Bài 4: Người anh hùng thợ may

Gần cả cuộc đời, anh đã thủy chung với cái nghề mà người mẹ nghèo đã định sẵn, cũng như thủy chung với Việt Tiến - từ chỗ là một đơn vị may nhỏ với 60 thiết bị lạc hậu đã trở thành công ty may hàng đầu Việt Nam với 20.000 lao động và có kim ngạch xuất khẩu năm 2004 là 140 triệu USD như hôm nay.

• “Cái thằng chơi ăn gian”...

Thấy con mình ốm yếu quá, mẹ kiên quyết buộc Chỉnh phải học bằng được cái nghề thợ may mà theo suy nghĩ của bà lúc đó thì cái nghề may vá ở đất Đam Lộc (phường Thanh Bình, TP Hải Dương) này có bao giờ đói đâu.

Tưởng con an phận với nghề may vá, bà có ngờ đâu thằng con trai ốm yếu của mình cũng “a dua” làm cái chuyện mà đám thanh niên ngày đó hay làm là nhét thêm 4… cục đá xanh vào hai bên túi quần để tăng trọng lượng từ 39kg lên thêm vài cân nữa, đủ tiêu chuẩn nhập ngũ và vào Nam chiến đấu. Đó là năm 1967. Sau này biết chuyện, nhiều bạn bè đùa: “Đúng là thằng chơi ăn gian”.

Hành quân mải miết cho đến Quảng Trị thì đến Tết Nguyên đán, đơn vị của Chỉnh được lệnh lánh sang tỉnh Savanakhet trên đất bạn Lào để đón xuân. “Đêm nằm trong hang đá, mỗi người chúng tôi được cấp 1 lon thịt lợn, một nhúm rau muống phơi khô, thế là có một cái Tết ra trò. Tôi còn tranh thủ biểu diễn tay nghề, vá lại một số quần áo cho đồng đội nữa. Lúc ấy mình nhỏ tuổi và nhỏ con nhất, thủ trưởng gọi vui là “Chỉnh thợ may”, đến giờ chết tên trong Tiểu đoàn 30, Sư đoàn 9 luôn rồi”.

• Nghĩa tình đồng đội không phai...

Ngành dệt may Việt Nam không mấy ai là không biết Nguyễn Khắc Chỉnh, từ một kỹ thuật viên may mặc ở một phân xưởng (1976) đến trưởng phòng kỹ thuật của cả một xí nghiệp (1979), rồi giám đốc 3 đơn vị may thành viên (1985-1996) và đến nay là Phó Tổng Giám đốc Công ty May Việt Tiến. Gần trọn cuộc đời, anh đã thủy chung với cái nghề mà mẹ đã chọn cho anh, cũng như thủy chung với Việt Tiến- từ một đơn vị may nhỏ đã vươn lên trở thành công ty may hàng đầu Việt Nam với 20.000 lao động và kim ngạch xuất khẩu năm 2004 đạt 140 triệu USD.

Nguyễn Khắc Chỉnh là người sống tình nghĩa, yêu thương đồng đội hết lòng. Phó Chủ tịch Hội Cựu chiến binh của Công ty May Việt Tiến, anh Vũ Quang Trung, kể: “Năm rồi, lặn lội suốt mấy tháng trời, anh Chỉnh mới tìm lại được người thủ trưởng cũ ở tận Biên Hòa (Đồng Nai) tên là Tư Điện. Tôi thấy họ ôm nhau khóc mãi, cứ một mực gọi thủ trưởng xưng em như hồi trong lính. Số là nghe phong thanh vị thủ trưởng cũ đang ở Đồng Nai, anh Chỉnh dọ hỏi mãi mới tìm được nhà. Gặp thủ trưởng nay đã 70 tuổi, mắt kém, Nguyễn Khắc Chỉnh kêu lên: “Chỉnh may mặc đây mà…” rồi hai người ôm chầm lấy nhau…”. Suốt 30 năm qua, hễ nghe nơi đâu có tin đồng đội cũ là anh tận dụng thời gian sau những chuyến công tác để đi tìm.

Buổi cơm trưa của Công ty May Việt Tiến diễn ra vào lúc 12 giờ trưa. Thấy anh đang cắm cúi ăn chén cơm với món canh rau ngót và dưa leo chấm mắm ruốc, tôi hỏi: “Sao anh không về nhà ăn, nhà cũng gần đây thôi mà. Anh không sợ chị nhà buồn sao?”.

Anh đáp: “Tôi chỉ có 1 giờ nghỉ trưa thôi, không kịp. Với lại cơm rau dưa đời lính cũng quen rồi. Mình ngồi đây ăn thì nhà bếp làm sao dám nấu cơm “tệ” cho anh em công nhân được. Còn bà nhà tôi lấy chồng gần 30 năm rồi, đã biết bao nhiêu lần mang cơm và áo quần vào cơ quan cho tôi!”.

• Người anh hùng của ngành may mặc

Ngay trong thời bao cấp, nhận ra mặt hàng áo sơ mi cao cấp được các nước Đông Âu ưa chuộng, Nguyễn Khắc Chỉnh đề xuất lãnh đạo cho Việt Tiến được sản xuất loại sản phẩm này. Nhưng để có thể cạnh tranh bằng chất lượng, phải cần máy ép keo để chất keo thấm vào sợi vải, tạo độ thẳng đẹp cho áo. Nhận thấy một đơn vị trong ngành có chiếc máy ép Kannegiesser đang “trùm mền”, anh Chỉnh đề xuất mua giá 3.000 USD và mang về đại tu. Kết quả là chỉ tốn tổng cộng 13.000 USD trong lúc nếu mua máy mới cần đến 50.000 USD. Và chiếc máy trên, cho đến nay vẫn còn chạy tốt.

Từ thành công ở mặt hàng chiến lược áo sơ mi, anh Chỉnh cùng tập thể Việt Tiến nhắm đến mặt hàng áo jacket, là một sản phẩm khá mới mẻ của ngành may lúc đó. Tiếp đến là quần áo jean, đầm nữ, pijama, quần tây… ra đời cùng với chiến lược quảng bá thương hiệu, đẩy mạnh cải tiến mốt, uy tín của Việt Tiến ngày càng lên cao, doanh thu và thị trường mở rộng ra ngoài phạm vi đất nước.

Từ năm 1987 đến nay, Nguyễn Khắc Chỉnh đã tham gia xây dựng nhiều nhà máy ở các tỉnh: XN May Tiền Tiến ở Tiền Giang; XN May Việt Hà ở Nam Định; Vĩnh Tiến ở Vĩnh Long; Tiến Thuận ở Ninh Thuận; XN May Việt Thái ở Thái Bình; Công ty May Việt Hồng ở Bến Tre; rồi mới đây là XN May Thuận Tiến tại tỉnh Bình Thuận…

Ngoài danh hiệu Anh hùng Lao động, Nguyễn Khắc Chỉnh còn được tặng vô số bằng khen, giấy khen của các cấp, từ trung ương đến địa phương do những đóng góp to lớn cho ngành may mặc.

• Cuộc sống đời thường giản dị

Bây giờ đã chuẩn bị có sui gia nhưng trông anh vẫn còn rất tráng kiện, bước đi rất nhanh. Tôi nói đùa rằng đi kiểu ấy thì cuộc đời lúc nào cũng hối hả và không bình lặng, còn anh lại bảo với tôi rằng đó là do thói quen hình thành từ thời trong quân ngũ. Anh cũng tiết lộ rằng: “Mình vẫn đang gấp rút hoàn tất một quyển sách tổng hợp tất cả các kinh nghiệm, kỷ niệm, thành quả; cả những thất bại mà Việt Tiến đã trải qua và có được cho đến ngày hôm nay; trong đó có cả một barem thời gian chế tạo dành cho từng công đoạn sản phẩm may được xem là hoàn hảo nhất ở Việt Nam mà chúng tôi đã dày công nghiên cứu. Công trình này rất có ích cho các thế hệ tiếp theo…”.

Vẫn là các cựu chiến binh của Việt Tiến kể cho chúng tôi nghe về sự “chịu chơi” của anh hùng Chỉnh. Họ cho rằng hiếm có vị anh hùng nào lại dám xách nguyên một can gồm 20 lít rượu đế và “chơi” ngay trên xe du lịch suốt một đoạn hành quân về chiến trường xưa. Họ còn cho chúng tôi biết một dấu lặng buồn trong đời người anh hùng: khi mẹ của Nguyễn Khắc Chỉnh bệnh nặng vào năm 1979, trong sự khó khăn chung của đất nước lúc ấy, anh đã phải vay tiền làm lộ phí tàu xe từ TPHCM về Hải Dương để chăm sóc mẹ. Sau khi anh quay về cơ quan ở TPHCM thì nhận tin mẹ lâm chung, lúc đó anh chẳng còn gì bán để về vuốt mắt thân mẫu…

Bây giờ, mặc dù đang là sếp của một doanh nghiệp lớn, Anh hùng Nguyễn Khắc Chỉnh vẫn giữ một nếp sống giản dị. Anh thức giấc vào lúc 4 giờ sáng để tập thể dục, sau đó là ăn sáng bằng tô mì tôm hay đĩa cơm nguội chiên do vợ làm. Lịch làm việc của anh cũng “khép kín” từ 7 giờ 30 sáng đến 6 giờ chiều mỗi ngày, chưa kể thời gian tiếp khách. “Thi thoảng chủ nhật, tôi phụ bà xã chăm sóc mấy cây mai rừng, quét dọn nhà cửa hay “trốn” đi đánh chén một chầu thịt cầy với đồng đội cũ. Những lúc như vậy thật là sướng như… tiên!” – Anh hùng Nguyễn Khắc Chỉnh bật cười thật sảng khoái.

NHÓM PHÓNG VIÊN

Bài 3: Chuyện một người lính với bầu trời, thương trường và trang viết

Bài 2: “Còn sống là còn sáng tạo”

Bài 1: Ông đại tá – kỹ sư với trang trại 200ha