Vớt “vàng xanh” trong lũ đỏ

Gió heo may lành lạnh tràn về miền Tây - đó cũng là lúc nước lũ đỏ ngầu ở Tứ giác Long Xuyên đổ về Bắc Cái Sắn. Một buổi sáng đẹp trời, Hai Ẩn – một lực điền ở Vĩnh Thạnh, Cần Thơ - nói với chúng tôi như chút tự tình của người từng sống chung với lũ: “Dòng lũ đỏ ngầu phù sa đang về sẽ hiện ra những mẻ lưới quăng bắt vàng xanh…”. Cách đây 5 năm, dân Bắc Cái Sắn – nằm trong Tứ giác Long Xuyên - chỉ lo chuyện chạy lũ. Giờ cả trăm hộ dân Bắc Cái Sắn, dựng chòi, giăng lưới đón mùa nước nổi để nuôi tôm càng xanh, thứ mà Hai Ẩn gọi là “vàng xanh”.

Lũ đã là “người bạn” của dân Bắc Cái Sắn!

Vàng xanh của dân Bắc Cái Sắn.

Người nông dân nước da đen, tướng chắc nịch, dân quê gọi đúng mẫu là lực điền - đang mân mê chiếc điện thoại di động, cất giọng nói sảng khoái: “A lô, Hai Ẩn đây. Hôm nay thu hoạch tôm hả Tám Danh? Được, 20 phút nữa anh và Năm Sơn sẽ đến xem”.

Thế là chúng tôi tháp tùng Hai Ẩn và Năm Sơn đến nhà Tám Danh. Năm Sơn là chủ nhiệm câu lạc bộ (CLB), nhưng Hai Ẩn mới là người có công đưa con tôm càng xanh từ tự nhiên vào vùng lũ.

Hôm nay, nhà Tám Danh (Hà Công Danh), ở ấp Lân Quới 1, xã Thạnh Mỹ, Vĩnh Thạnh đang thu hoạch tôm, cả chục người vạm vỡ đang mặc độc chiếc quần xà lỏn, ngồi uống trà chuẩn bị ra quân kéo tôm.

Tám Danh khoe: “Được 34 triệu đồng rồi anh Hai (400 ký tôm x 86.000 đồng/kg - PV), tôm còn lại chuẩn bị kéo chắc cũng 600 ký. Vụ này chắc dư được 50 triệu đồng, lên nhà tường theo Hai Ẩn chứ!”. “Lái nào mua?” - Hai Ẩn hỏi. “Dạ, Bảy Lựu! Đã quá! Tôm càng loại một không hà, chẳng kèn cựa gì hết! Chín Thành, Bảy Ê đang mua ở cống số 6…”. Tám Danh mừng rơn “báo cáo” với Hai Ẩn.

Với 1,5 ha đất, Tám Danh đã cày xới suốt, đến tuổi “tam thập nhi lập” vẫn nghèo. Giờ bước qua tuổi “tứ thập nhi bất hoặc” mới thấy cơ hội làm giàu. Tám Danh rủ: “Có mấy anh nhà báo, lát ở lại tụi mình chơi một trận tới bến nhe anh Năm, anh Hai!”. Hai Ẩn phì cười mà lòng nhẹ thỏm khi thấy Tám Danh trúng đậm mùa tôm: “Tao có bựa mày đâu. Đợi tao thu hoạch, gom dân nuôi càng xanh “đánh” một trận. Bây giờ, tao còn đi thăm nhiều hộ dân lắm…”.

Chiếc vỏ máy dừng lại ở chòi canh của Năm Sơn (Võ Văn Sơn). Nước lũ chảy xiết, sợ bể, Năm Sơn kiểm tra lại mấy bọng. Với 2 ha đất mùa lũ năm trước, Năm Sơn thu hoạch chỉ khoảng 1 tấn tôm, năng suất thấp, thấy cũng mất mặt với hội viên như Tám Danh.

Năm Sơn nói: “Mươi mười bữa nữa, hai hécta đất này cũng kiếm chừng tấn hai hay tấn tư tôm, gỡ quê vụ trước với hội viên mới được”. Hai Ẩn xem qua bọng, nhắc khéo Năm Sơn: “Anh phải làm kiên cố hơn, lỡ rách, tôm ra bọng thì khó kiếm tấn tư à nghen!”. Năm Sơn nhìn Hai Ẩn cười phá. Huề!

Nhìn cái cười của Năm Sơn, tôi hiểu phần nào nỗi lòng của người chủ nhiệm CLB. Năm 2002, CLB vỏn vẹn chỉ có 9 ha, với vài người nuôi; giờ gần cả trăm hộ dân đua nhau vào CLB và nuôi trên 100 ha. Thạnh Mỹ – Vĩnh Thạnh hiện là xã dẫn đầu diện tích nuôi tôm càng xanh trong mùa lũ ở ĐBSCL (TP Cần Thơ có khoảng 600 ha nuôi tôm càng xanh). Năm Sơn hiểu, chuyện thuyết phục họ làm không phải dễ. Nay ai cũng trúng đậm, thu nhập trên 100 triệu là chuyện thường của “tổ dân phố”, làm chủ nhiệm CLB mà làm ăn không hơn họ thì kỳ lắm!

Đất Mới nở hoa

Hai Ẩn (người đứng đầu) đang đi thăm các hộ nuôi tôm càng xanh ở Bắc Cái Sắn.

Từ nhà Năm Sơn ở cống số 9, đi xe về nhà Hai Ẩn (Lê Văn Ẩn), ở ấp Đất Mới, xã Thạnh Mỹ mất gần nửa tiếng đồng hồ. Trên đường đi, tôi hỏi vui Hai Ẩn: “Sao anh là người khai phá ấp Đất Mới bằng con tôm, nhưng Năm Sơn lại làm chủ nhiệm CLB nuôi tôm càng xanh?”.

“Cách đây mấy năm, chưa có đường giao thông về ấp Đất Mới, mấy ông cán bộ mỗi lần muốn thăm mô hình nuôi tôm của mình đều ghé nhà Năm Sơn mượn vỏ chạy vào, nên “ưu ái” đấy mà!” – nói xong, Hai Ẩn cười giòn giã. Anh ít nói, nhưng nói chuyện rất hóm hỉnh. Nói vậy, chứ

Hai Ẩn luôn sát cánh Năm Sơn, thăm hỏi, động viên, hướng dẫn kỹ thuật nuôi tôm cho từng hộ trong CLB. Hai Ẩn, vừa mổ ruột thừa đúng một tuần, nhưng người đàn ông vừa bước qua tuổi 40 này vẫn chắc nịch: da ngâm đen, tay chân nổi cuộn cơ bắp của nông dân “chính hiệu”!

Ngồi ăn cơm dưới chòi canh ven kinh Thắng Lợi II, lâu lâu Hai Ẩn dõi mắt về đồng lúa đông – xuân xanh thẳm ở Đất Mới. Quê cha Hai Ẩn ở cù lao Tân Lộc (Thốt Nốt – Cần Thơ). Sau giải phóng, Đất Mới là vùng lung bàu đầy lát. Gia đình Hai Ẩn nhận đất thuộc diện di dân vào vùng kinh tế mới. Anh được ông già “khoán” lại 1 ha đất.

Nhiều người đã bỏ đất ra đi, nhưng Hai Ẩn trụ lại Đất Mới. Mỗi mùa lũ là một mùa thổn thức kế sinh nhai. Từ săn bắt tôm càng xanh trên đồng nước nổi, Hai Ẩn đã mua tôm càng xanh con về vỗ béo khi lũ rút là thu hoạch. Thả mười ký, chẳng cho ăn gì ráo, thức ăn có sẵn trong lũ mà! Cuối vụ thu hoạch được 70 ký. Hai Ẩn biết đây là kế sinh nhai. Nhưng tôm tự nhiên ngày càng ít.

Năm 1997, bão số 5 quét qua ĐBSCL cũng là lúc Hai Ẩn thả vụ tôm nhân tạo đầu tiên. Năm đó, 1,5 ha đất anh thu hoạch được 1 tấn tôm, lãi ròng được 50 triệu đồng. Tháng 4-2006, anh tiếp tục nói “không” với lúa hè – thu và lúa vụ 3 để tiếp tục nuôi tôm càng xanh. Tháng 2 rồi, 1,5 tấn tôm anh cũng kiếm được 50 triệu đồng/1,5 ha đất. Mấy ngày này anh bận rộn kiếm nhân công để thu hoạch đợt tôm thứ hai trước khi nước lũ tràn đồng.

Vụ rồi nuôi tôm lãi 50 triệu đồng, Hai Ẩn so sánh bằng làm trên 10.000 giạ lúa. Hai Ẩn cất nhà tường đầu tiên ở Đất Mới. Từ đó đến nay, Hai Ẩn kiếm 100 triệu đồng từ con tôm càng xanh trong dòng lũ đỏ ngầu phù sa của vùng châu thổ.

Nhưng cái nghèo vẫn còn đeo bám dân Đất Mới vì có người sinh ra đố kỵ. Hai năm trước, gần tấn tôm nhà Ba Quắn, sắp đến kỳ thu hoạch bị chết toi vì Tư L. quăng thuốc sâu hạ độc. Láng giềng Ba Quắn, Tư L. kéo nhau ra tòa, lòng Hai Ẩn đau nhói. Cũng từ đó, bước chân Hai Ẩn đến với người dân Đất Mới - Bắc Cái Sắn nhiều hơn để rủ rê và tận tình giúp đỡ họ nuôi tôm càng xanh.

Gần 5 năm qua, mùa lũ, nhà Hai Ẩn vui nhất, hàng chục cán bộ, hàng trăm hộ dân ở Đất Mới, Bắc Cái Sắn – có cả khách Tây đến xem thu hoạch tôm. Đây là mô hình để tham quan thích hợp nhất – “trăm nghe không bằng một thấy”. Nhiều người dân xem Hai Ẩn như “viên ngọc ẩn trong lũ” của dân Đất Mới.

Nước lũ đang nổi lên từng ngày. Giữa đồng nước ngấp nghé đường quê, ai đó bên kinh Thắng Lợi cất lên câu vọng cổ: “…Trời chuyển mùa, Đất Mới nở hoa. Những luống cày bật lên mầm sống. Lũ đi qua và tình người ở lại…”. Đang ăn cơm, nhưng Hai Ẩn khẽ nhịp chân vẫn rơi đúng nhịp song loan vọng cổ miền Tây. Phải chăng cái nhịp chân của anh như một tín hiệu của người miền Tây nhìn lũ: không như một dạng “thủy tai” mà là một nguồn lợi!

CAO HOÀNG PHONG


 

Các tin, bài viết khác

Cuộc thi phóng sự - ký sự báo chí Người tốt - Việc tốt

Anh nông dân “mê” hiến máu

Quanh năm chân lấm tay bùn với ruộng đồng, nhưng anh Văn Sinh (49 tuổi, ở thôn Tân Xuân Lai, xã Quảng Thọ, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên - Huế) vẫn nhiệt thành vận động mọi người hiến máu tình nguyện. Trong thời điểm dịch Covid-19 diễn biến phức tạp, anh nỗ lực cùng mọi người duy trì ngân hàng máu sống của thôn để kịp thời cứu người bệnh vượt lằn ranh sinh tử.

Ảnh

Những mảnh đời trên phố

Không biết rằng, những ngày này, khi thành phố thực hiện giãn cách xã hội, vắng người trên phố, liệu cuộc sống của những phận người mưu sinh ấy như thế nào… Hy vọng ai nấy đều ổn!

Video