1. Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen, việc phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong tham gia xây dựng, hoàn thiện thể chế có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là yêu cầu khách quan của tiến trình đổi mới, mà còn là nền tảng để củng cố niềm tin xã hội, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Củng cố, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc là yêu cầu cấp thiết, là nhiệm vụ chiến lược.
Trong công cuộc xây dựng và phát triển của đất nước hiện nay, cùng với quá trình đổi mới, hoàn thiện hệ thống chính trị, việc phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong tham gia xây dựng và hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật, góp phần tăng cường, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc là nhiệm vụ có ý nghĩa quan trọng hàng đầu, là nhiệm vụ chiến lược đối với sự nghiệp phát triển nhanh và bền vững của đất nước.
Thời gian qua, việc phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong tham gia xây dựng và hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật, góp phần tăng cường, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc thông qua tổ chức và hoạt động của MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ đạt được một số kết quả nổi bật. Đặc biệt là việc tích cực tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền thông qua triển khai có hiệu quả Quyết định số 218-QĐ/TW ngày 12-12-2013 của Bộ Chính trị (khóa XI) ban hành Quy định về việc MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và nhân dân tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền với nhiều nội dung thiết thực.
2. Đất nước đang bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, vì một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội. Để cùng với toàn Đảng, toàn dân và toàn quân hiện thực hóa mục tiêu này, hệ thống MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội và các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ đã định hướng chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV với những giải pháp cụ thể.
Thứ nhất, phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong công tác hiệp thương bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Trong đó phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong việc giới thiệu, lựa chọn người tiêu biểu, xứng đáng đại diện ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân.
Thứ hai, nghiên cứu, đề xuất với Đảng, Nhà nước tiếp tục hoàn thiện cơ chế hoạt động, chính sách để MTTQ và các tổ chức, đoàn thể được tham gia sâu rộng trong hoạt động giám sát, phản biện xã hội, tham gia xây dựng đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Phối hợp tổ chức hiệu quả việc đối thoại trực tiếp giữa người đứng đầu cấp ủy, chính quyền với nhân dân. Xây dựng cơ chế để nhân dân trực tiếp tham gia góp ý, phản ánh với Đảng về những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” của cán bộ, đảng viên.
Thứ ba, đẩy mạnh triển khai Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở, thực hiện tốt phương châm “dân biết, dân bàn, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”, triển khai pháp luật về dân chủ và tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện. Phát huy vai trò của Ban Thanh tra nhân dân, Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng trong hoạt động giám sát đối với công tác an sinh xã hội, việc thực hiện các công trình, dự án tại cơ sở liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích chính đáng, hợp pháp của nhân dân.
Thứ tư, đa dạng hóa và đổi mới, nâng cao các hình thức, kênh tiếp thu và phản ánh ý kiến nguyện vọng, kiến nghị của nhân dân; triển khai hiệu quả việc nắm bắt tình hình nhân dân trên không gian mạng để kịp thời phản ánh đến các cơ quan Đảng, Nhà nước, báo cáo tại các kỳ họp Quốc hội và tại kỳ họp HĐND cùng cấp. Thực hiện cơ chế tiếp nhận, phản hồi ý kiến cử tri trên nền tảng “Mặt trận số”, tiếp nhận 24/7 kiến nghị của nhân dân. Thực hiện “Tháng nghe dân nói” ở tất cả các cấp, các vùng miền, các đoàn thể, tổ chức trực thuộc Mặt trận.
Thứ năm, chú trọng ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác giám sát và phản biện xã hội, công tác theo dõi, giám sát việc tiếp thu ý kiến, kiến nghị và triển khai các hoạt động của MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ.
Thứ sáu, tăng cường và nâng cao chất lượng hoạt động của các hội đồng tư vấn của MTTQ và các tổ chức thành viên các cấp; xây dựng chế độ, chính sách nhằm khuyến khích sử dụng chuyên gia, cộng tác viên trong hoạt động của MTTQ Việt Nam; tăng cường tham vấn các nhà khoa học để nghe ý kiến, hiến kế và tập hợp, phản ánh, kiến nghị với Đảng và Nhà nước đối với những vấn đề quan trọng của đất nước, những chủ trương, chính sách nhiều người dân quan tâm, liên quan trực tiếp đến quyền lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân. Xây dựng trình Bộ Chính trị ban hành và triển khai thực hiện Đề án Chiến lược đại đoàn kết toàn dân tộc đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Với vai trò của mình, hệ thống MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội và các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ sẽ cùng với toàn Đảng, toàn dân, toàn quân phát huy hơn nữa tinh thần yêu nước, khát vọng phát triển, sức mạnh của nhân dân và tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc; đổi mới mạnh mẽ tư duy; thực hiện đồng bộ, hiệu quả các quyết sách chiến lược; quyết tâm thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.
