Dự thảo được kỳ vọng hình thành hệ sinh thái công nghiệp văn hóa hiện đại, góp phần đưa văn hóa trở thành động lực phát triển quốc gia.
Một trong những nội dung nổi bật của dự thảo là cơ chế thu hút nguồn lực đầu tư. Theo đó, các dự án đầu tư công, dự án đối tác công - tư (PPP) hoặc dự án đầu tư theo Luật Đầu tư trong lĩnh vực văn hóa, thể thao, nếu cần triển khai ngay theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư Trung ương Đảng, Đảng ủy Chính phủ, dù chưa có trong quy hoạch vẫn được phép thực hiện. Đây được xem là giải pháp linh hoạt nhằm rút ngắn độ trễ chính sách, tạo điều kiện cho các dự án trọng điểm sớm được triển khai.
Ở cấp địa phương, HĐND cấp tỉnh được trao quyền quyết định bổ sung các dự án đầu tư trung hạn trong lĩnh vực văn hóa, thể thao cũng như điều chỉnh kế hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt mà không phải chờ kỳ điều chỉnh tiếp theo. Cùng với đó, trình tự, thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất, giao đất, cho thuê đất cũng được thực hiện theo hướng rút gọn. Quy định này góp phần tháo gỡ “nút thắt” về quỹ đất, một trong những rào cản lớn đối với phát triển thiết chế văn hóa, thể thao và các không gian sáng tạo hiện nay.
Dự thảo cũng đặt ra yêu cầu UBND cấp tỉnh phải bảo đảm bố trí đủ quỹ đất cho các thiết chế văn hóa, thể thao, cũng như phát triển các cụm, khu công nghiệp sáng tạo về văn hóa. Đối với các dự án quy mô quốc gia, ngang tầm khu vực và quốc tế hoặc phục vụ đăng cai các sự kiện lớn, cơ chế triển khai được thiết kế theo hướng đặc thù: cho phép thực hiện đồng thời các thủ tục quy hoạch, khởi công xây dựng với thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư; áp dụng hình thức lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt. Đây là bước tiến nhằm tăng tốc đầu tư, đáp ứng yêu cầu cạnh tranh và hội nhập quốc tế.
Bên cạnh đó, dự thảo Nghị quyết đề xuất nhiều chính sách ưu đãi nhằm khuyến khích xã hội hóa và thúc đẩy công nghiệp văn hóa. Các hoạt động đầu tư vào hạ tầng số, ứng dụng công nghệ cao trong lĩnh vực văn hóa, giải trí được hưởng ưu đãi về thuế, phí, lệ phí. Đặc biệt, nhiều loại hình hàng hóa, dịch vụ văn hóa như triển lãm, biểu diễn nghệ thuật, điện ảnh, thể dục thể thao… được áp dụng mức thuế giá trị gia tăng 5%, tạo động lực trực tiếp cho thị trường phát triển.
Từ góc nhìn thực tiễn, việc xây dựng Nghị quyết lần này được kỳ vọng giải quyết những "điểm nghẽn pháp lý" kéo dài trong lĩnh vực văn hóa. Một ví dụ điển hình là các không gian văn hóa sáng tạo, lực lượng năng động trong hệ sinh thái công nghiệp văn hóa nhưng lại chưa có tư cách pháp lý đặc thù. Hiện nay, các không gian này phải “định danh” dưới nhiều hình thức như: hộ kinh doanh, công ty trách nhiệm hữu hạn hay công ty cổ phần, trong khi bản chất hoạt động lại mang tính phi lợi nhuận, giáo dục hoặc cộng đồng.
Sự thiếu đồng bộ này dễ dẫn đến nhiều hệ lụy. Các không gian sáng tạo vẫn phải thực hiện nghĩa vụ thuế như doanh nghiệp thông thường, trong khi nguồn thu hạn chế, nhiều hoạt động phục vụ cộng đồng hoặc hợp tác với khu vực công có mức chi trả thấp hơn thị trường. Điều này tạo áp lực lớn, thậm chí cản trở sự tồn tại và phát triển của các mô hình sáng tạo thử nghiệm, vốn đóng vai trò quan trọng trong việc nuôi dưỡng ý tưởng mới và phát triển nguồn nhân lực sáng tạo.
Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam được kỳ vọng khi được thông qua, sẽ tạo lập khung pháp lý đồng bộ, minh bạch và linh hoạt hơn. Khi điểm nghẽn được tháo gỡ, dòng vốn đầu tư được khơi thông, cùng với sự tham gia của khu vực tư nhân và cộng đồng sáng tạo, văn hóa trở thành ngành kinh tế quan trọng, đóng góp tích cực vào tăng trưởng và nâng cao vị thế quốc gia.
