Lấp khoảng trống khi bảo hiểm y tế và bảo hiểm xã hội chưa thể bao phủ
Một ca bệnh hiểm nghèo, một tai nạn hoặc sự mất đi của người trụ cột không chỉ để lại tổn thất về tinh thần, mà còn có thể kéo theo những áp lực lớn về chi phí điều trị, sinh hoạt, học tập và tương lai của cả gia đình. Theo khảo sát toàn quốc của Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam năm 2026, có tới 89% người dân cho rằng bảo hiểm nhân thọ là cần thiết. Tuy nhiên, tỷ lệ dân số tham gia bảo hiểm nhân thọ tại Việt Nam mới đạt khoảng 11,7%, thấp hơn đáng kể so với các quốc gia trong khu vực. Trên thực tế, khi biến cố xảy ra, nhiều gia đình vẫn dựa vào tiền tiết kiệm, cắt giảm chi tiêu hoặc tìm thêm thu nhập. Cách thức này có thể giải quyết nhu cầu trước mắt, nhưng trong trường hợp biến cố lớn xảy ra với người trụ cột, nguồn lực tích lũy của một gia đình có thể nhanh chóng bị bào mòn.
Bà Phạm Thu Phương, Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm, Bộ Tài chính nhận định, bất kỳ hệ thống an sinh xã hội bền vững nào cũng được cấu thành từ nhiều tầng bảo vệ. Bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế là lớp nền tảng, hướng tới nhu cầu thiết yếu. Tuy nhiên, trước những biến cố lớn như bệnh hiểm nghèo cần điều trị chuyên sâu, người trụ cột mất khả năng lao động, các lớp bảo vệ cơ bản không phải lúc nào cũng đủ để đáp ứng toàn bộ nhu cầu tài chính phát sinh.
“Bảo hiểm nhân thọ có vai trò lấp đầy những khoảng trống tài chính của bảo hiểm y tế và bảo hiểm xã hội”, bà Phạm Thu Phương cho biết. Đồng thời bà cũng nhấn mạnh, đây là giải pháp bổ sung, không cạnh tranh và không thay thế các chính sách an sinh hiện hành.
Thu hẹp khoảng cách nhận thức - điều kiện tiên quyết để mở rộng bảo vệ
Một trong những nguyên nhân khiến người dân còn e ngại hoặc hiểu chưa đầy đủ về bảo hiểm nhân thọ là tính chất dài hạn và tương đối phức tạp của sản phẩm. Theo ông Ngô Trung Dũng, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam, điều đầu tiên cần hiểu về bảo hiểm nhân thọ là yếu tố bảo vệ trước rủi ro. Tai nạn, bệnh tật, ốm đau, tử vong... là những rủi ro không thể dự đoán chính xác về thời điểm và mức độ. Khi sự kiện bảo hiểm xảy ra, khoản chi trả theo hợp đồng tạo ra nguồn lực tài chính giúp người tham gia hoặc gia đình giảm bớt áp lực.
Một số sản phẩm có thể tích hợp các yếu tố tiết kiệm, đầu tư, nhưng đây là thành tố bổ sung, còn bảo vệ trước rủi ro vẫn là giá trị cốt lõi của bảo hiểm nhân thọ. Điều này đặt ra yêu cầu đối với cả hai phía: người dân cần hiểu rõ điều khoản, quyền lợi, nghĩa vụ và khả năng tài chính trước khi ký hợp đồng; doanh nghiệp phải cung cấp thông tin minh bạch và tư vấn đúng nhu cầu.
Nói cách khác, muốn thu hẹp khoảng trống bảo vệ tài chính, trước hết phải thu hẹp khoảng cách về nhận thức.
Niềm tin phải được chứng minh bằng năng lực thực hiện cam kết
Với một sản phẩm kéo dài hàng chục năm, niềm tin không thể chỉ được tạo dựng bằng cam kết. Niềm tin phải được chứng minh bằng năng lực tài chính và khả năng thực hiện nghĩa vụ khi khách hàng cần đến doanh nghiệp nhất.
Bà Lê Hương Ly, Phó Tổng Giám đốc Pháp lý, Truyền thông và Đối ngoại Prudential Việt Nam cho biết, doanh nghiệp xác định uy tín và niềm tin là nền tảng của hoạt động.
Tính đến hết năm 2025, tổng tài sản của doanh nghiệp đạt gần 199.000 tỷ đồng; biên khả năng thanh toán vượt 200%; tổng giá trị tài sản đầu tư hơn 180.000 tỷ đồng. Phần lớn danh mục đầu tư được phân bổ vào trái phiếu Chính phủ. Riêng năm 2025, doanh nghiệp đã chi trả 16.489 tỷ đồng cho các khoản bồi thường và quyền lợi bảo hiểm – chiếm khoảng 25% tổng số ca chi trả của toàn thị trường.
Việt Nam đang đứng trước nhu cầu ngày càng lớn về hệ thống bảo vệ tài chính đa tầng. Nếu bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế tạo nên nền tảng an sinh cơ bản, bảo hiểm nhân thọ sẽ đóng vai trò như một lớp bảo vệ bổ sung, đặc biệt trước những rủi ro có khả năng tạo cú sốc tài chính lớn cho cá nhân và gia đình. Nhưng bài toán phát triển thị trường bền vững không chỉ nằm ở con số người tham gia. Quan trọng hơn là chất lượng hợp đồng bảo hiểm, khả năng đáp ứng đúng nhu cầu và mức độ tin tưởng của khách hàng đối với doanh nghiệp.
Theo bà Phạm Thu Phương, để củng cố niềm tin của người dân, cần sự chung tay của nhiều bên: cơ quan quản lý tăng cường giám sát; doanh nghiệp tuân thủ nghiêm quy định pháp luật; người dân nâng cao hiểu biết để lựa chọn sản phẩm phù hợp. Cùng với đó, báo chí và truyền thông chính thống có vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin, giúp xã hội hiểu đúng và đầy đủ hơn về bảo hiểm nhân thọ.
Khi được hiểu đúng, lựa chọn đúng và thực hiện đúng cam kết, bảo hiểm nhân thọ có thể trở thành một mắt xích quan trọng trong hệ thống bảo vệ tài chính của mỗi gia đình, qua đó góp phần thu hẹp khoảng trống an sinh trong xã hội.
