Trong bối cảnh ASEAN đang đứng trước những chuyển động phức tạp của kinh tế và địa chính trị toàn cầu, sự hiện diện của người đứng đầu Chính phủ Việt Nam tại hội nghị lần này mang thông điệp rõ ràng về một Việt Nam chủ động, tích cực và có trách nhiệm. Chuyến công du của Thủ tướng không chỉ tham gia thảo luận những vấn đề lớn của khu vực như an ninh năng lượng, an ninh lương thực hay khả năng tự cường của ASEAN mà còn góp phần thúc đẩy các mối quan hệ song phương theo hướng thực chất, hiệu quả và cùng có lợi.
Không phải ngẫu nhiên mà trong nhiều năm qua Philippines luôn là thị trường nhập khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam, chiếm khoảng 40% tổng sản lượng xuất khẩu. Quan hệ thương mại giữa hai nước vì vậy không chỉ mang tính bổ trợ mà còn mang tính phụ thuộc tương hỗ, nhất là trong lĩnh vực an ninh lương thực. Một trong những kỳ vọng lớn nhất từ chuyến công du lần này là tăng cường củng cố và nâng cấp khuôn khổ hợp tác về lúa gạo giữa hai nước. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, giá lương thực toàn cầu biến động và áp lực đảm bảo an ninh lương thực ngày càng gia tăng, Philippines có nhu cầu ổn định nguồn cung dài hạn, trong khi Việt Nam cần một thị trường bền vững, có khả năng hấp thụ lớn và ổn định.
Đối với cộng đồng doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp xuất khẩu gạo, chuyến đi này mở ra 4 kỳ vọng đáng chú ý. Thứ nhất là kỳ vọng về sự ổn định chính sách. Một tín hiệu rõ ràng từ cấp lãnh đạo hai nước có thể giúp doanh nghiệp giảm bớt “độ trễ tâm lý” trong ký kết hợp đồng, mạnh dạn hơn trong đầu tư vùng nguyên liệu và cải thiện chất lượng sản phẩm. Thứ hai là kỳ vọng nâng cấp chuỗi giá trị. Hợp tác Việt Nam - Philippines nếu được mở rộng theo hướng liên kết chuỗi - từ sản xuất, chế biến đến phân phối, sẽ giúp gạo Việt Nam thoát khỏi vị thế “xuất khẩu thô”. Đây là điểm then chốt nếu muốn nâng cao giá trị gia tăng và xây dựng thương hiệu quốc gia cho gạo Việt. Thứ ba là kỳ vọng về việc nâng cao giá trị gia tăng cho hạt gạo Việt Nam. Nếu hợp tác không chỉ dừng lại ở xuất khẩu thô mà tiến tới các mô hình liên kết chuỗi - từ sản xuất, chế biến đến phân phối, doanh nghiệp Việt Nam có thể từng bước chuyển từ “bán cái mình có” sang “bán cái thị trường cần”. Thứ tư là kỳ vọng về việc giảm thiểu những rào cản kỹ thuật và chi phí giao dịch. Việc đạt được những thỏa thuận song phương về tiêu chuẩn chất lượng, kiểm dịch hay logistics sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí, rút ngắn thời gian và nâng cao hiệu quả kinh doanh…
Chuyến công du đầu nhiệm kỳ của Thủ tướng Lê Minh Hưng cũng mở ra khả năng mở rộng hợp tác sang các lĩnh vực mới như năng lượng tái tạo, kinh tế biển và logistics. Đây là những lĩnh vực mà hai quốc gia đều có nhu cầu và lợi thế bổ sung cho nhau, nhất là trong bối cảnh ASEAN đang hướng tới tăng trưởng xanh và phát triển bền vững. Ở một góc nhìn rộng hơn, chuyến công du còn là cơ hội để “chuyển hóa” những cam kết đối ngoại thành lợi ích cụ thể cho nền kinh tế. Thành công của chuyến đi không chỉ được đo bằng số lượng cuộc gặp hay tuyên bố chung mà quan trọng hơn là ở những thay đổi thực chất trong môi trường hợp tác, trong niềm tin của doanh nghiệp và trong kỳ vọng của thị trường, có thể tạo ra những “cú hích” cho quan hệ song phương.
Để những kỳ vọng đó trở thành hiện thực, chúng ta cần sự vào cuộc đồng bộ của các cơ quan quản lý đến cộng đồng doanh nghiệp. Ngoại giao mở đường nhưng kinh tế mới là đích đến. Do vậy, chuyến công du tới Philippines lần này không chỉ là dấu mốc khởi đầu cho hoạt động đối ngoại của Thủ tướng mà còn là cơ hội để định hình một cách tiếp cận mới thực chất hơn, hiệu quả hơn và gắn chặt hơn với lợi ích của người dân, doanh nghiệp. Kỳ vọng là có cơ sở nhưng quan trọng hơn là cách biến kỳ vọng thành kết quả cụ thể - điều dư luận và thị trường đang chờ đợi sau chuyến đi này.
