Mở rộng hợp tác những lĩnh vực chiến lược
Sáng 11-9, tại phường Vũng Tàu, TPHCM, Hội nghị Thị trưởng đã khai mạc, mở đầu cho chương trình FD 2026. Sự kiện có sự tham dự của 35 đoàn, gồm 500 đại biểu trong nước và quốc tế. Với chủ đề “Đối ngoại địa phương: Động lực cho đổi mới sáng tạo và tăng trưởng bền vững”, FD 2026 hướng tới mục tiêu đưa quan hệ hữu nghị đi vào những lĩnh vực hợp tác có khả năng tạo ra giá trị, bao gồm: đổi mới sáng tạo, khoa học - công nghệ; thương mại, đầu tư; cảng biển, logistics và kết nối chuỗi cung ứng; chuyển đổi số, tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.
Điểm nhấn của FD 2026 là Hội nghị Thị trưởng và hai phiên thảo luận chuyên đề về đổi mới sáng tạo, cảng biển, logistics diễn ra vào ngày 11-9. Ở lĩnh vực đổi mới sáng tạo, vấn đề được đặt ra là tạo công nghệ mới, rút ngắn khoảng cách từ nghiên cứu đến thị trường, đưa kết quả nghiên cứu trở thành sản phẩm, dịch vụ và giá trị kinh tế. Ở lĩnh vực cảng biển và logistics, câu chuyện được mở rộng từ hạ tầng đến chuỗi cung ứng, từ năng lực khai thác cảng đến các tiêu chuẩn xanh và bền vững. Đây là những vấn đề không thể giải quyết riêng lẻ mà cần sự phối hợp giữa chính quyền, doanh nghiệp và các đối tác quốc tế.
Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Hoàng Long đánh giá cao chủ đề của FD 2026, thể hiện tinh thần tiên phong, chủ động, tích cực, cùng sự nhạy bén của TPHCM trước những chuyển động của quốc tế và khu vực. Chủ đề còn cho thấy mục tiêu của TPHCM là hướng đến giải quyết vấn đề của công tác đối ngoại địa phương và hội nhập quốc tế trong bối cảnh mới, đó là chuyển hóa mạng lưới đối tác hữu nghị, kết nối quốc tế rộng lớn thành nguồn lực, cơ hội và động lực cụ thể cho sự phát triển.
TPHCM sẵn sàng thí điểm phương thức hợp tác mới
Trong nhiều năm qua, TPHCM là một trong những địa phương tiên phong của cả nước về đối ngoại và hội nhập quốc tế, không ngừng tìm kiếm những cách thức và biện pháp hiệu quả để chuyển hóa các quan hệ quốc tế thành nguồn lực cụ thể phục vụ phát triển. Hiện nay, yêu cầu đó được đặt ra trên một nền tảng lớn hơn so với trước. Thành phố có không gian địa lý, quy mô kinh tế và tiềm lực tổng hợp đã mở rộng đáng kể sau hợp nhất địa giới hành chính, với những mục tiêu, tầm nhìn phát triển ở tầm cao hơn giai đoạn trước. TPHCM là nơi hội tụ của 3 cực tăng trưởng năng động hàng đầu Việt Nam: trung tâm tài chính, thương mại, dịch vụ, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo tại khu vực đô thị lõi; không gian sản xuất công nghiệp công nghệ cao với hệ sinh thái doanh nghiệp và chuỗi cung ứng sâu rộng tại Bình Dương; hệ thống cảng nước sâu, khu kinh tế biển, năng lượng và du lịch biển có vị trí chiến lược tại Vũng Tàu.
Luật Phát triển đô thị vừa được Quốc hội Việt Nam thông qua, Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TPHCM trong kỷ nguyên mới, và mạng lưới quan hệ hữu nghị, hợp tác với 88 địa phương nước ngoài, gần 20 tổ chức, đối tác quốc tế hiện có chính là nền tảng quan trọng để TPHCM mở rộng không gian đối ngoại, tăng cường kết nối với các đối tác chiến lược và tham gia sâu rộng vào các mạng lưới phát triển, đổi mới sáng tạo toàn cầu. TPHCM mong muốn và sẵn sàng phát huy hơn nữa vai trò tiên phong, đi trước làm mẫu, là nơi thí điểm, thử nghiệm, lan tỏa những sáng kiến, ý tưởng, mô hình, phương thức hợp tác mới với các thành phố, đối tác quốc tế, lấy thực tiễn địa phương để làm phong phú và góp phần hoàn thiện nền đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới của đất nước.
Hợp tác “liên đô thị” để tăng trưởng bền vững
Hội nghị đã lắng nghe 11 tham luận, phát biểu và thông điệp chúc mừng từ lãnh đạo các địa phương, theo hình thức ghi hình, như: vùng đô thị Liverpool (Anh), TP Leipzig (Đức), tỉnh Aichi (Nhật Bản), TP San Francisco (Hoa Kỳ)... Từ thực tiễn quản trị, các địa phương đề xuất nhiều hướng hợp tác với TPHCM về phát triển hạ tầng, nông nghiệp, thương mại biên giới, du lịch, y tế, công nghệ sinh học, chuyển đổi xanh, ứng phó biến đổi khí hậu, giáo dục, khoa học - công nghệ, đầu tư và thương mại.
Thống đốc tỉnh Artemisa (Cuba) Ricardo Concepción Rodríguez bày tỏ, trong tiến trình chuyển đổi hướng đến nền kinh tế bền vững và đổi mới sáng tạo, Artemisa mong muốn tăng cường hợp tác với TPHCM – nơi đã, đang triển khai chiến lược chuyển đổi kép (chuyển đổi xanh và chuyển đổi số) nhằm nâng cao tỷ trọng của các ngành công nghệ cao trong cơ cấu GRDP. “Chúng tôi tin tưởng mạnh mẽ rằng sự hợp tác quốc tế, việc chia sẻ kinh nghiệm về hoạch định chính sách công và mô hình hợp tác công - tư (PPP) là những yếu tố then chốt để tiến trình chuyển đổi này diễn ra thành công và bao trùm”, ông Ricardo Concepción Rodríguez nói.
Trong khi đó, ông Tomohide Sato, Phó Thống đốc Vùng Thủ đô Tokyo (Nhật Bản), nhấn mạnh vai trò ngày càng lớn của các đô thị trong ứng phó những thách thức toàn cầu, như biến đổi khí hậu, thiên tai, giao thông, năng lượng và trí tuệ nhân tạo. Do đó, Tokyo mong muốn thúc đẩy hợp tác liên đô thị, coi việc chia sẻ kinh nghiệm, thế mạnh và cùng xây dựng giải pháp là cách thức nâng cao chất lượng sống, tăng khả năng chống chịu, hướng tới phát triển đô thị bền vững.
Từ những đề xuất và kinh nghiệm trên, vấn đề đặt ra với TPHCM là thúc đẩy tinh thần đối thoại cởi mở và quan hệ hữu nghị, hợp tác cấp địa phương, chuyển hóa các mối quan hệ đối ngoại, kết nối quốc tế thành những chương trình, dự án hợp tác cụ thể, mang lại lợi ích thiết thực cho tất cả các bên.
Một trong những kết quả nổi bật của Hội nghị Thị trưởng là các bên nhất trí ủng hộ sáng kiến nghiên cứu về cơ chế hợp tác đa phương giữa các thành phố cảng trong mạng lưới Thành phố hữu nghị - một minh chứng cụ thể cho thấy đối ngoại địa phương đang đóng góp trực tiếp vào mục tiêu phát triển quốc gia. Khi được hình thành, cơ chế này sẽ là diễn đàn thường xuyên để các đô thị cảng biển thành viên trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ dữ liệu, mở rộng liên kết và phối hợp, hướng tới đáp ứng các tiêu chuẩn bền vững thế hệ mới.
Ông PHẠM DỨT ĐIỂM, Giám đốc Sở Ngoại vụ TPHCM:
Thúc đẩy các cơ chế hợp tác giữa các địa phương
TPHCM xác định việc tham gia các mạng lưới đô thị quốc tế như C40, Metropolis, UCLG, CityNet, World Cities Culture Forum… là một phương thức quan trọng để phát huy ngoại giao đô thị và phục vụ trực tiếp cho phát triển. Trước hết, TPHCM sẽ tiếp tục phát huy vai trò chủ động trong các mạng lưới này, tăng cường kết nối, chia sẻ kinh nghiệm, học hỏi các mô hình phát triển hiệu quả; đồng thời tranh thủ các nguồn lực về đầu tư, công nghệ tiên tiến, tri thức quản trị và phát triển nguồn nhân lực. Qua đó, thành phố vừa nâng cao hiệu quả hội nhập, vừa khẳng định vị thế của một trung tâm kinh tế, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Bà TAN SHU YEE, Giám đốc bộ phận kinh doanh quốc tế, liên đoàn doanh nghiệp Singapore:
Cơ hội lớn cho logistics xanh và số
Singapore và TPHCM có tiềm năng rất lớn để tăng cường hợp tác logistics, nhất là trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang đa dạng hóa và Việt Nam tiếp tục nâng cao năng lực hạ tầng, sản xuất. Các doanh nghiệp Singapore có thể tham gia phát triển những hành lang thương mại, logistics mới và đóng góp kinh nghiệm trong chuyển đổi xanh, chuyển đổi số. Chúng tôi nhận thấy tiềm năng rất lớn để tăng cường hợp tác logistics giữa Singapore và TPHCM. Khi chuỗi cung ứng toàn cầu đang có xu hướng đa dạng hóa, cùng với việc Việt Nam tiếp tục phát triển hạ tầng và năng lực sản xuất, các doanh nghiệp Singapore có thêm nhiều cơ hội tham gia và cùng phát triển các hành lang thương mại, logistics mới.
Ông SENG VANNAK, Phó Đô trưởng Thủ đô Phnom Penh (Campuchia):
Phnom Penh mong muốn kết nối hạ tầng, hợp tác AI với TPHCM
Chúng tôi mong muốn cùng Việt Nam phát triển một hành lang giao thông an toàn, hiệu quả và bền vững, đồng thời tăng cường kết nối với các trung tâm logistics, cảng biển, đường sắt và đường thủy, kết hợp với các giải pháp quản lý giao thông số. Về xây dựng đô thị thông minh, Phnom Penh có thể ứng dụng camera tích hợp trí tuệ nhân tạo để tăng cường an ninh, giám sát giao thông và xử lý sự cố; đồng thời phát triển hệ thống theo dõi xe buýt bằng dữ liệu, trí tuệ nhân tạo nhằm tối ưu hóa tuyến đường, vận hành, phục vụ hành khách. TPHCM là đối tác quan trọng để Phnom Penh trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ tri thức và triển khai các dự án thí điểm.
