Những cánh én dệt mùa xuân…

Cứ sau 22 giờ mỗi ngày, nhiều chiếc xe cấp cứu từ các tỉnh phía Nam vội vã xé màn đêm đưa những bệnh nhân chấn thương sọ não (CTSN) về Bệnh viện (BV) Chợ Rẫy cấp cứu. Vượt hàng chục, hàng trăm cây số, đến nơi, nhiều người chỉ còn lại đời sống thực vật hay chỉ được cấp… giấy chứng tử mà thôi!Đó là chuyện của 13 năm trước.

• Mệnh lệnh của trái tim...

Đau lòng, day dứt trước những cái chết mà lẽ ra có thể cứu vãn được (nếu tận dụng được “thời gian vàng”- mổ ngay sau khi bị CTSN- sẽ ngăn chặn nguy cơ chảy máu não, làm giảm tỷ lệ tử vong và giảm tỷ lệ để lại di chứng), năm 1993, bác sĩ Trương Văn Việt - Trưởng khoa ngoại thần kinh lúc ấy- và các đồng nghiệp không ngừng trăn trở: Trong quá trình phát triển kinh tế xã hội, số ca CTSN - phần lớn do tai nạn giao thông - sẽ tăng cao. Nếu không xây dựng, phát triển mạng lưới chuyên ngành ngoại thần kinh ở các địa phương, sẽ còn nhiều bệnh nhân chết oan trong hiện tại và nhiều năm tới!

Từ nỗi niềm này, tập thể khoa Ngoại thần kinh BV Chợ Rẫy đã “tự phát” đề xuất lãnh đạo BV cho phép họ được đặt vấn đề hợp tác đào tạo bác sĩ cho các BV tỉnh. Với chương trình chuyển giao kỹ thuật bước đầu là ba tháng - luân phiên mỗi người bám trụ cơ sở ba tuần, hai mươi bác sĩ của khoa Ngoại thần kinh BV Chợ Rẫy đã âm thầm tạm đóng cửa phòng mạch riêng; tạm ngưng công việc và các chương trình đang làm, đang học hoặc dồn hết việc nhà cho “nội tướng” để “khăn gói” về các tỉnh theo mệnh lệnh từ trái tim mình!

• “Chiến dịch vết dầu loang”

Từ chỗ chưa có hoạt động về ngoại thần kinh, nhờ được bác sĩ Chợ Rẫy đến tận nơi chuyển giao kỹ thuật, đồng thời, bác sĩ của tỉnh cũng được đưa về đào tạo và thực hành tại Chợ Rẫy, dần dần nhiều BV tỉnh đã thực hiện được việc chẩn đoán và phẫu thuật CTSN.

Với “chiến dịch vết dầu loang”, xây dựng các vệ tinh từ gần đến xa, đến nay, chuyên khoa Ngoại thần kinh BV Chợ Rẫy đã chuyển giao kỹ thuật, đào tạo 227 bác sĩ mổ cấp cứu CTSN cho toàn phía Nam (trong đó có BV Nhân Dân 115, BV Nhân Dân Gia Định (TPHCM) và hai tỉnh Thái Nguyên, Thanh Hóa. Trừ Bạc Liêu đang chuẩn bị bắt đầu mổ cấp cứu CTSN, và Hậu Giang vừa mới tách tỉnh - Chợ Rẫy đang chuẩn bị hỗ trợ - tất cả BV tỉnh từ Huế trở vào đều đã thực hiện mổ cấp cứu CTSN với trung bình 4-6 bác sĩ chuyên ngành ở mỗi BV.

Tại BV Bình Dương, sau vài năm phẫu thuật CTSN hiệu quả, BV này đã được tỉnh nhà trang bị máy CT-scanner hiện đại. Một kỷ niệm đáng nhớ là có lần BV Bình Dương tiếp nhận một bệnh nhân người Hàn Quốc- là phó giám đốc một công ty- bị CTSN.

Khi biết BV Bình Dương từng mổ CTSN não thành công, đồng thời, do ý thức được CTSN phải được cấp cứu thật sớm, cấp trên của ông này (cũng là người Hàn Quốc) đã đồng ý cho phẫu thuật tại chỗ. Ca mổ thành công, gia đình và công ty của bệnh nhân này đã gửi thư cảm ơn, bày tỏ sự bất ngờ và… ngưỡng mộ về việc một BV tỉnh ở một quốc gia còn nghèo như Việt Nam mà đã thực hiện thành công những ca phẫu thuật phức tạp!

Chỉ riêng năm 2005, BV Bình Dương đã điều trị 8.325 ca CTSN, trong đó, mổ 240 ca và đang chuẩn bị thành lập Khoa ngoại thần kinh. Một điều có ý nghĩa khác là, nay BV này lại chuyển giao kỹ thuật mổ CTSN cho BV tỉnh Bình Phước! Tương tự, sau khi bản thân đã “vững chãi”, BV 115 cũng đã chuyển giao kỹ thuật mổ CTSN cho Trung tâm Y tế huyện Củ Chi (hiện trung tâm này đã là đơn vị mổ CTSN rất thành công) và đang chuẩn bị chuyển giao kỹ thuật cho một đơn vị ở cửa ngõ miền Đông.

BV Quân đội 121 ở Cần Thơ cũng đã thực hiện các ca mổ u não; BV Quy Nhơn mổ u não và cột sống; BV Quảng Ngãi mổ thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng. Cũng trong năm 2005, BV Bến Tre điều trị 2.100 ca CTSN, mổ 125 ca. BV Đồng Nai điều trị 3.562 ca CTSN, mổ 232 ca…

• Những cánh én âm thầm dệt mùa xuân

…13 năm qua, “đàn én” của chuyên khoa Ngoại thần kinh BV Chợ Rẫy vẫn sát cánh bên nhau, một lòng bền bỉ “đi dệt mùa xuân”! Cùng với sự trưởng thành của đồng nghiệp ở các tỉnh, bản thân các bác sĩ của chuyên khoa Ngoại thần kinh BV Chợ Rẫy cũng rèn luyện, học tập không ngừng.

Những “bác sĩ thường” ngày nào nay đều đã trưởng thành: Tiến sĩ Võ Văn Nho - Trưởng khoa Ngoại thần kinh, nơi có 35 bác sĩ với gần 200 giường bệnh. Tiến sĩ Dương Minh Mẫn- Trưởng khoa Cấp cứu CTSN, nơi có 12 bác sĩ với 40 giường bệnh. Thạc sĩ Trần Quang Vinh- Trưởng khoa Hồi sức cấp cứu ngoại thần kinh, nơi có 12 bác sĩ với 30 giường bệnh… Ngoài ra, các bác sĩ còn lại của chuyên khoa đều có trình độ sau đại học.

Riêng bác sĩ trưởng khoa Ngoại thần kinh Trương Văn Việt ngày ấy bây giờ đã là Phó Giáo sư - Tiến sĩ, Thầy thuốc nhân dân, Giám đốc BV Chợ Rẫy. Với cương vị hiện nay, anh vẫn tiếp tục là “cánh én đầu đàn”. Trong hệ thống hoạt động chung của BV, việc hỗ trợ về chuyên khoa Ngoại thần kinh cho BV các tỉnh vẫn được Giám đốc Trương Văn Việt cùng ban lãnh đạo BV chỉ đạo liên tục thực hiện với tầm cao hơn.

Dù hiện các BV tỉnh đã đứng vững trên đôi chân mình, nhưng nếu cần, bác sĩ Chợ Rẫy sẵn sàng tăng cường bất kỳ lúc nào. Hiện Chợ Rẫy và các BV tỉnh vẫn liên hệ mật thiết qua hệ thống chẩn đoán, điều trị từ xa (bằng điện thoại, email hoặc cầu truyền hình)...

Bên cạnh việc xây dựng mạng lưới vệ tinh ở các tỉnh, với vai trò trung tâm, chuyên khoa ngoại thần kinh tại Chợ Rẫy không ngừng phát triển và hiện là một chuyên khoa sâu liên hoàn với hệ thống: con người, trang thiết bị, kỹ thuật đạt tiêu chuẩn cao và hiện đại ngang tầm khu vực và thế giới. Đây là chuyên khoa được tổ chức với nhiều mắt xích liên đới: khoa cấp cứu chung, khoa cấp cứu CTSN, khoa hồi sức cấp cứu ngoại thần kinh, khoa ngoại thần kinh để điều trị, theo dõi, lọc bệnh ở từng giai đoạn nhằm xử trí kịp thời khi cần. Ngoài ra, trong chuyên khoa còn có riêng hẳn khoa nhi ngoại thần kinh.

Được hỏi về những đóng góp không thể kể hết của chặng đường 13 năm qua, các thầy thuốc của chuyên khoa Ngoại thần kinh BV Chợ Rẫy hiền lành mỉm cười. Họ chỉ nói ngắn gọn về niềm hạnh phúc của mình khi tỷ lệ CTSN tử vong do chuyển viện gần như không còn; bệnh nhân CTSN ở BV tỉnh cũng được hưởng chất lượng điều trị như ở Chợ Rẫy và nói về Viện Thần kinh Chợ Rẫy sẽ xây dựng nay mai…

KIỀU OANH