gánh cá cho 4- 5 hầm khác nhau vẫn đảm bảo đúng thời gian thu hoạch cá. Để có được nhiều “mối” kêu gánh cá thì công đoàn phải làm ăn uy tín, thu hoạch kỹ lưỡng không làm mất cá của người nuôi hay để cá bị chết tràn lan…
“Trước khi thu hoạch thì chúng tôi phải quan sát kỹ sức khỏe của cá, đường vận chuyển, môi trường nước… Nếu hầm nào cá yếu thì mỗi mẻ lưới chỉ kéo vài trăm ký để cá không bị ngộp và ít chết. Cá khỏe mạnh thì kéo cả ngàn ký mỗi mẻ lưới cũng không sao, tuy nhiên khi cân cá xong phải nhanh chóng đưa cá xuống ghe để không bị hao hụt”, anh Tám nói.
Anh Trần Văn Giang, công nhân gánh cá tâm sự: “So với những nghề làm mướn khác thì gánh cá ngon ăn hơn rất nhiều. Trung bình 1 ngày thu nhập đến 100.000đ. Gia đình tôi không ruộng đất, nhờ gánh cá mà nuôi vợ và 2 con ăn học”. Theo UBND xã Thới Thuận, đến nay toàn xã có cả chục công đoàn gánh cá chuyên nghiệp.
Hàng ngày gánh cá khắp vùng, từ Cần Thơ sang An Giang, Đồng Tháp… chỉ cần “a lô” một tiếng là họ có mặt ngay. Đa số đều do người dân tự thành lập, hoạt động theo nhu cầu của nhà máy và người nuôi cá. Bình quân 1 tấn cá, công đoàn ăn tiền công từ 50.000đ - 100.000đ (tùy đường vận chuyển xa gần).
Những lúc cao điểm như xuất khẩu thuận lợi, giá cá tăng…, người dân nuôi cá ùn ùn thu hoạch đồng loạt, các công đoàn gánh cá làm từ sáng sớm đến tối mịt vẫn không kịp.
Anh Cao Văn Hưng, Phó Chủ tịch UBND xã Thới Thuận cho biết thêm: “Ngoài gánh cá thuê thì người dân còn vác thức ăn, đắp bờ bao hầm cá, nấu bột, giữ cá thuê cho các chủ hầm… việc làm nhiều lắm nên hổng ai thất nghiệp”.
Cứ thế, Thới Thuận ngày càng phất lên nhờ cá….
HUỲNH PHƯỚC LỢI
