Qua phà Bình Khánh, xe bon bon thẳng hướng Cần Giờ. Con đường nhựa khang trang đang từng bước làm thay da đổi thịt vùng đất ven thành phố. Những ồn ã thường ngày nơi phố thị trong phút chốc đã lùi xa sau lưng, đoàn chúng tôi được đắm mình trong bầu không khí trong lành, được trải mắt thỏa thuê theo những cánh rừng tràm, rừng đước xanh bạt ngàn. Ngoài cán bộ các ban ngành thuộc Thành ủy TPHCM, chuyến đi khảo sát phục vụ sáng tác văn bia truyền thống cách mạng Sài Gòn – Gia Định còn có mặt nhiều cán bộ cách mạng lão thành, nhà nghiên cứu, quản lý, nhà khoa học và các văn nghệ sĩ.
Sống, chiến đấu trên mặt nước sình lầy
Trung đoàn 10 Đặc công được Bộ Chỉ huy quân giải phóng miền Nam giao nhiệm vụ bám trụ chiến khu Rừng Sác, khống chế con sông Lòng Tàu là đường huyết mạch vận chuyển tiếp tế hậu cầu cho hàng triệu quân của Mỹ - ngụy, để tiến công vào kho tàng, bến cảng, liên tục từ Cát Lở, Rạch Dừa, đến kho xăng Nhà Bè, Cát Lái, kho bom thành Tuy Hạ, rồi từ đó đánh sâu vào nội đô.
Để hoàn thành nhiệm vụ này nghĩa là phải đương đầu với sự vây hãm của 5 tiểu khu quân sự: Gò Công, Long An, Gia Định, Biên Hòa, Phước Tuy và 2 đặc khu Vũng Tàu, Nhà Bè. Một cuộc sống và chiến đấu của hàng ngàn chiến sĩ hoàn toàn trên mặt nước sình lầy đầy ong muỗi, cá sấu… Khó khăn khắc nghiệt là vậy mà người này ngã xuống, người khác đứng lên, chiến công nối tiếp chiến công làm vang động cả một vùng thời đánh Mỹ… Đoàn chúng tôi dâng hoa và thắp những nén hương tưởng niệm gần 900 liệt sĩ đặc công Rừng Sác anh hùng.
Đoàn cán bộ Thành ủy TPHCM, cán bộ lão thành cách mạng, nhà nghiên cứu khoa học, văn nghệ sĩ tham quan mô hình tác chiến của các chiến sĩ đặc công Rừng Sác trong trận đánh kho xăng Nhà Bè.
Nghe câu chuyện thần kỳ về những chiến sĩ đặc công chiến khu Rừng Sác, nghe vang vang câu nói của một bạn trẻ: “Đáng khâm phục biết bao, không thể hình dung vì sao hồi đó các cô chú, các anh sống trong điều kiện khắc nghiệt như thế mà vẫn đánh thắng địch. Thật quá đỗi anh hùng!”.
Sau Mậu Thân 1968, sau những thất bại nặng nề trên sông Lòng Tàu, các bến cảng, địch điên cuồng phản kích, dùng máy bay rải chất độc hóa học nặng liều xuống toàn bộ khu rừng. Những cánh rừng đước trụi lá, chiến sĩ ta phải đắp hầm nổi, ngụy trang bằng màu cây khô để trú ẩn, ăn ở sinh hoạt bằng sạp trên mặt nước. Cây rụi xuống, trơ mặt nước mênh mông thì tìm những chòm cây mới mọc, cây cao đến đâu đưa công sự lên đến đó…
10 năm bám trụ tại chiến khu, Trung đoàn 10 Đặc công Rừng Sác đã đánh cháy, chìm hơn 500 tàu chiến các loại của hải quân Mỹ - ngụy, nhận chìm, đánh cháy hơn 200 tàu vận tải quân sự trên sông Lòng Tàu và bến cảng, tiêu diệt hàng chục trực thăng. Đơn vị pháo đặc công tiêu diệt hơn 1.000 tên địch ở nội đô, phá hủy kho bom thành Tuy Hạ năm 1972, thiêu hủy kho xăng Nhà Bè với 250 triệu lít năm 1973.
Hồi ký về các chiến khu…
Giữa những chang đước xanh ngút ngàn, chằng chịt, nghe chuyện chiến đấu của quân dân Cần Giờ mà cả đoàn không giấu được niềm cảm phục. Cán bộ lão thành cách mạng Trần Hữu Phước, nguyên thư ký của đồng chí Lê Đức Thọ, nguyên Phó trưởng ban Thường trực Ban chỉ đạo xây dựng Khu di tích lịch sử cách mạng miền Nam, bày tỏ: “Hôm nay tôi thật sự xúc động khi được trở lại Rừng Sác. Tuy nhiên phần giới thiệu về lịch sử và chiến công của chiến sĩ Trung đoàn 10 Đặc công Rừng Sác anh hùng mới chỉ chú trọng ở giai đoạn kháng chiến chống Mỹ, cần thiết phải đầu tư và bổ sung thêm nhiều tư liệu từ thời chống Pháp, mà tiền thân là Tiểu đoàn 300 Đặc công”.
Ông Trần Hữu Phước (bìa trái) và tấm bản đồ quý về chiến khu Rừng Sác, Cần Giờ. Ảnh: A.M.
Ông nói thêm: “Như thế mới có thể giúp lớp trẻ hiểu thấu đáo về quân dân Cần Giờ, nhất là đặc công Rừng Sác và chiến công của đặc công Rừng Sác là sức mạnh của việc xây dựng căn cứ trong lòng dân. Lịch sử kháng chiến của Đảng bộ TPHCM không thể thiếu điều này”.
Nhà văn Trần Thanh Giao và ông Võ Ngọc An, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và thực hành gia phả TPHCM, đều cho rằng, sáng tác văn bia truyền thống cách mạng Sài Gòn – Gia Định là đề tài rất khó, thế nên không chỉ có chiến khu Rừng Sác, TP cần sớm tổ chức để các nhà quản lý chuyên môn và anh em văn nghệ sĩ đi thực tế về chiến khu Vườn Thơm (Bình Chánh), chiến khu Vườn Cau Đỏ An Phú Đông (quận 12), các di tích lịch sử trong nội đô…
Dành nhiều tâm huyết và chuẩn bị cẩn thận cho chuyến đi, ông Trần Hữu Phước khiến ai nấy đều bất ngờ và xúc động khi mở chiếc sắc-cốt mà cả ngày ông khư khư ôm trong tay. Đó là tấm bản đồ chiến khu Rừng Sác mà ông sưu tầm đã lâu từ một người rất kỳ cựu ở Cần Giờ.
“Tôi nghĩ, cùng với việc sáng tác văn bia truyền thống cách mạng Sài Gòn – Gia Định, Ban chỉ đạo xây dựng Khu di tích lịch sử cách mạng miền Nam, Thành ủy và các cơ quan ban ngành liên quan cần nhanh chóng hoàn tất các quyển hồi ký về các chiến khu lịch sử (chiến khu Rừng Sác, Vườn Thơm, Vườn Cau Đỏ… tại TPHCM, chiến khu Dương Minh Châu, chiến khu D, Đồng Tháp Mười, U Minh…) tập hợp tư liệu lịch sử từ các nhân chứng lịch sử. Riêng việc này, chúng ta phải chạy đua với thời gian thôi, vì những bậc lão thành cách mạng phần đông đã lớn tuổi và già yếu”, ông Phước nói.
Chúng tôi xin mượn lời của đại tá Lê Bá Ước, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 10 Đặc công Rừng Sác anh hùng, để chia tay Cần Giờ, tạm xa Rừng Sác: Bâng khuâng tấc dạ niềm thương nhớ/ Lộng gió trên sông đẹp bóng cờ/ Mãi mãi hiên ngang Rừng Sác đứng/ Mỗi người ngã xuống một bài thơ…
MINH AN
