Từ 2-7-1976 đến 2-7-2026: Báo SGGP - Tờ nhật báo kể chuyện thành phố mang tên Bác

Trên số báo ra cùng ngày, Báo Sài Gòn Giải Phóng (SGGP) - tờ nhật báo duy nhất của TPHCM trong những năm đầu đất nước thống nhất - đã chuyển tải những quyết sách trọng đại của quốc gia, đồng thời phản ánh nhịp chuyển mình mạnh mẽ của thành phố trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội.

Từ những trang báo của ngày lịch sử, hành trình xây dựng, đổi mới và phát triển của thành phố mang tên Bác được ghi chép liên tục qua từng giai đoạn.

Nửa thế kỷ, Báo SGGP vẫn giữ vững vai trò là nhật báo chính trị - xã hội chủ lực của TPHCM, bền bỉ ghi chép, đồng hành cùng thành phố trong mỗi bước phát triển, lan tỏa tiếng nói của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố, góp phần chuyển tải khát vọng vươn lên của một đô thị đầu tàu trong kỷ nguyên phát triển.

Ngày 2-7-1976, một trang sử mới được mở ra. Tại Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa VI, Quốc hội nước Việt Nam thống nhất đã quyết nghị đổi tên thành phố Sài Gòn - Gia Định thành TPHCM. Trong ngày lịch sử, trên trang nhất Báo SGGP, dòng tít lớn “Miền Nam có trách nhiệm lớn đối với sự nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa chung cả nước” trải dài trên đầu trang như một tuyên ngôn của thời đại.

Bên cạnh những thông tin về kỳ họp Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam thống nhất là những bài viết phản chiếu những nhiệm vụ, khát vọng và nhịp sống của một thành phố đang bước vào hành trình kiến thiết mới. Đó là những bài viết về lực lượng vũ trang thành phố, xây dựng vùng kinh tế mới, phát triển hợp tác xã tiểu thủ công nghiệp, thủy lợi ở Củ Chi, giáo dục, sản xuất và đời sống dân sinh…

Liên tiếp trên các số báo sau đó, Báo SGGP không chỉ phản ánh một sự kiện lịch sử, mà phản chiếu những ưu tiên của thành phố.

Thông qua các trang Báo SGGP, có thể thấy được chương trình hành động của thành phố trong những năm đầu mang tên Bác. Cụ thể:

- Các quyết sách chính trị mang tầm quốc gia: Những bài viết về Quốc hội thống nhất, phát biểu của lãnh đạo Trung ương và các nghị quyết quan trọng chiếm vị trí trung tâm của trang báo. Điều đó phản ánh ý nghĩa đặc biệt của thời khắc đất nước hoàn tất thống nhất.

- Nhiệm vụ xây dựng và phát triển kinh tế: Các bài viết về vùng kinh tế mới, hợp tác xã, thủy lợi, sản xuất nông nghiệp cho thấy ưu tiên hàng đầu của thành phố khi ấy là khôi phục sản xuất, ổn định đời sống nhân dân và tạo nền tảng cho phát triển lâu dài.

- Xây dựng xã hội mới: Giáo dục, quốc phòng, văn hóa và các hoạt động quần chúng xuất hiện xuyên suốt trên trang báo, phản ánh khát vọng kiến thiết một đô thị hòa bình sau chiến tranh.

Những số báo SGGP trước, trong và sau ngày lịch sử 2-7-1976 đã ghi lại một cách sinh động không khí thời khắc đất nước hoàn tất sự nghiệp thống nhất về mặt Nhà nước và TPHCM chính thức bước vào chặng đường phát triển mới.

Qua từng trang báo, độc giả trong nước và quốc tế không chỉ theo dõi diễn biến của Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa VI mà còn chứng kiến những quyết sách mang tính lịch sử, như nghị quyết đổi tên thành phố Sài Gòn - Gia Định thành TPHCM. Cùng với đó là những cuộc mít tinh trọng thể ghi nhận không khí, niềm vui, niềm tự hào và tình cảm sâu nặng của đồng bào cả nước hướng về thành phố anh hùng vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Những trang báo SGGP đã phản ánh chân thực các sự kiện, lưu giữ khí thế của một dân tộc bước vào kỷ nguyên hòa bình, thống nhất và xây dựng chủ nghĩa xã hội. Đây còn là nguồn sử liệu quý giá, phản chiếu khát vọng phát triển của TPHCM ngay từ những ngày đầu mang tên Bác.

Để chuẩn bị cho sự kiện trọng đại, trong bài “Đại biểu miền Nam đối với thành phố được mang tên Bác” (đăng ngày 1-7-1976), Báo SGGP trích ý kiến của ông Nguyễn Văn Mại, đại biểu Quốc hội thành phố Sài Gòn, về việc Chủ tịch đoàn Quốc hội đề nghị đặt tên thành phố Sài Gòn - Gia Định là TPHCM: “Chuyện này tôi không lấy làm lạ, từ sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, chánh quyền cách mạng và nhân dân thành phố đã hân hoan sung sướng tự hào với Sài Gòn là thành phố Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, trước việc Quốc hội chung của cả nước long trọng đưa đề nghị này ra, là người Sài Gòn, lại là một đại biểu của nhân dân Sài Gòn trong Quốc hội thống nhất, tôi vô cùng xúc động và biết ơn.

Tôi có thể chứng minh lòng tôn kính quý yêu của nhân dân thành phố đối với vị cha già của dân tộc. Từ 30 năm nay, người Sài Gòn đã tự hào lấy tên Bác Hồ đặt cho thành phố của mình. Qua hai cuộc kháng chiến đánh Pháp đuổi Mỹ, dù chỉ có 29 ngày giải phóng, nhưng tên thành phố Hồ Chí Minh đã ăn sâu vào tâm tư, tình cảm của người dân ở đây. Mảnh đất Sài Gòn lại được vinh dự thay mặt nhân dân cả nước tiễn Bác ra đi tìm đường cứu nước. Và cũng chính Sài Gòn nơi kết thúc thắng lợi một cách Trọn vẹn chiến dịch mang tên Người, kết thúc cuộc chiến tranh xâm lược tàn bạo của đế quốc Mỹ, vĩnh viễn đem lại nền hòa bình, độc lập, thống nhất Tổ quốc thân yêu.

Bởi vậy, đối với tôi cũng như bà con Sài Gòn, trước đề nghị một cách chính thức này của Quốc hội, coi đó là điều vinh dự, tự hào, một nguồn động viên, an ủi hết sức lớn lao cho người Sài Gòn, vì như vậy lúc nào cũng như thấy có Bác Hồ sống bên cạnh.

Ngay trong ngày 2-7-1976, nhật báo SGGP có bài chủ đề: “Lịch sử Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh quang vinh”. Trong đó có đoạn khẳng định giá trị lịch sử: Thành phố Hồ Chí Minh rực rỡ tên vàng!

Trải qua những thử thách quyết liệt với những chiến công hiển hách, thành phố Sài Gòn đã được Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, tặng thưởng nhiều huân chương Quân công Giải phóng, huân chương chiến công Giải phóng, huân chương Thành đồng Tổ quốc.

Với quá trình đấu tranh cách mạng kiên cường, thành phố Sài Gòn xứng đáng được mang tên vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc: Thành phố Hồ Chí Minh rực rỡ tên vàng.

Suốt những ngày sau đó, Báo SGGP phản ánh sinh động sự chuyển biến của một giai đoạn lịch sử.

Bài “TỪ 8 GIỜ 20 SÁNG NAY 2-7-76, NƯỚC TA CHÍNH THỨC LẤY TÊN LÀ CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM” đăng ngày 3-7-1976, tuyên ngôn những thông tin đặc biệt từ kỳ họp như:

10 giờ sáng nay (2-7) đặc phái viên SGGP từ Hà Nội điện về bản tin sau đây:

Sáng nay, 2-7 Quốc hội họp phiên toàn thể để thông qua nghị quyết về tên nước, quốc kỳ, quốc huy, thủ đô, quốc ca, việc tổ chức và hoạt động của Nhà nước trong khi chưa có hiến pháp mới, việc chính thức đổi tên thành phố Sài Gòn thành thành phố Hồ Chí Minh.

…….

Quốc hội cũng đã chính thức ra nghị quyết đổi tên thành phố Sài Gòn là thành phố Hồ Chí Minh.

Ngày 4-7-1976, Báo SGGP đăng tải “NGHỊ QUYẾT CỦA QUỐC HỘI NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM KHÓA VI. KỲ HỌP THỨ NHẤT VỀ VIỆC CHÍNH THỨC ĐẶT TÊN THÀNH PHỐ SÀI GÒN - GIA ĐỊNH LÀ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH”

Ngày 5-7-1976, Báo SGGP đăng tin “10 giờ sáng nay, 4-7-76: Đồng chí Võ Văn Kiệt, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hồ Chí Minh, đã về tới thành phố", trong đó có đoạn đồng chí Võ Văn Kiệt chia sẻ về sự ủng hộ, đồng tình của đồng bào cả nước dành cho thành phố Hồ Chí Minh:

Đồng chí Võ Văn Kiệt thông tin: “Sau khi Quốc hội quyết định chính thức đặt tên thành phố Sài Gòn - Gia Định là thành phố Hồ Chí Minh, thì tất cả những đại biểu của các tỉnh, thành phố trong toàn quốc đều hết sức phấn khởi vì đó không những là vinh dự của nhân dân thành phố chúng ta mà là chung cho cả nước. Bởi vì trong quá trình chống Pháp và chống Mỹ, nhân dân cả nước đã góp phần to lớn của mình cùng nhân dân Sài Gòn - Gia Định giải phóng thành phố.

Đồng chí Võ Văn Kiệt cho biết trong thời gian Quốc hội họp, các Đại biểu thành phố chúng ta đã liên tiếp nhận được nhiều điện văn, thư từ của các giới đồng bào từ thành phố gởi đến chào mừng Quốc hội. Khi nghe tin về những đợt thi đua của nhân dân thành phố đã đạt nhiều thành tích tốt, tất cả các Đại biểu rất phấn khởi, nên đã làm việc rất hăng say đóng góp nhiều vào các dự án Nghị quyết của Quốc hội.

Ngày 12-7-1976, Báo SGGP có bài chủ đề với dòng tít lớn “Mít tinh lớn chào mừng thành phố được mang tên Bác Hồ vĩ đại” phản ánh cuộc mít tinh của nhân dân chào mừng sự kiện Thành phố Hồ Chí Minh:

Sáng nay, hơn 20 ngàn người thuộc đủ mọi tầng lớp, đại diện cho 3 triệu rưỡi nhân dân thành phố đã tham dự mít tinh (trước Dinh Độc Lập cũ) để đón nhận quyết định của Quốc hội đặt tên thành phố Sài Gòn - Gia Định là thành phố Hồ Chí Minh.

Nắng mai tươi đẹp chiếu trên thảm cỏ, trên rừng cờ và biểu ngữ rực rỡ… Những dòng chữ nổi bật lên trên những biểu ngữ thắm tươi như nói lên tất cả tâm tư nguyện vọng và tình cảm của người dân: Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại sống mãi trong sự nghiệp của chúng ta. Vô cùng vinh dự được đón nhận quyết định của Quốc hội đặt tên thành phố Sài Gòn - Gia Định là thành phố Hồ Chí Minh...

Đúng 6 giờ 45 phút, Đoàn Chủ tịch cuộc mít tinh bước ra lễ đài. Tiếng hoan hô, tiếng vỗ tay vang dậy. Những lá cờ Tổ quốc vĩ đại tung bay trong gió sớm cùng với rừng ảnh Bác được giương cao trên tay hàng vạn người….

Mười ngày sau dấu mốc lịch sử 2-7-1976, trên số báo ra ngày 12-7-1976, Báo SGGP tiếp tục phản ánh những bước triển khai đầu tiên của TPHCM sau khi chính thức mang tên Bác.

Nổi bật là việc đăng toàn văn “Nghị quyết của Hội nghị liên tịch Thành phố Hồ Chí Minh”, trong đó xác định những nhiệm vụ trọng tâm của thành phố trong giai đoạn đầu sau thống nhất: đẩy mạnh bố trí, sắp xếp lại lực lượng lao động; vận động nhân dân tham gia xây dựng các vùng kinh tế mới hoặc trở về địa phương phát triển sản xuất; điều chỉnh phân bố dân cư và tổ chức lại không gian đô thị.

Qua những trang báo ngày ấy có thể thấy rõ bức tranh của một thành phố đang khẩn trương cụ thể hóa các quyết sách lớn của Trung ương thành chương trình hành động, với mục tiêu nhanh chóng ổn định đời sống, khôi phục sản xuất và xây dựng nền tảng cho quá trình phát triển trong giai đoạn mới.

Từ trang báo ngày 2-7-1976 đến hôm nay là hành trình nửa thế kỷ xây dựng và phát triển của thành phố mang tên Bác, từ thành phố vừa bước ra khỏi chiến tranh trở thành trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước. Báo SGGP, với vai trò là tiếng nói của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố, đã trở thành chứng nhân đồng hành cùng sự phát triển của TPHCM.

Trang báo SGGP ngày 2-7-1976 không đơn thuần là nhìn lại một sự kiện lịch sử, đó là nhìn lại điểm khởi đầu của hành trình nửa thế kỷ phát triển của thành phố và của chính tờ báo đã cần mẫn lưu giữ ký ức, khát vọng và những bước chuyển mình của thành phố qua từng thời kỳ.

Trên số báo ngày 2-7-1976, Báo SGGP đăng tải bài phát biểu của đồng chí Nguyễn Hữu Thọ: “Miền Nam có trách nhiệm lớn đối với sự nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa chung cả nước”. Lời hiệu triệu được đưa ra vào thời điểm đất nước vừa thống nhất, khi TPHCM bước vào hành trình lịch sử mới với nhiệm vụ hàn gắn vết thương chiến tranh, khôi phục sản xuất và xây dựng những nền tảng đầu tiên của xã hội mới.

Nửa thế kỷ trôi qua, tinh thần ấy tiếp tục được kế thừa, phát triển. Đặc biệt, ngày 19-5-2026, thay mặt Bộ Chính trị, Tổng Bí thư Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 09-NQ/TW về xây dựng và phát triển TPHCM trong kỷ nguyên mới. Văn kiện mang tầm vóc lịch sử này, xác định xây dựng và phát triển TPHCM trong kỷ nguyên mới là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, của cả hệ thống chính trị, nhất là Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Thành phố với phương châm: “Thành phố Hồ Chí Minh vì cả nước, cả nước vì Thành phố Hồ Chí Minh”.

Qua những trang Báo SGGP, tinh thần “TPHCM vì cả nước, cả nước vì TPHCM” được cụ thể hóa bằng những yêu cầu mới về quản trị hiện đại, phát triển bền vững và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Từ thời khắc lịch sử thành phố vinh dự mang tên Bác với mục tiêu kiến thiết những nền móng đầu tiên cho một xã hội mới, đến năm 2026, mục tiêu xây dựng, phát huy vai trò của TPHCM - một đô thị đặc biệt, Trung ương luôn mở đường về thể chế để thành phố bứt phá; đồng thời thành phố cũng luôn là đầu tàu năng động, tiên phong và sáng tạo về mô hình phát triển, thể chế và phương thức quản trị hiện đại, tạo sức lan tỏa mạnh mẽ, đóng góp ngày càng lớn cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước.

Hướng đến 100 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, năm 2075, TPHCM sẽ phát triển thành phố thành đô thị toàn cầu, thông minh, hiện đại, phát triển toàn diện, ngang tầm các đô thị phát triển trên thế giới, tăng trưởng xanh, bền vững, chất lượng cuộc sống cao, thích ứng tốt với biến đổi khí hậu.

Giữa hai dấu mốc cách nhau 50 năm là một sợi chỉ đỏ xuyên suốt: khát vọng xây dựng một thành phố phát triển vì nhân dân, nơi những giá trị được hiện thực hóa ngày càng rõ nét trong đời sống đô thị hiện đại.

Năm 1976, Báo SGGP - tiếng nói của nhân dân TPHCM, phát hành buổi chiều hàng ngày. Trong điều kiện đất nước vừa thống nhất, hệ thống truyền thông còn nhiều hạn chế, mỗi số báo SGGP không chỉ thực hiện chức năng thông tin mà còn là cầu nối giữa chủ trương của Đảng, chính quyền với đời sống nhân dân.

Qua từng giai đoạn phát triển của thành phố, những trang báo SGGP tiếp tục ghi lại những dấu mốc quan trọng:

Đó là những năm tháng vượt qua khó khăn của thời kỳ bao cấp với các câu chuyện về sản xuất, phân phối, tiết kiệm và bảo đảm đời sống dân sinh.

Đó là những năm đầu đổi mới khi TPHCM trở thành nơi khởi phát nhiều sáng kiến cải cách kinh tế, mở đường cho sự phát triển năng động của cả nước.

Đó là giai đoạn đô thị hóa mạnh mẽ với những công trình hạ tầng quy mô lớn, những khu chế xuất, khu công nghiệp, khu đô thị mới từng bước định hình diện mạo một trung tâm kinh tế hàng đầu.

Đó cũng là hành trình chuyển đổi số, xây dựng đô thị thông minh, phát triển kinh tế tri thức và hội nhập quốc tế của thành phố.

Ở mỗi giai đoạn phát triển, như một “người ghi chép” bền bỉ đồng hành cùng thành phố, các trang báo SGGP đã ghi nhận và truyền tải dòng chảy lịch sử của TPHCM và ngược lại, lịch sử của Báo SGGP cũng được viết nên từ chính nhịp đập chuyển mình của thành phố.

Năm mươi năm kể từ ngày thành phố Sài Gòn - Gia Định vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, cùng với từng bước chuyển mình của thành phố, từ những năm tháng khắc phục hậu quả chiến tranh, vượt qua khó khăn của thời kỳ bao cấp, tiên phong trong công cuộc đổi mới, hội nhập quốc tế đến hành trình xây dựng đô thị thông minh, trung tâm tài chính và trở thành động lực phát triển của cả nước, Báo SGGP luôn hiện diện như một nhân chứng của lịch sử và cũng là một phần của lịch sử.

Mỗi trang báo không chỉ lưu giữ dòng sự kiện, mà còn ghi lại nhịp đập chuyển mình của thành phố qua từng giai đoạn; phản ánh ý chí, khát vọng và sức sáng tạo của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân TPHCM trên hành trình hiện thực hóa mục tiêu trong từng thời kỳ.

Nối tiếp niềm tự hào từ trang báo lịch sử ngày 2-7-1976 - mốc son thành phố vinh dự mang tên Bác - đến hệ sinh thái báo chí đa nền tảng hôm nay, Báo SGGP không ngừng vươn lên, vững vàng trong hành trình mới. Kể từ ngày 2-7-2026, với vị thế là tờ nhật báo duy nhất của TPHCM cùng với hệ sinh thái báo chí đa nền tảng, Báo SGGP chính thức ra mắt số đầu tiên của bộ mới, năm thứ nhất; đồng thời đẩy mạnh phát triển báo chí số, báo chí dữ liệu, báo chí đa phương tiện; ứng dụng hiệu quả trí tuệ nhân tạo trong hoạt động tác nghiệp, quản trị và phục vụ bạn đọc ngày càng tốt hơn.

Trên nền tảng những giá trị đã được bồi đắp qua nửa thế kỷ, TPHCM đang vững bước vào chặng đường bứt phá với khát vọng vươn mình mạnh mẽ cùng đất nước. Như tâm thế kiên định suốt chặng đường đã qua, Báo SGGP cam kết tiếp tục trung thành với lý tưởng của Đảng, tận tâm với nhân dân, trung thực với sự thật và trách nhiệm với xã hội. Qua đó, Báo SGGP tiếp tục khẳng định sứ mệnh lan tỏa mạnh mẽ khát vọng kiến tạo, cổ vũ những giá trị nhân văn, tiến bộ, chung tay xây dựng một đô thị văn minh, hiện đại, sáng tạo, nghĩa tình và góp phần viết tiếp câu chuyện phát triển đầy tự hào của thành phố mang tên Bác trong kỷ nguyên mới.