Điểm nhấn đầu tiên của dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi) là việc đổi mới căn bản tư duy xây dựng pháp luật. Nếu như trước đây, các hoạt động hỗ trợ thường mang tính dàn trải và nặng về thủ tục hành chính, thì dự thảo xác lập vai trò của Nhà nước là người kiến tạo môi trường thuận lợi và đồng hành với doanh nghiệp.
Tư duy kiến tạo được thể hiện rõ qua việc đơn giản hóa tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV). Dự thảo lược bỏ tiêu chí “tổng nguồn vốn” - vốn gây nhiều tranh cãi và khó đối soát, chỉ giữ lại tiêu chí số lao động và doanh thu để DN tự xác định, cơ quan nhà nước dễ dàng đối chiếu dựa trên cơ sở dữ liệu thuế, bảo hiểm. Sự thay đổi này không chỉ giảm bớt sự phức tạp mà còn thể hiện sự minh bạch, lấy thực tế hoạt động của DN làm thước đo chính.
Dự thảo cũng xác định lấy DN làm trung tâm, tháo gỡ các “điểm nghẽn” thực chất, khó khăn cốt lõi mà DNNVV đang đối mặt, đặc biệt là tiếp cận tín dụng và mặt bằng sản xuất. Trong đó, về tín dụng, thay vì chỉ dựa vào tài sản thế chấp - rào cản lớn nhất của DNNVV, dự thảo khuyến khích các tổ chức tín dụng cho vay dựa trên xếp hạng tín nhiệm, dữ liệu dòng tiền và tài sản vô hình (quyền sở hữu trí tuệ, tài sản số).
Đây là sự thay đổi mang tính đột phá, phù hợp với đặc thù của các DN khởi nghiệp sáng tạo, công nghệ. Đồng thời, cơ chế tái bảo lãnh của Quỹ Phát triển DNNVV đối với các quỹ bảo lãnh địa phương được xác lập để khơi thông nguồn vốn một cách thực chất hơn.
Một trong những điểm mới mang tính then chốt là việc số hóa toàn diện hoạt động hỗ trợ. Trong đó, dự thảo luật quy định việc xây dựng hệ thống thông tin DN, và cổng thông tin về DN làm đầu mối duy nhất. Điều này giúp DN tiếp cận thông tin chuyên sâu, đăng ký nhận hỗ trợ và theo dõi kết quả hoàn toàn trực tuyến, giúp giảm thiểu tiếp xúc trực tiếp, loại bỏ cơ chế “xin - cho” và tiết kiệm thời gian, chi phí tuân thủ.
Đặc biệt, dự thảo đã chuyển dịch phương thức quản lý từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” dựa trên kết quả đầu ra, giúp DN tập trung vào kinh doanh thay vì lo “đối phó” với các thủ tục hành chính.
Tính thực chất của dự thảo luật còn nằm ở việc đổi mới phương thức hỗ trợ thông qua cơ chế phiếu hỗ trợ (voucher). Thay vì Nhà nước chọn đơn vị cung cấp dịch vụ cho DN (dễ dẫn đến chất lượng kém hoặc không phù hợp), với cơ chế voucher, DN được chủ động lựa chọn dịch vụ và nhà cung cấp phù hợp nhất với nhu cầu của mình. Ngân sách nhà nước chỉ thanh toán dựa trên kết quả đầu ra và sự hài lòng của DN, từ đó thúc đẩy cạnh tranh và nâng cao chất lượng dịch vụ hỗ trợ.
Đối với khởi nghiệp sáng tạo, các ưu đãi về thuế thu nhập DN (miễn 2 năm, giảm 50% trong 4 năm tiếp theo) và miễn thuế thu nhập cá nhân cho chuyên gia là những cam kết mạnh mẽ của Chính phủ trong việc xây dựng quốc gia khởi nghiệp.
Dự thảo Luật Hỗ trợ DNNVV (sửa đổi) đánh dấu một sự thay đổi lớn về vai trò của Nhà nước đối với cộng đồng DN. Qua việc lấy DN làm trung tâm, ứng dụng triệt để chuyển đổi số và chuyển dịch sang phương thức hỗ trợ theo kết quả đầu ra, dự thảo là một cam kết đồng hành thực chất, giúp DNNVV Việt Nam giảm bớt gánh nặng chi phí và tự tin phát triển trong kỷ nguyên mới.
Tuy nhiên, giá trị thực sự của những chính sách tiến bộ này sẽ chỉ được khẳng định khi các quy định dưới luật được xây dựng đồng bộ, minh bạch và triển khai nhất quán, bảo đảm mọi DN đều có thể tiếp cận cơ hội hỗ trợ một cách công bằng, thuận lợi và hiệu quả.
