Phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân là chủ trương lớn của Trung ương, đang được TPHCM quyết liệt triển khai. Trong đó, đối với nhà ở cho thuê, công nhân, người lao động rất hy vọng có chính sách hỗ trợ, giá cả phù hợp.
Mong giá thuê hợp túi tiền
Vừa tan ca đêm về, anh Nguyễn Phú Quý (25 tuổi, quê Trà Vinh), công nhân làm trong Cụm công nghiệp Phú Chánh, phường Bình Dương, TPHCM, nấu vội bữa sáng để ăn rồi đi ngủ, lấy sức tối lại vào ca. Vòng quay này cứ lặp đi lặp lại nhiều năm qua. Theo anh, thay vì ăn ở ngoài mất 30.000-40.000 đồng, về phòng trọ “nấu đại gì đó”, tiết kiệm hơn nhiều. Trong căn phòng trọ chưa đầy 15m2 của anh Quý và một đồng nghiệp không có đồ đạc gì nhiều, ngoài chiếc bếp gas cũ và mớ áo quần, đồ dùng cá nhân được treo trên một sợi dây kéo từ cầu thang qua. Họ không dám mua tủ hay bàn ghế vì phòng quá hẹp, chỉ đủ để dựng 2 chiếc xe máy.
“Hàng tháng, tôi trích thu nhập gửi cha mẹ dưới quê khám bệnh, mua thuốc nên tằn tiện mới đủ sống”, anh Quý bộc bạch. Do đó, anh Quý chỉ mong doanh nghiệp tăng lương để có thể tìm một căn phòng trọ khang trang. “Hay tin Nhà nước có chủ trương xây nhà cho công nhân thuê, chúng tôi rất vui. Mong rằng giá thuê sẽ vừa túi tiền người lao động”, anh Quý trải lòng.
Rời Huế vào TPHCM từ năm 2011, anh Trần Độ (37 tuổi, công nhân của một cơ sở da giày tư nhân) ở trọ suốt 15 năm qua. Ban đầu chỉ có đôi vợ chồng trẻ, căn phòng trọ ở phường Tăng Nhơn Phú 12m2 cùng một gác xép tương đối “dễ thở”. Rồi lần lượt 3 đứa con ra đời, phòng trọ chật kín. Vào mùa hè, chiếc quạt máy chạy hết công suất cũng không làm dịu nổi hơi nóng. Chị Võ Thị Giá, công nhân may Công ty TNHH Thanh Thúy Hạnh, cho biết, vợ chồng anh chị nhiều lần mơ ước một căn nhà ở xã hội nhưng túi tiền chưa cho phép. Với thu nhập 2 vợ chồng tròm trèm 20 triệu đồng/tháng mà vừa trả tiền thuê nhà, vừa lo tiền ăn, học phí, tiền khám chữa bệnh cho con…, không dư đồng nào. Chị ao ước, nếu có nhà ở xã hội cho thuê với giá phù hợp thì hay quá.
Mẹ con chị Nguyễn Thị Vi (44 tuổi, công nhân Công ty CP Phong Phú) cũng ở trọ trong căn phòng 12m2 với giá thuê 2 triệu đồng/tháng. Chị Vi là mẹ đơn thân. Con gái chị đã học tới lớp 11 nên cần nhiều khoản chi tiêu, học tập. Khoản tiền lương công nhân may ít ỏi của chị chỉ đủ 2 mẹ con trả tiền thuê nhà, điện nước, tiền ăn… Vì vậy, chị tranh thủ bán quần áo online để mỗi tháng có thêm 2-3 triệu đồng. Theo chị, Nhà nước nên trợ giá nhà ở xã hội cho thuê, hoặc doanh nghiệp thuê cho công nhân ở miễn phí.
Công nhân an cư, doanh nghiệp sẽ phát triển bền vững
Ông Lưu Kim Hồng, Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Nidec Việt Nam (Khu Công nghệ cao TPHCM), chia sẻ, nhu cầu nhà ở của công nhân rất lớn. Mô hình nhà ở xã hội cho thuê chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đáp ứng đúng nhu cầu của người lao động, thay vì chỉ giải quyết bài toán có chỗ ở. Điều công nhân cần là một khu nhà ở có vị trí thuận lợi giúp rút ngắn thời gian đi làm, giảm chi phí và hạn chế những rủi ro khi phải di chuyển quãng đường dài. Bên cạnh đó, khu nhà nên được đầu tư đồng bộ những tiện ích công cộng như trường học, nhà trẻ, siêu thị, cơ sở y tế, khu sinh hoạt văn hóa, thể thao… để người lao động và gia đình có thể an cư, ổn định cuộc sống.
Ông cũng quan tâm đến yếu tố quản lý vận hành chuyên nghiệp. Theo đó, những khu nhà ở xã hội cho thuê nên được quản lý bài bản, bảo đảm an ninh, vệ sinh môi trường, chất lượng dịch vụ và bảo trì thường xuyên, tạo môi trường sống văn minh, lâu dài cho công nhân. Để mô hình này hấp dẫn người lao động, rất cần cơ chế hỗ trợ về giá thuê. Tiền thuê nhà nên có sự chia sẻ từ nhiều phía, gồm Nhà nước, doanh nghiệp và cả người lao động. Khi có chính sách hỗ trợ phù hợp, công nhân sẽ giảm bớt gánh nặng chi phí sinh hoạt, yên tâm gắn bó lâu dài với doanh nghiệp. Quan điểm này cũng phù hợp với những kiến nghị trong nhiều năm qua của ông về việc cải thiện điều kiện sống và phúc lợi cho công nhân tại khu công nghiệp...
Ở góc độ chủ đầu tư, ông Nguyễn Hoàn Vũ, Tổng Giám đốc Tập đoàn Becamex, thông tin, Becamex dự kiến đầu tư khoảng 2.000 căn nhà ở cho thuê trong giai đoạn tiếp theo tại phường Chánh Hiệp. Becamex đã chọn cách làm táo bạo: giá đất, giá hạ tầng được hạch toán vào giá thành khu công nghiệp, khu đô thị, không tính vào giá bán căn hộ; lợi nhuận được giữ ở mức tối thiểu (dưới 10%), để phần lớn giá trị được dành lại cho người lao động.
“Chúng tôi tin rằng, khi nhà đầu tư phát triển tốt, người lao động sẽ được thụ hưởng cuộc sống tốt hơn. Khi người lao động có nơi an cư bền vững, họ sẽ trở thành nền tảng cho sự phát triển lâu dài của doanh nghiệp. Đó là một vòng tuần hoàn của giá trị, nơi lợi ích của con người và lợi ích của sự phát triển luôn song hành”, ông Vũ khẳng định.
Tập đoàn BCONS cũng là doanh nghiệp đã thực hiện mô hình nhà ở cho thuê tại khu vực Bình Dương (trước đây). Ông Lê Như Thạch, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn BCONS, cho biết giá thuê căn hộ từ 3,2 triệu đồng/căn/tháng, với đầy đủ tiện ích như công viên, hồ bơi, khu thể thao, trường học… So với xây chung cư để bán, mô hình này ít lợi nhuận hơn, nhưng giàu ý nghĩa nhân văn, đó là giúp người lao động có chỗ an cư chất lượng với giá cả phải chăng.
Đồng bộ nơi làm với nơi ở
Ông Võ Khắc Thái, Phó Chủ tịch LĐLĐ TPHCM, nhận định, nhà ở cho công nhân, người lao động không chỉ là vấn đề dân sinh mà còn là nền tảng quan trọng để bảo đảm an sinh xã hội, ổn định nguồn nhân lực và phát triển bền vững. Vì vậy, ông Thái đề xuất nghiên cứu mô hình phát triển đồng bộ khu công nghiệp gắn với khu dân cư và nhà ở cho công nhân, người lao động song song với hoàn thiện cơ chế tài chính, tín dụng hỗ trợ phát triển nhà ở cho những đối tượng này.
