Mệt mỏi, chán chường nhưng không né tránh
Một ngày làm việc của chị Nguyễn Gia A. (nhân viên thiết kế đồ họa, 28 tuổi, TP Đồng Nai) thường kết thúc vào nửa đêm. Nhóm trò chuyện của công ty sáng đèn liên tục khiến chị căng thẳng. Trằn trọc suốt đêm, chị A. chỉ mong thoát khỏi công việc nhàm chán này.
“Ngày hay đêm cũng phải làm việc, các mối quan hệ toxic (độc hại - PV) tại công ty khiến tôi khó thở, run tay, luôn cảm thấy mình yếu kém. Có hôm choáng váng ngất xỉu phải vào bệnh viện, bác sĩ nói tôi bị rối loạn lo âu và có dấu hiệu trầm cảm. Thế nhưng gia đình không ai tin, tôi gần như không có chỗ dựa tinh thần”, chị A. tâm sự.
Chuyện của chị A. không hiếm gặp. Tại Phòng khám Tâm lý lâm sàng, Bệnh viện Lê Văn Thịnh, chị Trần Hoài Th. (nhân viên truyền thông, 26 tuổi, TPHCM) mệt mỏi kể chuyện với đôi mắt thâm quầng. Khoảng 2 tháng qua, chị uể oải, né tránh mọi cuộc gặp gỡ bạn bè. “Người ta đi làm giờ hành chính còn em thì làm đến đêm khuya, muốn ngủ sớm cũng không được. Việc làm không suôn sẻ, lại chia tay người yêu. Em thấy mình thất bại mọi mặt”, chị Hoài Th. trải lòng.
Còn Nguyễn Minh Th. (sinh viên, 22 tuổi, tỉnh Lâm Đồng) tìm đến chuyên gia tâm lý khi đã kiệt quệ cả tinh thần và thể chất. Đi học xa nhà, nam sinh viên đại học năm cuối đối mặt với những áp lực mà không có người thân san sẻ. Chìm trong suy nghĩ bản thân vô dụng và là gánh nặng của cha mẹ, Th. chạy trốn bằng cách cắt đứt giao tiếp với bạn bè, gia đình. Thậm chí, em lên kế hoạch “biến mất” khỏi cuộc sống. May mắn, trước khi làm điều dại dột, Th. đã tìm đến bệnh viện để gỡ bỏ nút thắt tâm lý. Tại Bệnh viện Lê Văn Thịnh, Th. được chẩn đoán trầm cảm mức độ nặng. Ngoài trị liệu tâm lý định kỳ với chuyên gia, Th. còn phải điều trị bằng thuốc theo chỉ định của bác sĩ tâm thần.
“Khoảng 50% người bệnh khám tâm lý tại Bệnh viện Lê Văn Thịnh là người trẻ tuổi, và khoảng 30% liên quan đến trầm cảm. Điều này cho thấy người trẻ ngày càng nhận thức rõ hơn về sức khỏe tâm thần. Họ không né tránh mà tìm sự giúp đỡ và cách giải quyết, đây là mặt tích cực”, Thạc sĩ tâm lý Trần Quang Trọng, Khoa Tâm lý lâm sàng, Bệnh viện Lê Văn Thịnh chia sẻ.
Nhận diện sớm dấu hiệu trầm cảm
Theo Bộ Y tế, khoảng 14,9% dân số Việt Nam đang gặp phải 10 rối loạn tâm thần phổ biến; trong đó, trầm cảm và lo âu chiếm tỷ lệ cao nhất - khoảng 5,4% dân số. Ở thế hệ tương lai, kết quả nghiên cứu vào năm 2022 ghi nhận, 21,7% thanh thiếu niên gặp vấn đề về sức khỏe tâm thần (trong đó tỷ lệ lo âu chiếm 18,6%, trầm cảm chiếm 4,3%).
BS-CK2 Chu Thị Dung, Trưởng Khoa Tâm lý - Tâm thần, Bệnh viện Tâm thần TPHCM, cho rằng, sự gia tăng và xu hướng trẻ hóa bệnh về sức khỏe tâm thần trong kỷ nguyên số đến từ nhiều phía: áp lực cuộc sống, gia đình, xã hội, kinh tế... Cùng với đó, việc tăng tương tác trên mạng xã hội và giảm giao tiếp với thế giới bên ngoài cũng làm gia tăng sự so sánh, giảm tự tin, tăng lo âu và cô đơn.
“Một điều rất quan trọng là các bạn trẻ cần thiết lập ranh giới trong công việc, không đặt mục tiêu lớn mà chia thành các mục tiêu nhỏ và khả thi; xây dựng lối sống lành mạnh như ăn uống điều độ, vận động thể lực, ngủ đủ giấc, tránh thức khuya và không sử dụng chất kích thích. Bên cạnh đó, cần chia sẻ với bạn bè, người thân, cha mẹ và tham vấn tâm lý kịp thời”, Thạc sĩ tâm lý Trần Quang Trọng đưa ra lời khuyên.
Nhiều chuyên gia tâm lý chỉ rõ, dấu hiệu trầm cảm ở người trẻ biểu hiện ở sự thay đổi rõ rệt trong cảm xúc, sinh hoạt, hành vi. Đó là sự buồn bã trống rỗng, dễ cáu gắt trong thời gian dài, mất hứng thú và từ bỏ nhiều sở thích; cảm giác tuyệt vọng, bế tắc, luôn tự ti và tự trách. Ngoài ra, rối loạn giấc ngủ, ăn uống thất thường, suy giảm vận động, khó tập trung, giảm hiệu suất công việc cũng là biểu hiện dễ thấy. Ở mức độ nặng, người trầm cảm có thể nghĩ đến hành vi tự tử hoặc làm đau bản thân.
