1. Thành phố New York có tên gọi tên chính thức City of New York (NYC) nhưng người - thường gọi đó là New York City là thành phố đông dân nhất tại Hoa Kỳ với 8,5 triệu dân trên diện tích khoảng 305 miles (789,4km²). Gọi là New York City là để phân biệt với tiểu bang New York.
Với vai trò là một thành phố toàn cầu tiên phong, New York có một tầm ảnh hưởng mạnh mẽ đối với thương mại, tài chính, văn hóa, thời trang và giải trí toàn cầu. Hầu như ai đến NYC cũng đều muốn đến thăm khu tài chính lớn nhất thế giới, Wall Street; khu thời trang lớn nhất và nổi tiếng nhất toàn nước Mỹ đó là Đại lộ số 5, nhà bảo tàng tượng sáp Madame Tussau, nhà hát Broadway, tượng Nữ thần Tự do...
NYC cũng là nơi nhiều đơn vị thông tấn lừng danh đặt đại bản doanh tại đây: New York Times, CNN, ABC, Reuters, BBC… Và, NYC cũng là nơi Liên hiệp quốc đặt tổng hành dinh nên nó cũng là một trung tâm quan trọng về các vấn đề quốc tế.
Cảnh sát New York luôn ở tình trạng sẵn sàng
NYC là thành phố nổi bật với các phương tiện giao thông công cộng tiện ích nhất và là một trong số các thành phố Mỹ sử dụng phương tiện giao thông công cộng nhiều nhất. Đa số các phương tiện giao thông này hoạt động 24 tiếng mỗi ngày. Hệ thống tàu điện ngầm của NYC là phương tiện di chuyển công cộng tiện dụng nhất với lượng người tham gia lên đến hàng triệu lượt/ngày. Nhưng NYC cũng khiến người ở rất xa cũng vẫn nhớ, đó là sự cố đau thương không chỉ của dân New York City mà của tất cả những người yêu chuộng hòa bình - sự cố ngày 11-9.
Chúng tôi đến NYC, lang thang trên con đường quanh khu quảng trường Times Square, tôi thấy sao nó giống TPHCM của tôi thế. Cũng ồn ào, náo nhiệt không phân biệt ngày đêm. NYC được mệnh danh là “thành phố không ngủ”, mặc dù biết rằng bất cứ so sánh nào cũng khập khiểng nhưng tôi vẫn muốn so sánh nó với TPHCM của tôi, thành phố cũng được mệnh danh thế. NYC còn được mệnh danh là “Quả táo lớn” không biết có trùng hợp gì trong việc hãng điện thoại nổi tiếng iPhone mang hình trái táo của Tập đoàn Apple cũng đặt đại bản doanh tại Đại lộ số 5.
2. Còn nhớ năm 2005, khi tháp tùng đoàn công du của Thủ tướng Phan Văn Khải đến NYC, khi ấy sự cố đau thương 11-9 vừa qua chưa bao lâu nên an ninh được thắt rất chặt đến nỗi chúng tôi vất vả lắm mới thoát khỏi khách sạn nơi đoàn nghỉ để đi cùng vợ chồng anh Ái chị Liễu đi thăm tượng Nữ thần Tự do ở đảo Liberty. Lực lượng FBI theo dõi khu khách sạn của Thủ tướng và đoàn tùy tùng rất chặt. Thành viên chính thức của đoàn Chính phủ VN muốn đi ra khỏi khu vực phải được lực lượng an ninh Mỹ đồng ý.
Đến thăm Trung tâm Thương mại thế giới ở Phố Greenwich, đứng trước những đổ vỡ còn ngổn ngang trong hàng rào sắt B40, quanh đó có nhiều bó hoa tươi với những miếng giấy gắn trên mảnh tường ám khói… Năm 2009.
Chúng tôi, đoàn nghệ sĩ TPHCM đến NYC và ở ngay khu trung tâm Times Square nơi giao nhau của Broadway và đường số 42. Đây là nơi khách du lịch từ khắp nơi trên thế giới thường không bỏ qua điểm đến này khi đến NYC. Khách đến đây để mua sắm hàng hiệu đắt tiền hay ngồi nhâm nhi ly cà phê, ngắm nhìn người xe qua lại tấp nập. Ở một khách sạn trên đường số 43 gần 1 tháng liền chúng tôi cảm nhận dù cuộc sống ở NYC luôn sôi động, đêm NYC vẫn không ngủ và hình như người dân NYC chưa hề quên con số ám ảnh 11-9. Quanh khu đang xây dựng vẫn có những bó hoa tươi và nến vẫn cháy ở quanh khu tường vẫn còn ám khói…
Tuy nhiên ở khu vực Times Quare tôi có cảm giác hình như mọi chuyện đã qua. Nói thế bởi chúng tôi ít thấy những bộ cảnh phục của FBI trên phố tấp nập, sôi động người qua lại. Ngoài sự kiểm tra gắt gao của lực lượng an ninh ở khu vực sân bay quốc tế John F. Kennedy, cửa chính vào NYC còn lại chúng tôi cảm thấy sự bình yên có thật trên những con đường lớn của NYC bởi chúng tôi thấy rất ít cảnh sát trên đường phố. Ngoài các khu tàu điện ngầm, cảnh sát không mấy khi xuất hiện trên phố và trong các khu thương mại thì càng không thấy.
Giải cứu nhanh anh thanh niên “mỏi chân” trên quảng trường Times Square. Ảnh: TH.TH.
Thế nhưng, mới đây nhất, không chỉ toàn dân NYC giật mình mà toàn thể dân Mỹ đều giật mình đến thót tim vì nỗi ám ảnh 11-9 lại quay về khi một chiếc xe SUV bỏ lại giữa phố đã gây nổ và cháy ngày 1-5-2010. Hàng chục cảnh sát được điều động phong tỏa các lối vào quảng trường Times Square, vốn là điểm du lịch và vui chơi nổi tiếng.
Phát ngôn viên Sở cảnh sát New York, Paul Browne, cho biết một chiếc ô tô sẫm màu đã bị vứt lại ở góc phố số 45 và Đại lộ số 7 đã bốc khói nghi ngút. Một đội rà phá bom đã có mặt và lửa trên xe được dập tắt ngay sau đó.
Một đồng nghiệp của tôi làm ở hãng Reuters kể, tối hôm ấy (1-5-2010) tại hiện trường, họ nghe thấy một tiếng nổ từ khu vực chiếc SUV. Khu Times Square sơ tán dân trong khu vực rất nhanh. Sau vụ chiếc xe ấy, an ninh ở NYC được thắt chặt tối đa. Tôi đến NYC cuối tháng 6, mới hơn 1 tháng sự cố chiếc xe SUV xảy ra. Cảnh sát có mặt nhiều nơi và ngay giữa quảng trường Times Square, một đồn cảnh sát với những chiếc xe mô tô đặc chủng của FBI xếp hàng ngay ngắn với chìa khóa cắm sẵn trong ổ khóa xe.
Trong những khu phố đông người những chàng kỵ sĩ trong đồng phục của FBI cưỡi ngựa đi kiểm tra trên đường. Mỹ Liên, người bạn tôi, cư dân ở NYC nói: “Sau cái vụ chiếc xe quỷ quái ấy, dân NYC sống trong sự cảnh giác cao độ. Người dân NYC chỉ an tâm khi quanh họ có cảnh sát”. Nghe nói, Thị trưởng NYC luôn để điện thoại của ông ở chế độ chờ và cô bạn tôi bảo, ông Thị trưởng ấy là người tích cực và phản ứng nhanh.
Khắp nơi trong NYC đều có cảnh sát. Và không chỉ khu vực sân bay kiểm tra an ninh mới gắt gao mà ở khu vực bến cảng, đường ra đảo Liberty để thăm tượng Nữ thần Tự do an ninh cũng gắt gao không kém. Du khách phải làm thủ tục như ở sân bay. Khách phải bước qua các cửa từ, cũng phải bỏ giày dép, thắt lưng... Không khác gì ở sân bay. Kiểm soát kỹ thế nên lên được tàu ra thăm tượng, du khách phải xếp hàng đợi khoảng 2 giờ đồng hồ mới lên được boong tàu.
3. Hôm chúng tôi đến NYC cũng bị một phen thót tim. Đang lang thang giữa quảng trường, chúng tôi giật mình vì xe cứu thương và xe cảnh sát ào đến như một cơn lốc. Sau nhóm cảnh sát băng qua từ bên kia đường là đội FBI cưỡi ngựa phi đến cô lập thật nhanh khu vực phía trước. Đội quân hỗn hợp FBI, bác sĩ có mặt tức thời. Theo thói quen nghề nghiệp, tôi chen vào… tác nghiệp. Chụp hình, ghi chép... cuối cùng khi thấy chàng thanh niên được đưa lên băng ca đưa đi trong tình trạng rất tỉnh táo. Hỏi ra mới biết, anh chàng ấy người nước ngoài, hình như Hà Lan, đi bộ suốt từ sáng đến chiều quá mệt và hình như tức ngực (?) nên đã nằm dài bên thềm đường nghỉ ngơi?!. Không đầy 10 phút, tất cả lại trở về tình trạng sôi động ồn ào của một New York hào nhoáng nhất nước Mỹ. Nói chuyện với một cảnh sát đứng bên đường, anh nói, họ được lệnh không để một sự cố nào xảy ra tại NYC.
Một người bạn Việt kiều là doanh nghiệp tôi quen trong những chuyến công tác ở NYC gửi thư về kể với tôi về nỗi buồn tháng 9 của cư dân New York City. Chị bảo, ở NYC tình hình an ninh bây giờ căng thẳng lắm và chị bảo, đi nhiều nước, sống cũng lắm nơi nhưng VN bây giờ mới thật sự là nơi bình yên nhất mà chị cảm nhận được. Từ nay đến 11-9, ẩn sau sự hào nhoáng, sôi động của thành phố giàu nhất nước Mỹ là nỗi lo không của riêng ai…
PHẠM THỤC
