Đại biểu Quốc hội chuyên trách thảo luận dự án Luật Cư trú:

Quyền tự do cư trú của người dân

“Dù ở quan điểm nào, dự luật này cũng không được gây phiền hà mà phải tạo thuận lợi nhất cho người dân thực hiện quyền tự do cư trú của mình” - Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Văn Yểu đã nhấn mạnh như vậy tại phiên thảo luận về dự án Luật Cư trú của Hội nghị đại biểu Quốc hội chuyên trách diễn ra hôm qua (18-8) tại Hà Nội.

  • Có nên giữ sổ hộ khẩu?

Theo Ủy ban TVQH, nhiều ý kiến tán thành giữ mô hình quản lý cư trú hiện nay, nghĩa là vẫn giữ sổ hộ khẩu. “Thực tế cho thấy, trong điều kiện hiện nay vẫn cần thiết duy trì phương thức quản lý thường trú bằng sổ hộ khẩu, vì bên cạnh việc bảo đảm quyền cư trú của công dân, vấn đề cư trú còn liên quan trực tiếp đến yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội” - Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Vũ Đức Khiển nói.

Tuy nhiên, đại biểu Lê Thị Nga (Thanh Hóa) tỏ ra không bằng lòng khi dự luật vẫn giữ “tư duy quản lý bằng sổ hộ khẩu”. Bà Nga cho rằng, với tiêu chí mà dự luật đặt ra là “quản lý cư trú đơn giản, thuận tiện, hiệu quả, kịp thời, chính xác, không gây phiền hà” thì quản lý bằng sổ hộ khẩu không thể đáp ứng được.

“Nếu ban hành Luật Trưng cầu ý dân, và chúng ta trưng cầu ý dân về việc có nên giữ hộ khẩu hay không, sẽ có câu trả lời khác” - bà Nga nhấn mạnh. Theo đại biểu này, mô hình quản lý bằng thẻ cư trú điện tử là vấn đề cần nghiên cứu áp dụng ở Việt Nam: “Nếu sợ rằng chưa đủ điều kiện hoặc lãng phí, không cần làm trong một lần mà nên chuyển đổi dần dần, giống như thay tiền cotton bằng tiền polymer. Nghĩa là quy định lộ trình chuyển đổi đến năm 2010”. Cho rằng đây là một ý tưởng tốt, tuy nhiên Chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề xã hội Nguyễn Thị Hoài Thu cho rằng, trong điều kiện hiện nay, việc áp dụng thẻ cư trú điện tử là chưa thể làm được: “Việc làm trước mắt là cần cải tiến chứng minh thư nhân dân, tăng cường thêm các dữ liệu nhân thân vào loại giấy tờ này”. Đại biểu Nguyễn Viết Chức (Hà Nội) cũng lo ngại: “Chúng ta không thể duy ý chí, đặt ra nhưng không thể thực hiện được”. Là cán bộ trong ngành công an, đại biểu Phan Anh Minh (TPHCM) thừa nhận: Công an cũng rất “đau khổ” với những bất cập trong quản lý hộ khẩu. “Chúng tôi sẽ rất mừng nếu chuyển sang quản lý cư trú bằng thẻ cư trú điện tử. Nhưng, tôi e rằng, chỉ riêng đầu tư trang bị đầu đọc loại thẻ này cho các cơ quan chức năng thì ngân sách đến năm 2010 cũng chưa bảo đảm được” - đại biểu Minh thẳng thắn.

  • Nhập khẩu ở thành phố khác ở tỉnh

Cũng với quan điểm cần giữ sổ hộ khẩu, đại biểu Trần Văn Nam (Bình Dương) cho rằng, bản thân quyển sổ hộ khẩu “không có lỗi”, mà vấn đề gây bức xúc cho dư luận là những quy định “ăn theo” hộ khẩu. “Chúng ta cần rà soát và quy định rõ, trong số 380 văn bản pháp luật liên quan đến hộ khẩu, đâu là quy định cần thiết?” - ông Nam đề nghị. Tại dự thảo lần này, ban soạn thảo cũng đã ý thức vấn đề này, và đã quy định cụ thể 9 hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động quản lý cư trú. Đại biểu Nguyễn Đình Lộc (TPHCM) bức xúc: Dù có đến 9 điều cấm, nhưng vẫn “thiếu một điều đang làm khổ dân”. Đó là, việc lấy hộ khẩu thường trú để làm điều kiện bảo đảm hàng loạt các quyền tự do của công dân. Cụ thể hơn, đại biểu Phan Anh Minh đề nghị cấm việc “cầm cố hộ khẩu”.

Tại kỳ họp thứ 9, nhiều đại biểu Quốc hội đã cho rằng, dự án Luật Cư trú quy định chung về điều kiện đăng ký thường trú mà không có sự phân biệt giữa tỉnh và TP là chưa hợp lý. Ông Vũ Đức Khiển cho biết, dự thảo lần này đã được chỉnh sửa theo hướng: điều kiện đăng ký thường trú ở tỉnh là chỉ cần “có chỗ ở hợp pháp”, còn ở các TP trực thuộc Trung ương, điều kiện để được đăng ký thường trú là “có chỗ ở hợp pháp và đã tạm trú liên tục tại TP đó từ 1 năm trở lên”. Ở cả tỉnh và TP, trong trường hợp chỗ ở hợp pháp (lần này được giải thích rõ hơn là nhà ở, phương tiện hoặc địa điểm cụ thể khác mà công dân sử dụng để cư trú) do thuê, mượn, ở nhờ thì “phải được người cho thuê, cho mượn, cho ở nhờ đồng ý bằng văn bản”. Nhiều đại biểu đã phản đối quy định này. Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Phan Trung Lý cho rằng: Quyền tự do cư trú là quyền của mỗi công dân. Nay luật đã “mở” để bảo đảm quyền này, thì không thể giao quyền quyết định việc công dân có được đăng ký thường trú hay không vào tay người chủ cho thuê hoặc mượn nhà. Đại biểu Phan Anh Minh cũng đề nghị: Không nên kèm thêm điều kiện “chủ nhà cho phép bằng văn bản” vào điều kiện đăng ký thường trú của công dân.

Lưu trú: chỉ cần thông báo, không phải xin phép

Một điểm mới trong dự án Luật Cư trú lần này là thay đổi khái niệm tạm trú ngắn hạn bằng lưu trú. Đồng thời, thay vì phải đăng ký tạm trú ngắn hạn như hiện nay, người có đủ 14 tuổi trở lên đến lưu trú tại địa điểm thuộc xã, phường, thị trấn (ngoài nơi đăng ký hộ khẩu thường trú) chỉ phải “thông báo lưu trú” tại công an xã, phường, thị trấn trước 23 giờ.

BẢO MINH

Các tin, bài viết khác