Đây đều là những chính sách vừa được thông qua chưa lâu, trong đó có những luật còn chưa có hiệu lực toàn bộ như Luật Thuế TNCN, nhưng đã phải trình Quốc hội sửa đổi. Điều đó cho thấy yêu cầu đặt ra không chỉ là sửa cho nhanh, mà còn phải sửa cho thật kỹ, thật rõ và thật ổn định.
Trong lần sửa đổi này, đề xuất thay đổi ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh nhận được sự quan tâm đặc biệt. Thay vì giữ mức 500 triệu đồng/năm theo quy định hiện hành của Luật Thuế TNCN và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế GTGT, dự thảo đề xuất giao Chính phủ quy định chi tiết, không nêu con số cụ thể trong luật.
Trình bày Báo cáo thẩm tra về dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết về cơ bản, Ủy ban Kinh tế và Tài chính thống nhất với sự cần thiết phải sửa đổi các luật thuế để hỗ trợ nền kinh tế. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra cũng đặt ra nhiều vấn đề cần giải trình kỹ lưỡng. Đối với việc giao Chính phủ quy định ngưỡng doanh thu chịu thuế TNCN và GTGT, cơ quan thẩm tra thẳng thắn chỉ ra rằng Tờ trình của Chính phủ chưa thể hiện cụ thể phương án dự kiến tăng hay giảm ngưỡng doanh thu so với hiện hành, chưa định lượng được tác động cụ thể đối với nguồn thu ngân sách nhà nước.
Đáng chú ý, cũng về vấn đề này, vào cuối năm ngoái, khi Quốc hội thảo luận về dự án Luật Thuế TNCN, rất nhiều ý kiến đại biểu, chuyên gia và cộng đồng hộ, cá nhân kinh doanh cho rằng mức 500 triệu đồng/năm vẫn còn thấp, chưa phù hợp thực tiễn. Sau khi tiếp thu các ý kiến, cơ quan soạn thảo đã kiên định giữ mức này với lý do đã “tính toán kỹ lưỡng”. Thế nhưng chỉ sau hơn 3 tháng áp dụng, nay lại trình sửa đổi. Điều đó không thể không đặt ra câu hỏi: liệu quá trình chuẩn bị và đánh giá tác động trước đó đã thật sự kỹ lưỡng?
Trên thực tế, chỉ trong thời gian ngắn vừa qua, việc triển khai chính sách thuế đã có những cách hiểu khác nhau ở cấp cơ sở, gây khó khăn trực tiếp cho các hộ kinh doanh. Mới đây, Cục Thuế phải phát đi thông báo khẳng định các hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm vẫn có thể xuất hóa đơn điện tử nếu có nhu cầu, đồng thời yêu cầu thu hồi, hủy bỏ các thông báo xử phạt trước đó.
Nguồn cơn là vài ngày trước đó, hàng loạt cơ quan thuế cơ sở ở nhiều tỉnh thành ra thông báo yêu cầu các hộ kinh doanh có doanh thu dưới 500 triệu đồng/năm đã đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử từ năm 2025 trở về trước phải ngừng sử dụng, nếu tiếp tục xuất hóa đơn sẽ bị xử phạt. Thậm chí một số hộ kinh doanh đã được mời lên ký cam kết ngừng sử dụng hóa đơn điện tử.
Trong khi đó, từ tháng 6-2025, khi Nghị định 70/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung quy định về hóa đơn điện tử có hiệu lực, rất nhiều hộ kinh doanh đã phải chi vài triệu đồng để mua máy móc, phần mềm hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền. Khi đó, nhiều hộ gặp khó khăn nhưng vẫn chấp hành, đến nay mới quen dần thì lại bị yêu cầu dừng. Cách làm trên dẫn tới hộ kinh doanh gặp khó: không được tiếp tục xuất hóa đơn điện tử trong khi nhiều đối tác yêu cầu phải có hóa đơn để được trừ chi phí, dẫn đến mất khách, ảnh hưởng không nhỏ đến việc kinh doanh.
Vấn đề ở đây không chỉ là một văn bản phải sửa. Đó là thực tế cùng một quy định nhưng khi xuống cơ sở lại có thể bị hiểu lệch, làm khác - nơi thì để hộ tự xác định doanh thu cả năm rồi tiếp tục xuất hóa đơn, nơi thì căn cứ vào doanh thu quý 1 để kết luận chưa đủ điều kiện, trong khi ngưỡng 500 triệu đồng áp dụng cho cả năm.
Mong mỏi của người dân về một hệ thống thuế đơn giản, dễ hiểu và nhất quán là hoàn toàn chính đáng. Đợt sửa luật lần này cũng là cơ hội để các cơ quan soạn thảo lắng nghe đầy đủ hơn ý kiến của người nộp thuế, chuẩn bị kỹ hơn về đánh giá tác động và bảo đảm rằng khi luật đã ban hành thì được hướng dẫn thống nhất, thực hiện thông suốt từ trên xuống dưới.
Thuế là công cụ điều tiết, nhưng cũng là thước đo chất lượng quản trị. Để người dân an tâm làm ăn, chính sách thuế cần đơn giản, rõ ràng, ổn định dài lâu - đó cũng chính là nền tảng góp phần để nền kinh tế tăng trưởng cao, bền vững.
