Trong 4 bước chuyển chiến lược được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề cập, có bước chuyển căn cốt với cộng đồng công nghệ: xác lập mô hình phát triển dựa vào năng suất, tri thức, công nghệ và con người - thay cho tăng trưởng dựa nhiều vào mở rộng đầu vào. Đáng chú ý, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu mỗi quyết sách phải trả lời được 3 câu hỏi: tháo gỡ điểm nghẽn nào, tạo ra năng lực mới nào và cần điều kiện gì để thực thi hiệu quả.
Trong mục tiêu phát triển kinh tế tầm thấp của TPHCM, lĩnh vực nghiên cứu và sản xuất thiết bị bay không người lái (UAV) đang cho thấy tiềm năng dồi dào. Ba câu hỏi của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chính là “đề bài” cho thành phố. Ở đó, nhà nước đóng góp bằng công cụ điều tiết, các chính sách ưu đãi để đổi lại, doanh nghiệp giao sản phẩm trọn gói, từ thiết kế đến chế tạo, sản xuất, vận hành. Quan trọng là đi cùng cam kết đảm bảo chất lượng lọt vào thị trường khó tính như G7. Cách hợp tác “có đi có lại” này cũng chính là tinh thần mà Trung ương đặt ra: lấy chất lượng quyết sách, hiệu quả thực hiện làm thước đo, chứ không dừng ở chủ trương.
Cụ thể, TPHCM nên linh hoạt cơ chế để đặt hàng công từ ngân sách ở quy mô lớn. Dù hiện chưa có quy trình đặt hàng tập trung quy mô lớn và bộ tiêu chuẩn kỹ thuật, tham chiếu giá riêng cho sản phẩm UAV, nhưng có thể vận dụng cơ chế đặc thù từ Nghị quyết số 09-NQ/TW về xây dựng và phát triển TPHCM trong kỷ nguyên mới và Luật Đấu thầu năm 2023 quy định cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ và triển khai các chương trình mua sắm, đặt hàng công. Đây chính là lời giải trực tiếp cho câu hỏi “tháo gỡ điểm nghẽn nào” - điểm nghẽn đầu ra thị trường cho sản phẩm công nghệ nội địa.
Dựa trên nhu cầu, nhiệm vụ thực tế ở các địa phương, ngành để xây dựng số lượng, sản phẩm UAV từ cứu hộ cứu nạn, phòng cháy chữa cháy cho đến dịch vụ địa chính và bản sao số. Hay đối với sản phẩm giáo dục, cần đặt hàng tập trung trên các sản phẩm thông qua các chương trình giáo dục tích hợp để mở rộng khả năng tiếp cận công nghệ, khoa học từ các cấp. Điều này cũng phù hợp với định hướng của Trung ương về việc chủ động phòng ngừa, nâng cao sức chống chịu của đất nước trước thiên tai, biến đổi khí hậu - lĩnh vực mà UAV cứu hộ cứu nạn, giám sát môi trường có thể đóng góp trực tiếp.
Song song đó, thành phố xem xét đưa lĩnh vực UAV/robotics vào danh mục ưu tiên đầu tư như định hướng đầu tư 50-150 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp khoa học công nghệ giai đoạn 2026-2035 trong chiến lược đầu tư mạo hiểm của thành phố.
Sau cùng là thiết lập “luồng xanh hành chính” và cơ chế thử nghiệm (Sandbox) để xử lý nhanh thủ tục cho nhóm doanh nghiệp UAV chiến lược, gồm: rút ngắn thời gian thông quan linh kiện công nghệ cao phục vụ nghiên cứu và phát triển (R&D); hỗ trợ cấp phép tần số và cấp phép bay thử nghiệm trong khu vực Sandbox trong Khu Công nghệ cao hoặc khu vực lân cận do thành phố quản lý, phù hợp quy định tại Nghị định số 288/2025/NĐ-CP. Đây là câu trả lời cho vế thứ ba trong “đề bài” của Trung ương - điều kiện để thực thi: thể chế thông thoáng, thủ tục nhanh gọn, không gian thử nghiệm an toàn.
Hội nghị lần thứ 3 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đang bàn quyết sách để đất nước tạo ra của cải và sức cạnh tranh trong dài hạn. TPHCM - với tinh thần quản trị thống nhất không gian phát triển, khơi thông nguồn lực - cần tiếp tục dẫn đầu cả nước về xuất khẩu công nghệ cao, đặc biệt là sản phẩm UAV qua các thị trường quốc tế; qua đó khẳng định thương hiệu doanh nghiệp khoa học công nghệ phần cứng - phần mềm “Make in Vietnam, Made in HCMC”.
