Kỳ công phục chế hiện vật bảo tàng

SGGP
Những ngày đầu tháng 3-2019, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam đã hoàn tất và trao lại Bảo tàng Kaysone Phomvihane (Lào) 4 tác phẩm mỹ thuật quý sau khi được phục chế thành công.

Chuyên gia Nhật Bản đang phục chế tượng Phật A-di-đà

Chuyên gia Nhật Bản đang phục chế tượng Phật A-di-đà

 Đây là sự kiện đánh dấu bước phát triển trong công tác tu bổ, phục hồi các tác phẩm mỹ thuật cũng như hiện vật cổ của giới bảo tàng trong nước. Song câu chuyện về một trung tâm phục chế, phục hồi các tác phẩm mỹ thuật cũng như hiện vật cổ đến thời điểm này vẫn là một giấc mơ.

Hàng ngàn hiện vật nguy cơ hư hỏng

Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam Nguyễn Anh Minh chia sẻ, bảo tàng hiện lưu giữ gần 20.000 hiện vật, tác phẩm mỹ thuật có giá trị; trong đó có bộ sưu tập tác phẩm của các thế hệ họa sĩ Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương và họa sĩ kháng chiến. Do khí hậu nhiệt đới gió mùa cùng điều kiện bảo quản thời chiến khó khăn, nên một lượng lớn tác phẩm sưu tầm về đây bị hư hỏng, cần được tu sửa. Năm 2006, bảo tàng thành lập Trung tâm Bảo quản, tu sửa tác phẩm mỹ thuật, trở thành nơi có chuyên môn tốt nhất về công tác này ở trong nước. Tuy nhiên, nhiều tác phẩm có giá trị bị hư hỏng nặng phải mời chuyên gia nước ngoài sang hỗ trợ tu sửa. Điển hình như bức tranh Em Thúy (Trần Văn Cẩn) có sự hỗ trợ của các chuyên gia Anh.

Tranh sơn mài Nam Bắc một nhà (Nguyễn Văn Tỵ), Hội chùa (Lê Quốc Lộc) do chuyên gia từ Mỹ giúp tu sửa. Bức Mẹ con (Lê Thị Kim Bạch), Uống rượu cần (Kà Kha Sam) có sự phối hợp phục chế của chuyên gia Đức... Hay như Bảo tàng Lịch sử quốc gia Việt Nam và Quỹ Sumitomo Nhật Bản hợp tác phục chế 3 hiện vật là bức tranh chùa Hàm Long, tượng Phật Nhật Bản và cửa chùa Phổ Minh, kéo dài tới 6 năm với tổng số tiền tài trợ lên tới 24 triệu Yên (tương đương 4,8 tỷ đồng).

TS Nguyễn Văn Cường, Giám đốc Bảo tàng Lịch sử quốc gia Việt Nam, cho biết trải qua thời gian và sự khắc nghiệt của thời tiết, nhiều hiện vật quý tuy chưa tới mức độ phá hủy không thể cứu vãn, nhưng cũng đã hư hại khá nhiều. Như mộ thuyền khai quật ở Hà Nam, dù quý giá nhưng tới nay đã có hiện tượng bị mủn. Nhiều hiện vật quý được đưa lên từ hố khai quật hay từ biển, nhưng do quy trình bảo quản khá thô sơ, không có buồng bảo quản chuyên biệt nên nhiều hiện vật bị phân hủy mạnh.

Gắn bó với công tác bảo quản, tu sửa tác phẩm mỹ thuật 30 năm, ông Trần Dũng Tiến chia sẻ, hiện nhu cầu phục chế các tác phẩm mỹ thuật ở trong nước rất lớn. Và muốn làm tốt hơn việc này, trước tiên phải mở trường lớp đào tạo chuyên ngành, hoặc tạo điều kiện để cán bộ, kỹ thuật viên trao đổi, học tập tại các quốc gia phát triển. Tiếp đó là đầu tư trang thiết bị hiện đại. Những công việc này có thể kêu gọi xã hội hóa.

“Bệnh viện” riêng dành cho cổ vật

Theo họa sĩ Trần Khánh Chương, Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam, công việc bảo quản, tu sửa tác phẩm mỹ thuật hiện nay ở nước ta đã có đầu tư và tiến bộ, nhưng vẫn gặp nhiều khó khăn. “Việc tu sửa đòi hỏi sự tỉ mỉ, kỳ công hơn cả sáng tác một bức tranh. Làm sao để tìm được đúng chất liệu, màu sắc nguyên bản thời kỳ đó là thách thức lớn. Hơn nữa, người làm công tác này không được ghi danh. Cống hiến thầm lặng như thế nên không phải ai cũng chọn dấn thân. Hiện trong nước chưa có nơi đào tạo chuyên ngành này, trong khi hầu hết các cán bộ đều là họa sĩ, kỹ sư hóa học”, họa sĩ Trần Khánh Chương trải lòng.

Là một trong những người đau đáu về việc bảo quản hiện vật, TS Phạm Quốc Quân, thành viên Hội đồng Di sản quốc gia, cho rằng cần phải thay đổi về cả nhận thức và hành động để làm sao những hiện vật của bảo tàng, di tích được bảo quản một cách tốt nhất. “Con người có hạn, không gian bảo quản cũng có hạn, thiết bị chưa được đầu tư nhiều nên công tác bảo quản chưa tạo sức lan tỏa mạnh”, TS Quốc Quân nói.

Nhiều năm trước từng có đề xuất về “bệnh viện phục chế” đặt ở 3 miền, nhưng đến nay chưa có tiến triển mới. Phân tích vấn đề này, TS Phạm Quốc Quân nhận xét, có thể thời điểm khi đó chưa thực sự chín muồi, hoặc khó khăn về kinh phí và quan trọng nhất là nhận thức thời lúc đó chưa là yêu cầu bức thiết đối với bảo quản hiện vật. Đa số chuyên gia đều khẳng định, khó khăn nhất đối với ý tưởng hình thành “bệnh viện” cứu chữa cổ vật là kinh phí hoạt động. Song có thực tế trái ngược là người Việt không tiếc tiền công đức xây dựng, bảo tồn di tích tâm linh, nhưng xã hội hóa bảo quản hiện vật không mấy ai để ý.

Theo Cục Di sản văn hóa, hiện Việt Nam có khoảng 160 bảo tàng phân bố khắp cả nước; trong đó có 125 bảo tàng công lập, lưu giữ hơn 3 triệu tài liệu, hiện vật. Các hiện vật tại bảo tàng khá đa dạng về chất liệu và với điệu kiện khí hậu Việt Nam hiện nay thì bảo quản và phục chế luôn là vấn đề cấp bách. Ý tưởng về một mô hình trung tâm bảo quản cổ vật ở Việt Nam cần phải được tiến hành sao cho phù hợp với thực tiễn Việt Nam thì các nhà quản lý cần phải nghiên cứu. Và trong khi tiếp tục chờ đợi, những hiện vật, tác phẩm quý vẫn đang đối mặt với nguy cơ biến mất…

THU HÀ

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Diễn biến mới nhất dịch viêm đường hô hấp cấp Covid-19

Diễn biến mới nhất dịch viêm đường hô hấp cấp Covid-19

Tính đến 18 giờ ngày 3-8-2020 đã có 18.259.022 ca xác nhận mắc Covid-19, có 693.402 ca tử vong trên thế giới (Mỹ: 4.813.984 ca mắc, 158.375 tử vong; Brazil: 2.733.677 ca mắc, 94.130 ca tử vong; Ấn Độ: 1.808.128 ca mắc, 38.201 ca tử vong; Nga: 856.264 ca mắc, 14.207 ca tử vong). Tại Việt Nam, có 642 trường hợp mắc bệnh, trong đó có 373 ca đã được chữa khỏi, 6 ca tử vong.

Phim

Đạo diễn Trần Minh Ngân: Điện ảnh không phải là cuộc dạo chơi

Trần Minh Ngân có lẽ là cái tên không xa lạ với những người yêu mến môn nghệ thuật thứ 7. Xuất thân là một diễn viên, bằng sự nỗ lực trau dồi nghề nghiệp, giờ đây cái tên Trần Minh Ngân được biết đến nhiều hơn với vai trò đạo diễn, rồi trở thành nhà tổ chức sản xuất. Cho dù là ở vai trò nào, anh cũng luôn khẳng định mình, mang đến cho khán giả những tác phẩm mang đậm dấu ấn riêng.

Âm nhạc

Góp đóa hoa đẹp cho vườn âm nhạc thành phố

Trưởng thành nhanh trong môi trường nghệ thuật qua học tập hơn 8 năm tại Trường Văn hóa nghệ thuật tỉnh Đồng Nai và Nhạc viện TPHCM, cùng 20 năm là ca sĩ chính của Nhà hát Ca múa nhạc dân tộc Bông Sen trong biểu diễn chuyên nghiệp, Lê Anh Tuấn (sinh năm 1978) đã tạo dựng một bề dày thành tích trong hoạt động âm nhạc, đáng để các ca sĩ trẻ phấn đấu học theo.

Mỹ thuật

Đề xuất thành lập một bảo tàng tư nhân về tranh ở TPHCM

Ngày 21-7, đồng chí Dương Anh Đức, Thành ủy viên, Phó Chủ tịch UBND TPHCM cùng đại diện Hội Di sản Văn hoá TPHCM và một số cơ quan, ban ngành đã đến thăm và làm việc tại Công ty TNHH Cơ khí Nông nghiệp Bùi Văn Ngọ (quận Bình Tân, TPHCM). Nơi đây, dự kiến đề xuất thành lập viện công nghệ và bảo tàng nghệ thuật tư nhân. 

Sân khấu

Sách và cuộc sống

Doanh thu tại Đường sách TPHCM giảm

Dưới tác động của dịch Covid-19 cùng với việc tạm dừng hoạt động kinh doanh vào tháng 4 đã làm doanh thu 6 tháng đầu năm 2020 tại Đường sách TPHCM sụt giảm.

Sáng tác

Nồi bánh khúc của mẹ

Cứ mỗi khi cơn gió heo may cuối cùng của mùa thu lướt nhẹ trên mặt hồ, vòm trời trở nên hanh hao hơn thì cũng là lúc người dân quê tôi chuẩn bị bước vào vụ làm đông mới.