Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV vừa khép lại với nhiều quyết sách quan trọng nhằm hiện thực hóa các mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Nhìn ở một bình diện rộng hơn, hội nghị còn gửi đi một thông điệp rất quan trọng: sau giai đoạn tập trung sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, trọng tâm cải cách phải chuyển mạnh sang nâng cao chất lượng vận hành của bộ máy mới. Đây không chỉ là sự tiếp nối về tiến trình cải cách, mà còn là bước chuyển về tư duy quản trị quốc gia.
Nếu giai đoạn vừa qua tập trung trả lời câu hỏi bộ máy phải được tổ chức như thế nào, thì yêu cầu hiện nay là làm thế nào để bộ máy ấy vận hành thực sự hiệu quả, tạo ra kết quả cụ thể và phục vụ nhân dân tốt hơn. Đó là một trong những thách thức lớn nhất của tiến trình cải cách. Tinh gọn bộ máy là quyết định đúng đắn và cần thiết.
Việc sắp xếp lại các cơ quan, giảm đầu mối trung gian, xây dựng mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã tạo nên một cơ cấu tổ chức mới, thông suốt hơn, phù hợp hơn với yêu cầu phát triển. Tuy nhiên, một bộ máy gọn hơn chưa mặc nhiên là một bộ máy mạnh hơn. Điều người dân và doanh nghiệp quan tâm không chỉ là sơ đồ tổ chức đã thay đổi ra sao, mà là thủ tục có nhanh hơn, chính sách có sớm đi vào cuộc sống, các quyết định có được ban hành kịp thời, minh bạch và gắn với trách nhiệm rõ ràng hay không.
Bởi vậy, Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV là dấu mốc chuyển trọng tâm từ cải cách tổ chức sang cải cách vận hành. Đây là bước phát triển tất yếu của tiến trình đổi mới bộ máy nhà nước: Cơ cấu tạo nên hình hài của bộ máy, còn năng lực thực thi mới quyết định chất lượng quản trị quốc gia.
Một bộ máy mới không thể vận hành hiệu quả nếu vẫn dựa trên tư duy cũ, quy trình cũ và cơ chế trách nhiệm cũ. Nếu quyền hạn chưa được phân định rõ ràng, quyết định vẫn phải đi qua nhiều tầng nấc, trách nhiệm cá nhân vẫn bị hòa lẫn trong trách nhiệm tập thể và kết quả công việc chưa trở thành thước đo chủ yếu để đánh giá cán bộ, thì những lợi ích của việc tinh gọn sẽ khó được phát huy đầy đủ.
Vì vậy, mục tiêu của cải cách không dừng ở tinh gọn bộ máy, mà là xây dựng một Nhà nước kiến tạo, hành động và phục vụ, với năng lực thực thi cao. Trước hết, đó phải là một Nhà nước tự tin trao quyền và xác lập rõ trách nhiệm. Phân cấp không chỉ là chuyển việc xuống địa phương, mà phải đồng thời chuyển thẩm quyền, nguồn lực và trách nhiệm giải trình. Khi chủ thể thực thi được trao đủ thẩm quyền và chịu trách nhiệm đến cùng về kết quả, bộ máy mới có thể vận hành linh hoạt, chủ động và sáng tạo.
Quan trọng hơn, hoạt động công quyền phải được đánh giá bằng cả việc tuân thủ quy trình và kết quả phục vụ người dân, doanh nghiệp. Một nền quản trị hiện đại không dừng ở việc “đã làm đúng quy định hay chưa”, mà còn phải là “vấn đề của người dân và doanh nghiệp đã được giải quyết hay chưa”. Một quyết sách đúng nhưng triển khai chậm có thể làm mất đi cơ hội phát triển. Một chính sách tốt nhưng chậm đi vào cuộc sống vẫn chưa thể tạo ra giá trị thực tế.
Nhìn từ góc độ đó, một trong những ý nghĩa nổi bật của Hội nghị Trung ương 3 là khẳng định yêu cầu mới đối với toàn bộ hệ thống công quyền: chuyển từ quản lý sang kiến tạo và phục vụ; từ chú trọng quy trình sang đồng thời coi trọng chất lượng và kết quả đầu ra; từ hoàn thành đầu việc sang tạo ra sản phẩm, hiệu quả và giá trị thực tế.
Khi mỗi chủ trương được chuyển hóa thành hành động, mỗi quyền hạn gắn với trách nhiệm và mỗi quyết định tạo ra kết quả cụ thể cho người dân, doanh nghiệp, cuộc cải cách tổ chức mới phát huy đầy đủ giá trị. Tinh gọn bộ máy, suy cho cùng, là để Nhà nước thực thi hiệu quả hơn, kiến tạo phát triển tốt hơn và phụng sự nhân dân thiết thực hơn.
