Ngày 24-8, Quốc hội bấm nút thông qua Luật Phát triển đô thị. Sáng 26-8, TPHCM tổ chức hội nghị quán triệt, triển khai luật này. Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang đã nhấn mạnh: phải thay đổi tư duy để tiếp cận và thực thi đạo luật này; đô thị không chỉ là đối tượng quản lý mà là chủ thể tạo ra tăng trưởng.
Một trong những điều quan trọng nhất của Luật Phát triển đô thị là phân cấp, phân quyền thực chất cho địa phương, mở rộng không gian cho các quy định thí điểm chính sách, mô hình kinh tế mới.
Điều đó có nghĩa TPHCM sẽ triển khai ngay chứ không chờ nghị định hướng dẫn. Đây là điều kiện tiên quyết để tăng tốc triển khai các nội dung của đạo luật. Minh định cho cơ chế ấy, người đứng đầu Đảng bộ thành phố nêu rõ: khối lượng công việc là gì; phân theo từng cấp cụ thể (thành phố, sở ngành, 168 xã phường, đặc khu); ai chịu trách nhiệm và thời hạn; công cụ để kiểm soát, đánh giá theo định lượng, sản phẩm đầu ra. Từ đó, Bí thư Thành ủy TPHCM trực chỉ vào năng lực thực thi của bộ máy: sở ngành không xin ý kiến lòng vòng nữa; thành phố sẽ kiểm điểm nếu đơn vị nào còn tình trạng phát văn bản đi hỏi lẫn nhau trong nội bộ.
Rõ ràng, không chỉ là cách thức triển khai một đạo luật mà thông qua đó, TPHCM sẽ tiến hành cuộc cải tổ trong toàn bộ hệ thống công vụ, trong quyền hạn và không gian pháp lý được mở rộng đi cùng năng lực lẫn chức trách, khả năng kiểm soát bằng tính công khai minh bạch, trách nhiệm giải trình. Khi đạo luật trao cho cán bộ chức năng, quyền hạn lớn thì cũng đi kèm công cụ kiểm soát quyền hạn ấy.
Luật tạo ra một môi trường để cán bộ mạnh dạn, dám nghĩ dám làm vì lợi ích chung thì luật cũng sẽ bảo vệ cán bộ nếu có sai sót nhưng không vụ lợi trong quá trình thực thi, đổi mới. Tổ chức trao cho cán bộ quyền hạn mà không sử dụng, có thời cơ mà không chớp lấy, chờ nơi khác làm trước rồi làm theo và rút kinh nghiệm thì không thể chấp nhận.
Thành phố không trao quyền cho người không dám dùng quyền của mình. Thời cơ phát triển của TPHCM không chờ và không mong muốn sự chậm trễ, trì hoãn. Sự quyết đoán này thể hiện đòi hỏi chính đáng và cũng là phép thử cho năng lực biết dùng quyền hạn của chức trách công vụ để vận hành các quy định pháp luật mới mở.
Kết quả được định lượng bằng sản phẩm đầu ra (KPI), bằng hệ thống chỉ số đánh giá năng lực kết hợp với đánh giá của cơ quan, tổ chức từ lãnh đạo và đồng nghiệp. Quan trọng nhất là đánh giá của người dân và doanh nghiệp. Đây chính là thay đổi căn bản để trong khi triển khai Luật Phát triển đô thị và thông qua quá trình vận hành, giải quyết, kết quả được đo, đếm từ người dân, doanh nghiệp.
Cụ thể bao nhiêu văn bản được rút ngắn, bao nhiêu thủ tục được cắt giảm, bao nhiêu thuận lợi cho người dân, bao nhiêu dự án khởi động…, người dân và doanh nghiệp phải cảm nhận được sự thay đổi, thấy được kết quả trực tiếp. Như vậy, luật mới không chỉ khơi thông các nguồn lực phát triển của xã hội mà còn “giải phóng” năng lực của bộ máy công vụ, là cơ hội để mỗi cán bộ thể hiện năng lực, trách nhiệm, kể cả đáp ứng điều kiện đề bạt, thăng tiến.
Một cam kết được người đứng đầu Thành ủy TPHCM đưa ra: Ai làm được, có sản phẩm cụ thể sẽ được ghi nhận, khen thưởng, có cơ hội thăng tiến, đề bạt kịp thời, không chờ sự tuần tự. Không nhất thiết muốn lên trưởng bắt buộc phải từ cấp phó. Quan trọng hơn, đây là những nội dung vượt trội mà Luật Phát triển đô thị cho phép TPHCM áp dụng.
Phải khẳng định rằng, Luật Phát triển đô thị không chỉ là cơ hội, điều kiện cho TPHCM bứt phá mà là tư duy, tầm nhìn chiến lược và phương thức hành động từ quốc gia đến địa phương nhất quán trong hai cụm từ có tính hiệu lệnh: thực thi - thực chất.
