Một bệnh nhân trên bàn mổ. Ảnh: N.T.
Chẩn đoán cận lâm sàng là một yếu tố cần thiết giúp người thầy thuốc sớm định được bệnh, từ đó đưa ra phác đồ điều trị hiệu quả. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều kết quả chẩn đoán-điều trị, chỉ định của bác sĩ đưa bệnh nhân vào hoàn cảnh… cười không nổi-khóc không xong. Đó là chưa kể nhiều thầy thuốc khi có kết quả chẩn đoán rồi vẫn “chưa yên tâm” và bắt bệnh nhân phải làm lại các chẩn đoán cận lâm sàng vì khoản phần trăm hoa hồng từ chỉ định đó…
- Từ những kết quả chẩn đoán… ngược 1800
Sáng 6-8, tại phòng khám của một bệnh viện, khi nghe chúng tôi muốn tìm hiểu về các kết quả chẩn đoán, lão nông Nguyễn Văn Tư ở Tân Mỹ Chánh-Mỹ Tho-Tiền Giang tỏ ra khó hiểu: “Qua lên thăm con, thấy mệt nó đưa đi khám ở bệnh viện. Tại đây họ lấy qua một ống máu rồi cho kết luận lượng mỡ trong máu của qua cao, men gan cũng cao. Nghi ngờ kết quả trên, qua đi khám ở bệnh viện khác thì kết quả vẫn bình thường. Để chắc ăn sáng nay qua đi thêm bệnh viện này thì may sao kết quả cũng bình thường. Vậy thế là qua tạm yên tâm”. Qua trao đổi với chúng tôi, một số bệnh nhân cảm thấy “bức xúc” khi các kết quả chẩn đoán cận lâm sàng mỗi nơi cho một khác. Trong tâm trạng như cởi bỏ được sự lo lắng, Bà Lê Thị Hương (ngụ tại 147 Sư Vạn Hạnh quận 10) cho biết: “Khi bác sĩ mời tôi ra tư vấn riêng, tôi có linh cảm như có điều gì đó không ổn đối với sức khỏe của người chị ruột. Nghe câu kết luận “bệnh nhân bị khối u ở gan”, tôi chết lặng. Bởi nếu thật sự như thế, chị tôi có thể không còn sống quá 1 năm”. Bà Hương đưa người chị về nhà kèm theo toa thuốc uống, bởi theo các bác sĩ, bệnh nhân không còn khả năng phẫu thuật. Tại nhà, bệnh nhân vẫn tiếp tục bị đau bụng, bà Hương đưa bệnh nhân vào cấp cứu Bệnh viện Nhân dân 115. Tại đây, sau khi chẩn đoán, các bác sĩ phải tiến hành phẫu thuật cấp cứu cho bệnh nhân với kết quả: ruột thừa quật ngược lên gan. 2 ngày sau đó, sức khỏe của bệnh nhân dần ổn định. Tương tự, cả gia đình ông Lê Quang Tịnh (đường Trần Hưng Đạo quận 5) rơi vào tuyệt vọng khi nhận được kết luận của bác sĩ “khối u ở trực tràng, tiên lượng xấu”. Bi quan với kết quả bệnh tật của mình, ông Lê Quang Tịnh đã có ý định… viết di chúc cho các con. Sau đó, do còn nghi ngờ vào kết luận này, gia đình đưa ông Tịnh đến chẩn đoán lại tại một cơ sở y tế khác. Kết quả, bệnh nhân chỉ viêm trực tràng.
Không chỉ hai bệnh viện chẩn đoán trên cùng một bệnh nhân với hai kết quả khác nhau, ngay cả một bệnh viện cũng cho ra kết quả… ngược 1800 . Anh Nguyễn Tấn Thông (quận 3 TPHCM) đưa vợ là chị Huỳnh Thị Nga đến khám định kỳ tại một bệnh viện. Qua kết quả siêu âm chẩn đoán, cả hai vợ chồng bất ngờ khi bác sĩ cho biết “Chị Nga đang có thai ngoài tử cung, phải tiến hành mổ gấp”. Tin tưởng vào kết luận của bác sĩ, hai vợ chồng anh Thông đồng ý mổ. Thế nhưng, trong quá trình mổ, anh Thông lại càng bất ngờ hơn khi nhận được thông báo “Thai của chị Nga vẫn… bình thường! Lúc đầu bác sĩ siêu âm… không kỹ nên chẩn đoán lầm!”. Mọi chuyện đã lỡ, anh Thông đành phải thêm một lần nghe theo lời của bác sĩ chấp nhận hút điều hòa cho chị Nga. Phía bệnh viện không có một lời xin lỗi gia đình anh Thông-chị Nga, trái lại, bệnh viện vẫn tính toán sòng phẳng tất cả chi phí khám, siêu âm, phẫu thuật trên 2,5 triệu đồng. Trong khi ngoài chi phí, chị Nga đã phải bỏ mất bào thai, chịu đau đớn do phẫu thuật, tổn hại đến sức khỏe và tinh thần.
Với gương mặt u buồn, chị Hằng ngụ tại quận 4 kể lại trường hợp anh M., chồng chị có thể sẽ có cơ may kéo dài thêm được ít năm nếu căn bệnh ung thư gan của anh được phát hiện sớm hơn. Theo lời chị Hằng, cách đây 2 tháng thấy đau trước vùng ngực, anh M. đến một bệnh viện. Tại đây, sau khi làm các xét nghiệm và siêu âm, các bác sĩ đi đến kết luận anh chỉ bị đau dạ dày. Uống thuốc dạ dày mãi cũng không khỏi, anh đi khám ở bệnh viện khác thì từ kết quả siêu âm các bác sĩ cho biết anh bị một khối u ở gan có kích thước 1cm. Sau đó anh M được chỉ định làm CT. Kết quả: xác định bệnh nhân có 2 khối u ở gan với kích thước 1 cm. Theo các chuyên gia ung bướu, với kích thước khối u như thế thì bệnh nhân đã bị chí ít là trên 6 tháng.
- Đến việc lạm dụng kỹ thuật chẩn đoán
Huyết áp tăng đột ngột do tai biến mạch máu não, ông Trần Văn Tám 68 tuổi (huyện Cần Giuộc tỉnh Long An) được Bệnh viện Chợ Rẫy chỉ định chụp CT. Sau khi làm các cận lâm sàng với giá trên 1 triệu đồng, bệnh nhân được kê toa thuốc về điều trị ngoại trú. Vài hôm sau, ông Tám tiếp tục bị sốt cao, huyết áp tăng trở lại nên gia đình chuyển thẳng nhập vào bệnh viện khác. Mặc dù ông Tám có mang theo tất cả kết quả chẩn đoán, toa thuốc của Bệnh viện Chợ Rẫy, các bác sĩ ở đây vẫn buộc bệnh nhân chụp lại CT và làm lại tất cả các xét nghiệm. Khoảng 3 ngày sau, sức khỏe của bệnh nhân được chuyển biến tốt hơn, thế nhưng các bác sĩ tiếp tục chỉ định bệnh nhân chụp CT thêm một lần nữa. Chị Nguyễn Thị Ngọc Ân-cháu bệnh nhân-cho biết: “Ngoài tiền thuốc, mỗi lần cầm phiếu chỉ định của bệnh viện đến phòng tài vụ đều phải tốn bạc triệu. Vào bệnh viện, bác sĩ bảo như thế nào gia đình chỉ biết nghe vậy”.
Xét nghiệm huyết học tại BV Nhi đồng 1. Ảnh: H.L.
Tương tự, cháu Nguyễn Kim Nhân (quận Bình Thạnh) bị sốc thuốc chích ngừa từ lúc 3 tháng tuổi nên được gia đình theo dõi thường xuyên những biểu hiện của triệu chứng bệnh tai biến mạch máu não hoặc não úng thủy. Khi thấy cháu có biểu hiện bất thường, cháu Kim Nhân được gia đình chuyển đến khám tại Medic. Qua kết quả CT phát hiện cháu Kim Ngân có biến chứng ở mạch máu não, được chuyển sang bệnh viện khác để phẫu thuật. Tại đây, cháu Kim Nhân tiếp tục được các bác sĩ chỉ định chụp lại CT lần nữa. Kết quả chẩn đoán cũng giống với Medic. Chị Trương Thị Mai Linh (quận Bình Thạnh) cho biết: “Có điều kiện nên tôi đã đưa đứa con gái 1 tuổi sang một bệnh viện nhi của Pháp phẫu thuật ngoại thần kinh. Các BS tại bệnh viện này không tránh khỏi sự ngạc nhiên khi tôi trình ra… một túi hồ sơ, kết quả chẩn đoán, xét nghiệm của các bệnh viện tại Việt Nam”. Theo chị Mai Linh, sau khi đọc kỹ và tiến hành một số xét nghiệm cần thiết, các bác sĩ đã dựa trên kết quả chẩn đoán trước đó và tiến hành phẫu thuật ngay. Kết quả ca phẫu thuật thành công, chị Linh không phải tốn thêm nhiều chi phí chẩn đoán quá mức cần thiết bởi nhiều bác sĩ ở các bệnh viện tại Việt Nam do… quá cẩn trọng (!).
Một điều dưỡng của khoa tim mạch bệnh viện H. tiết lộ, cách đây vài ngày một bệnh nhân bị tai biến nhập viện được bác sĩ ca trực chiều yêu cầu làm CT. Khi kết quả CT chưa trả về, BS trực tối lại… tiếp tục cho làm CT. Cô điều dưỡng còn quả quyết, sai sót này không chỉ xảy ra một lần mà ở đây hầu như tuần nào cũng có trường hợp trong cùng một ngày bệnh nhân phải chụp CT 2 lần (!).
Sáng 7-8, gặp chúng tôi trước phòng khám một bệnh viện, bác Lý Hải ngụ ở quận 6 ta thán: “Ở những bệnh viện khác tôi được chỉ định làm hết các xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh cần thiết nhưng đến đây tôi phải mất một đống tiền để làm lại các chẩn đoán”. Có lẽ đây cũng là tâm trạng khúc mắc chung của rất nhiều bệnh nhân trước chỉ định: làm lại các chẩn đoán cận lâm sàng!
HỒNG LAM – NGỌC TRƯỚC
