Mở hướng phát triển

ĐBSCL có thế mạnh đặc biệt về nông nghiệp, thủy sản và cây ăn trái. Để ĐBSCL phát triển bền vững, ngoài các cơ chế, chính sách cần thiết, liên kết vùng được xem là giải pháp tất yếu. Hiện tại, Ban chỉ đạo Tây Nam bộ và các viện, trường đang triển khai chi tiết đề án liên kết vùng và tham gia “4 nhà” để trình Thủ tướng Chính phủ.

Xu thế tất yếu

Hiện nay, trong nhiều ngành, lĩnh vực, xu thế liên kết đã bắt đầu hình thành. Tuy nhiên, hoạt động liên kết này mới dừng lại ở nhu cầu tự thân của một vài doanh nghiệp và một số địa phương. Để ĐBSCL phát triển bền vững, cần có một cơ chế liên kết chung cho toàn vùng, nhằm tạo sức mạnh tổng thể, đưa ĐBSCL vượt qua khó khăn, thách thức.

Hiện tại, Ban chỉ đạo Tây Nam bộ đang phối hợp với Trường ĐH Cần Thơ, Viện Lúa ĐBSCL, Viện Nghiên cứu cây ăn quả miền Nam và Viện Nghiên cứu phát triển ĐBSCL triển khai đề án về “Liên kết vùng và tham gia “4 nhà” để phát triển sản xuất, tiêu thụ lúa gạo, cây ăn trái, cá da trơn và nâng cao thu nhập nông dân, góp phần thực hiện thành công NQ26 của BCH TƯ Đảng tại ĐBSCL”. Đề án đã được Chính phủ đồng ý, khuyến khích.

Liên kết vùng hiệu quả sẽ tạo ra nhiều công ăn việc làm cho lao động nông thôn. Ảnh: T.M.T.

Đề án trên tập trung thực hiện các mục tiêu: Lai tạo và chọn lọc giống lúa, giống cây ăn trái, cá da trơn cho năng suất và chất lượng cao, chống dịch bệnh và thích ứng điều kiện tiểu vùng sản xuất ĐBSCL, đồng thời đáp ứng được đòi hỏi thị trường và thích ứng với thay đổi khí hậu; xác định các giải pháp kỹ thuật canh tác và kỹ thuật sau thu hoạch nhằm giảm giá thành sản xuất và nâng cao chất lượng các giống cây trồng và vật nuôi được chọn tạo; nâng cao thu nhập nông dân qua huấn luyện, chuyển giao khoa học - công nghệ và kỹ năng quản lý nông nghiệp để thực hiện các mục tiêu nêu trên. Đồng thời, huấn luyện nghề và chuyển dịch lao động nông nghiệp sang phi nông nghiệp trong nông thôn với phương châm “ly nông bất ly hương”.

Triển khai ra sao?

Theo TS Nguyễn Văn Sánh (Viện Nghiên cứu ĐBSCL), trước khi nói đến tham gia “4 nhà” phải cần đặt ra nhu cầu liên kết vùng trước. Như vậy để thực hiện đề án phải dựa vào cơ sở pháp lý và kế hoạch, chương trình hành động Chính phủ về “tam nông” cho vùng và từng địa phương cụ thể. Ông Lưu Phước Lượng, Phó Ban chỉ đạo Tây Nam bộ, nói cụ thể hơn: “Đối với nhà nước, phải hiểu trung ương và địa phương là chung một nhà để có tính thống nhất cao về cơ chế, tổ chức và chính sách nhằm nhìn toàn vùng và từng tỉnh cụ thể để phát triển “tam nông ĐBSCL”. Trong chương trình này, nhà nước bao gồm bộ, ngành trung ương kết hợp lãnh đạo địa phương để thực hiện từng đề án cụ thể”.

TS Nguyễn Minh Châu, Viện trưởng Viện Cây ăn quả miền Nam cho biết: “Đối với nhà khoa học, cụ thể qua ký kết bản ghi nhớ giữa ĐH Cần Thơ với Viện Lúa ĐBSCL và Viện Cây ăn quả miền Nam. Qua đó, các ưu thế của từng cơ quan liên kết lại thành sức mạnh tổng hợp để nghiên cứu và đóng góp cho 3 nhà còn lại (nhà nước, nhà doanh nghiệp và nhà nông) thực hiện các mục tiêu đề ra. Do vậy, lãnh đạo các viện trường sẽ kết hợp các sở, ngành các tỉnh, thành chịu trách nhiệm điều phối thực hiện các kế hoạch của nhà nước và nhu cầu phát triển “tam nông cấp tỉnh” liên quan đề án trên.

Đối với doanh nghiệp: Bước đầu các doanh nghiệp có liên quan đến chương trình sẽ được mời tham gia. Doanh nghiệp tiêu thụ các mặt hàng lúa - gạo, cây ăn trái, cá da trơn có ký kết với tổ chức sản xuất nông dân trên từng tiểu vùng quy hoạch của nhà nước. Các doanh nghiệp có thị phần ổn định sẽ từng bước tham gia tạo thương hiệu hàng hóa vùng trong bối cảnh WTO. Doanh nghiệp tham gia mạng lưới liên kết này phải được bình bầu và lựa chọn cụ thể dựa trên nhiều tiêu chí. Trong đó, sự liên kết giữa DN và tổ chức nông dân rất quan trọng.

Đối với nhà nông: Nông dân được xem là đối tượng hưởng lợi của đề án này. Do vậy, thúc đẩy các hình thức tổ chức kinh tế hợp tác, hợp tác xã, trang trại, gia trại, hiệp hội ngành hàng của nông dân trên từng vùng nguyên liệu đã quy hoạch. Từ đó các nhà khoa học kết hợp các tỉnh giúp nâng cao năng lực để sản xuất của nông dân nối kết với thị trường. Như thế liên kết “4 nhà” mới phát triển nhanh và nông dân thực sự tham gia tiến trình phát triển này.

Theo các cơ quan thực hiện đề án, khi triển khai thành công, đề án sẽ khắc phục được tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, đồng thời góp phần thực hiện quy hoạch nhà nước nhằm tập trung nguồn nguyên liệu, kêu gọi doanh nghiệp đầu tư và nối kết nông dân với thị trường; giúp nông dân đối phó thiên tai, dịch bệnh. Đề án sẽ mở ra hướng nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ vào nông thôn hiệu quả hơn, đồng thời phát huy lợi thế so sánh vùng để thực hiện tốt hơn nữa NQ 26 về “nông nghiệp, nông thôn và nông dân”.

 Mục tiêu của đề án

- Sản xuất lúa: Dựa vào quy hoạch sử dụng đất lúa đến năm 2020, tầm nhìn đến 2030. Trong đó quy hoạch và đầu tư quy hoạch theo tiểu vùng sản xuất là nền tảng để liên kết vùng về giống, quy trình sản xuất, công nghệ sau thu hoạch, tổ chức sản xuất nối kết với thị trường.

- Sản xuất cây ăn trái: Dựa vào quy hoạch của 5 tỉnh có lợi thế so sánh, bao gồm Tiền Giang, Vĩnh Long, Bến Tre, TP Cần Thơ và Hậu Giang để liên kết lại và mỗi tỉnh chọn từ 1-2 cây chủ lực để đầu tư sản xuất theo tiêu chuẩn Viet GAP và Global GAP.

 - Sản xuất cá da trơn: Dựa vào đề án sản xuất và tiêu thụ cá da trơn với sự tham gia của 9 tỉnh, thành ĐBSCL (An Giang, Đồng Tháp, TP Cần Thơ, Vĩnh Long, Hậu Giang, Tiền Giang, Bến Tre, Sóc Trăng và Trà Vinh). Hoặc đối với tôm thì bao gồm các tỉnh ven biển trong vùng. Trong đó, hợp tác nghiên cứu và phát triển thông tin thị trường vùng, quy trình nuôi với sự tham gia “4 nhà” nhằm hỗ trợ đề án sản xuất và tiêu thụ cá da trơn bền vững mà Bộ NN-PTNT đã trình Chính phủ phê duyệt.

TRẦN MINH TRƯỜNG

Các tin, bài viết khác