Chúng tôi đã nhiều lần lên tiếng về nạn lạm sát thủy sản – kể cả cá đồng và cá biển với nhiều phương tiện, quy mô khác nhau. Nhưng việc bảo vệ nguồn lợi thủy sản vẫn còn lúng túng, chưa có hiệu quả thì nay đến lượt ốc hương kêu cứu.
Bắt ốc hương
Chúng tôi có mặt tại bãi biển nằm ở khu vực gần đuôi cồn Cống, xã Tân Thành, huyện Gò Công Đông tỉnh Tiền Giang. Đêm không trăng, trời tối mịt, con nước ròng kéo dài đang chạy lùi dần ra xa bờ để lại hàng hàng lớp lớp những vệt bùn non nằm trên bề mặt.
Đây chính là thời điểm thích hợp cho những người đi bắt ốc hương. Xa xa, thấp thoáng nhiều ánh đèn bình giống như đèn của ghe đánh bắt cá neo đậu. “Đó là đèn của những người đi bắt ốc”, một anh bạn người Gò Công giải thích.
Đồ nghề để bắt ốc hương không cầu kỳ lắm, nếu là nghiệp dư thì chỉ cần một cái đèn bình, một túi xách là đủ, còn đối với những người đi bắt chuyên nghiệp thì phải làm cái ván lướt (người địa phương gọi là “cái mông”.
“Cái mông” là miếng gỗ vừa đủ ngồi, được bào láng để người ngồi lên trên với một chân xếp, một chân thò xuống bùn để đẩy. Có dụng cụ này thì người đi bắt nhiều sẽ đi được nhanh hơn và đỡ mệt hơn lội bùn với chân không.
Xách cái đèn bình, giỏ xách, chúng tôi lội theo hai bóng đèn đang ở gần và đi thành hàng ngang để bắt ốc. Một người đang soi đèn bắt ốc hương cho biết, khi thủy triều lên thì ốc hương bơi vào bờ để ăn những con ký sinh và nhớt của nghêu, sau đó nằm lại trong các vũng nước nhỏ trên cát khi nước rút. Vì thế rất dễ bắt.
Cần câu cơm cho người nghèo
Soi đèn bắt ốc hương
Một đêm lóp ngóp theo con nước ròng ở cuối đuôi cồn Cống, hai người mà chúng tôi đã gặp, bắt được khoảng trên 1 kg ốc hương. Với giá thị trường hiện nay từ 13.000-15.000 đồng/kg thì đây là khoản thu nhập thêm kha khá cho gia đình trong khi chưa đến kỳ thu hoạch tôm.
Chị Ba Bụi ở ấp Cầu Muống bán ốc hương dạo ven biển Tân Thành trung bình mỗi buổi nước ròng, có thể bán vài ký cho khách du lịch ở bãi biển với giá không dưới 15.000 đồng/kg.
Những khi con nước mà ốc hương về nhiều là cả bãi biển về đêm vui như hội với cơ man nào là đèn của ghe te, ghe cào và của cả những người bắt ốc dạo.
Ốc hương đang được các chủ nhà hàng trong tỉnh và đặc biệt ở TPHCM “săn lùng”. Cô Sáu Kia chủ một vựa hải sản khá lớn trên đường hướng ra khu du lịch biển Tân Thành cho biết: “Ngày nào tôi cũng phải gom cả 100 kg ốc hương để chuyển đi giao cho các chợ đầu mối TPHCM. Có lúc hàng nhiều, số lượng lên đến cả tấn, nhất là khi vào mùa từ tháng 10 Âm lịch cho đến Tết”.
Được biết, giá ốc hương mua vào tại vựa là 12-13.000 đồng/kg, bán lẻ giá 14-15.000 đồng/kg, còn ở TPHCM thì giá có khi lên đến trên 30.000 – 40.000 đồng/kg. Chính vì nhu cầu của thị trường nên lượng người đổ đi bắt ốc hương ở Tân Thành ngày càng nhiều, khiến con ốc hương trở nên hiếm hoi.
Theo một đại lý thu mua hải sản ở ấp Cầu Muống, xã Tân Thành, huyện Gò Công Đông thì mấy ngày qua lượng ốc hương mua vào có giảm đi nhiều và lượng ốc lớn cũng bớt. Quan sát tại một số địa điểm thu mua và qua món ốc hương luộc ở quán ăn khu du lịch Hàng Dương, chúng tôi nhận thấy không chỉ riêng ốc hương lớn mà ốc nhỏ cũng bị bắt.
Qua trao đổi với những người có trách nhiệm ở Tân Thành, chúng tôi được biết việc bắt ốc hương hoàn toàn mang tính tự phát của người dân và do nhu cầu của thị trường. Điều này đã khiến họ khai thác triệt để nguồn ốc hương tự nhiên mà không hề có ý thức về nguy cơ loài ốc bị cạn kiệt trong tương lai.
Nhằm hướng đến sự khai thác mang tính bền vững của một số loài đặc sản vùng biển như nghêu, sò huyết, thiết nghĩ ngành thủy sản Tiền Giang nên có một khuyến cáo cụ thể về chu trình và tốc độ sinh sản của loài ốc này để người dân có ý thức trong việc bắt và cũng để hương vị ốc hương Gò Công còn mãi.
NGUYỄN HỮU CHÍ
