Hành lang pháp lý mới cho kinh tế số
Luật Công nghiệp công nghệ số được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 14-6-2025, có hiệu lực từ ngày 1-1-2026, hình thành hành lang pháp lý toàn diện cho việc phát triển công nghiệp công nghệ số tại Việt Nam. Luật bao quát nhiều lĩnh vực: trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, internet vạn vật (IoT), an ninh mạng, dữ liệu số, điện toán đám mây, 5G/6G…
Lần đầu tiên, Luật Công nghiệp công nghệ số định nghĩa và quy định pháp lý cho tài sản số (tài sản vô hình trên môi trường điện tử) và tài sản mã hóa (tài sản số có tính xác thực giao dịch), đảm bảo tính thống nhất với các luật hiện hành và áp dụng cách tiếp cận linh hoạt, hướng tới mục tiêu phát triển công nghiệp công nghệ số thành trụ cột kinh tế, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và thu hút nhân tài. Bên cạnh tài sản số, luật cũng khuyến khích nghiên cứu và ứng dụng AI thông qua các chính sách ưu đãi như hỗ trợ tài chính, đầu tư hạ tầng trung tâm dữ liệu AI, hợp tác quốc tế.
Các chuyên gia đánh giá, sự ra đời của Luật Công nghiệp công nghệ số là bước đi chiến lược, góp phần thúc đẩy nghiên cứu, đổi mới sáng tạo; phát triển hạ tầng số đồng bộ, hiện đại; hình thành hệ sinh thái công nghiệp công nghệ số có khả năng cạnh tranh trong khu vực. Với quy mô thị trường gần 100 triệu dân và tốc độ tăng trưởng doanh thu công nghệ số cao, Việt Nam đang có nhiều điều kiện thuận lợi để vươn lên trở thành một trung tâm công nghệ mới của châu Á.
Tạo thêm động lực tăng trưởng
Với TPHCM, trung tâm khoa học - công nghệ (KH-CN) và đổi mới sáng tạo (ĐMST) lớn nhất cả nước, Luật Công nghiệp công nghệ số không chỉ mở ra dư địa chính sách mới mà còn tạo “đòn bẩy” để hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm công nghệ số hàng đầu khu vực. Trong bối cảnh thành phố mở rộng không gian phát triển, quy mô dân số hơn 13 triệu người, công nghệ số được xác định là động lực tăng trưởng chủ yếu trong giai đoạn tới.
Thành phố xác định phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là trụ cột tăng trưởng bền vững, song hành cùng thể chế và công nghệ, thể hiện qua việc có gần 100 cơ sở đào tạo chất lượng cao, hơn 450 tổ chức KH-CN, 134 phòng thí nghiệm hiện đại và 123 tổ chức trung gian hỗ trợ các hoạt động KH-CN, ĐMST... Cùng với đó, các mô hình KH-CN tiên tiến đã khẳng định thương hiệu trong nhiều năm qua như Khu Công nghệ cao (SHTP), Khu Nông nghiệp công nghệ cao TP, Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP (SIHUB), Công viên Phần mềm Quang Trung.
Trong đó, SHTP khẳng định sẽ tiếp tục giữ vai trò hạt nhân, phối hợp chặt chẽ các bộ ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp để đưa khung pháp lý mới vào thực tiễn, đóng góp vào sự phát triển bền vững và hiện đại của thành phố. Do đó, SHTP đặt ra các nhiệm vụ trọng tâm: tận dụng các ưu đãi từ luật; thu hút thêm các dự án chiến lược trong lĩnh vực chip bán dẫn, AI, thiết bị số, trung tâm dữ liệu và sản xuất phần cứng công nghệ cao; đẩy mạnh xúc tiến đầu tư, giới thiệu SHTP là “điểm đến ưu tiên” đối với các tập đoàn công nghệ toàn cầu...
Tuy nhiên, để phát huy Luật Công nghiệp công nghệ số khi triển khai vào thực tiễn, Chính phủ cần sớm ban hành văn bản hướng dẫn thi hành luật. Các nội dung ưu đãi, hỗ trợ cần được cụ thể hóa thành văn bản chi tiết, minh bạch hóa chính sách; ưu đãi, hỗ trợ xuất khẩu và đơn giản hóa thủ tục hành chính để doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận.
Việc triển khai Luật Công nghiệp công nghệ số tạo cơ hội để TPHCM hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm công nghệ số hàng đầu khu vực, giữ vai trò dẫn dắt kinh tế số của cả nước. Nếu các giải pháp được triển khai đồng bộ, năm 2026 được kỳ vọng sẽ trở thành bước ngoặt của thành phố với sự gia tăng mạnh mẽ về thu hút đầu tư, phát triển sản phẩm công nghệ cao, mở rộng nguồn nhân lực,
GS-TS NGUYỄN KỲ PHÙNG
Trưởng ban quản lý, Khu Công nghệ cao TPHCM
